İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/791 K.2024/792

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/791 Esas

KARAR NO: 2024/792

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 09/11/2023

KARAR TARİHİ: 10/10/2024

DAVA

Davacı vekili Mahkememize sunduğu 09/11/2023 havale tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin TTK m.82 kapsamında saklamak zorunda bulunduğu bir takım belge, suret ve yazışmaların, --------Ş. ile akdedilen saklama sözleşmesi kapsamında ---------- Mahallesi, --------- Sok.

No:-------- --------- adresinde bulunan "--------" isimli arşivde tutulduğunu, 11.06.2019 tarihinde, "---------" isimli arşiv merkezinde bir yangın çıkmış olup gerçekleşen mücbir hal sebebiyle bir takım belgelerimizin zayi olduğunun 10.10.2023 tarihinde bildirildiğini, telef olan belgelerin arasında personel işten çıkış evrakları, personel dosyaları, ---------- ilişkin belgeler gibi çeşitli evraklar bulunduğunu,

söz konusu felaket nedeniyle şirkete ilişkin belge ve evraklarımız zayi olduğundan TKK madde 82 (7) numaralı fıkra uyarınca 2019 yılı ve geçmiş yıllara ait telef olan sair belgelerimizin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davacı tarafın son tescil bilgileri celp ve tetkik edilmiştir. İtfaiye Müdürlüğüne müzekkere yazılarak --------- Mahallesi, -------- Sok. No:-------- ---------- adresinde 11/06/2019 tarihinde meydana gelen yangın nedeniyle, yangın raporunun onaylı bir suretinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır. Davacının bağlı bulunduğu Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak, davacının zayi belgesi verilmesi istemine konu belge, suret, yazışmaların kaybolmasına ilişkin bildirimde bulunulup bulunulmadığının sorulmasına, bulunuldu ise bildirimde bulunulduğuna ilişkin dilekçe örneğinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6).

Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder.

Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir.

Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre, Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan açık duruşmalar ve yargılama sonunda(Ay. m.141), toplanan/sunulan deliller, ticaret sicil kayıtları, müzekkere cevapları, iddia ve savunmalar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde;

ileri sürülen iddialar kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte şirket ticari defterlerinin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten basiretli bir tacirin göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebep olmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.