İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/89 K.2024/145

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2024/89

KARAR NO: 2024/145

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 05/02/2024

KARAR TARİHİ: 12/02/2024

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 05/02/2024 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin, -------- Şubesi’nin -------- Iban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen -------- seri numaralı çekin, çek defteriyle birlikte zilyedi oldğunu, müvekkili şirketin müdürünün vefat etmesiyle;

şirketin mevcut hissedarları olan müteveffanın mirasçıları tarafından, mirasın intikali sırasında -------- tarafından verilen ve hamili bulunulan çek defterinin bir yaprağının eksik olduğunun anlaşıldığını, neticeten müvekkilin zilyedi olduğu işbu davaya konu çekin kaybedildiğini, çekin kaybolduğunun fark edilmesinin akabinde müvekkil tarafından şikâyette bulunulduğunu ve muhatap bankaya gerekli talimatın verildiğini ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu,

çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisinin imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğunu beyanla, bu nedenle öncelikle --------- Şubesine müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına, -------Şubesi --------- ıban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen --------- seri numaralı çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Talebin Hukuki Sebebi. 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

Elden çıkan çek veya senet , verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı incelenip birlikte değerlendirildiğinde; keşideci tarafından imzalanmamış , düzenleme tarihi ve bedeli olmayan boş çek yaprağının çek vasfı taşımadığı,

boş çek yapraklarının TTK.nun 780 'nci maddesindeki anlamda "çek" vasfında olmadığı ve bu nedenle çekin zayii olması nedenine dayalı TTK.nın 759/1 maddesinin somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı ayrıca TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, davacının kendisine ait hesaba bağlı olarak verilen çek yapraklarında keşideci olabileceği ve keşidecinin ise hamilin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği,

--------- Şubesi’nin ----------Iban numaralı hesabının davacı şirkete ait olduğu ve davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı anlaşılmış olup nitekim --------- sayılı ilamında da belirtildiği üzere çekin iptalini isteme hakkı sadece hamile ait olup, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığından açıklanan nedenlerle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.