İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/312 K.2024/535

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/312 Esas

KARAR NO: 2024/535

DAVA

İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 14/04/2023

KARAR TARİHİ: 06/06/2024

DAVA

Davacı vekili Mahkememize sunduğu 14/04/2023 havale tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; ------- Bankasının -------- şubesi'nin ------ IBAN nolu hesabı üzerinden keşide edilen --------- seri numaralı 150.000 TL bedelli ve 05.02.2023 keşide tarihli çekin zilyedi iken, rızası dışında elinden çıktığını, söz konusu çek ile alakalı olarak çek iptal davası açıldığını, açılan davanın ------- Esas sayılı dosyasında halen derdest olarak devam ettiğini,

devam eden çek iptal davasında --------- 20.03.2023 tarihli ara kararıyla taraflarına "çeki muhatap bankaya ibraz eden 3.kişi ... karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verildiğini, dava konusu senedin davalının elinde bulunmakla birlikte, davalı ile müvekkil arasında herhangi bir ticari bağ bulunmadığını, hal böyle iken, davalı söz konusu senedi kötü niyetle iktisap ederek, 15/02/2023 tarihinde çeki ilgili bankaya ibraz ettiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla;

davanın kabulü ile dava konusu edilen--------- seri numaralı 150.000 TL bedelli ve 05.02.2023 keşide tarihli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili Mahkememize sunduğu 26/05/2023 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle: davalı müvekkilin dava konusu çeki dava dışı cirantalardan -------- ile arasında gerçekleşen alışverişe istinaden ödeme karşılığı olarak aldığını, dava konusu çekin geçerli bir ciro silsilesi ile davalı müvekkilin eline geçtiğini, müvekkilin kendisine ödeme karşılığı olarak verilen çeki vade tarihi geldiğinde muhatap bankaya ibraz ettiğinde çek hesabının uygun olmadığını ilettiğini, davalı müvekkilin bu durum üzerine dava dışı -------- ile görüşüp işi çözmek için iyi niyetli olarak bir kaç gün daha beklemiştir.

Ancak çek karşılığı kendisine ödenmeyince müvekkil yasal süresinde muhatap bankaya çeki ibraz ettiğini ve akabinde ilgili bankaya çekin uygunluğunu yeniden sorduğunu, ancak davalı müvekkil aradan geçen birkaç güne rağmen dava konusu çekin tekrar karşılıksız çıkması üzerine bu sefer çekin arkasına "karşılıksızdır" kaşesi vurdurduğunu, bu işlemin ardından dava dışı ------- ile aralarında alacak verecek meselesini çözdüklerini ve müvekkil kendi elinde buluna çeki -------- iade ettiğini, çek üzerindeki müvekkile ait ciro iptal edildiğini ve müvekkil çeki teslim ettiğine dair yazı aldığını,

hali hazırda dava konusu çek müvekkilin elinde olmadığını, izah edilen nedenler ile davalı müvekkilin dava konusu çeki haksız yere iktisap ederek kötü niyet ile ilgili bankaya ibraz ettiği iddiasına itiraz ettiklerini, davalı müvekkil dava konusu çeki dava dışı cirantalardan -------- ile arasındaki alışverişe istinaden ödeme karşılığı olarak edindiğini, üstelik mahkeme nezdinde açılan istirdat davasında çekin rızası dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini,

haksız davanın reddine karar verilmesini ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğünden davacının son tescil bilgileri celp ve tetkik edilmiştir.------- ATM'nin -------- Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp ve tetkik edilmiştir. ------ -------- Şubesi'ne müzekkere yazılarak davaya konu çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmiş ise ödenip ödenmediği ve kim tarafından ibraz edildiği hususları sorulmuş ve çek görüntüsünün mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Uyuşmazlık, çekin istirdadı koşullarının davacı yararına oluşup oluşmadığı noktasındadır.6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanan aynı Kanun'un 763. maddesine göre. "Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" denmektedir.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde.

"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.Bu hükümlere göre, çekin yetkili hamili çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa zayi nedeniyle iptal davası açabilir, iptal davasında çek mahkemeye ibraz edilirse mahkemece iade davası açması için süre verilir.

Açılan iade davasında ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.Davacı çekin davalı ... Çevricinin elinde bulunduğunu ve davalı ... ile ticari ilişkisi olmadığını belirtmiştir. Mahkememizce davacının ve davalının ticari defterlerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmamıştır.

Zira çekin sebepten mücerret ve ödeme aracı olması nedeni ile çekin davalı hamil ... verilebilmesi için davacı ile cirantalar veya en son çeki elinde bulunduran davalı hamil ... arasında bir ticari ilişkinin olması gerekmez. Ticari ilişki olmaması da, çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığını kanıtlamaz.

Davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Davacı, yukarıda belirtildiği üzere çekin davalı tarafından kötüniyetle iktisap edildiğini veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmelidir. Davacı bu yönde delil ibraz edememiştir.

Diğer yandan çekteki ciro silsilesi görünüşte kopuk olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.