İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/80 K.2026/89

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2026/80 Esas

KARAR NO : 2026/89

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 27/01/2026

KARAR TARİHİ : 30/01/2026

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 27/01/2026 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait şirketin iş yerinde 06/12/2025 tarihinde sebebi belirlenemeyen bir nedenle yangın meydana geldiğini, meydana gelen yangın sonucunda müvekkilinin ticari işletmesinin büyük bir yıkıma uğradığını, yangının etkisiyle müvekkilinin ticari faaliyetlerinin bel kemiğini oluşturan resmi evrakları ve ticari defterlerinden tamamen yanarak zayi olduğunu, söz konusu defter ve belgelerin zayi olması müvekkilinin herhangi bir kusur veya ihmalinden kaynaklanmamakta olduğunu belirterek zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep ;TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi isteğine ilişkindir.

TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca; "...yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğrarsa, tacir zıyai öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir..." Davacı vekili -------- Şirketi'nin ------- ili ------- ilçesi -------- Mahallesi -------- Sokak No:------- adresinde faaliyet göstermekte olduğunu, üretim ve ticari faaliyetlerini anılan adreste bulunan işyerinde sürdürdüğünü ,söz konusu işyerinde, 06.12.2025 tarihinde sabah saat 07:00 sıralarında,

sebebi henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın meydana geldiğini meydana gelen yangın sonucunda, tüm üretim makineleri ve demirbaşlar, Kamera ve güvenlik sistemleri, Ofis mobilyaları ve elektronik cihazlar, bilgisayarlar, sunucular ve veri depolama üniteleri, Ticari faaliyetlerin yürütülmesi için kullanılan her türlü ekipman tamamen yanmış ve kullanılamaz hale geldiğini bu nedenle tüm resmi evraklar ve ticari defterler de tamamen yanarak zayi olduğundan zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen,

bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif taraf sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir.

Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet sıfatı yokluğundan reddi gerekir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.

Somut olayda; dava dışı -------- Şirketi'ne ait resmi evraklar ve ticari defterleri için zayii belgesi verilmesi talep edilmektedir.

Dava dilekçesi ekindeki imza sirküsü ve incelenen --------- göre davacı talebe konu şirketin yetkilisi ise de davacı eldeki davayı şirket adına değil kendi adına açmış olup -------- Esas ---------- Karar , ve --------- sayılı ilamlarında belirtildiği üzere davacı bu davada aktif dava ehliyetine haiz değildir.Aktif husumet ehliyeti 6100 sayılı HMK' nın 114. maddesinin (d) bendi gereğince dava şartı niteliğinde olup, HMK 115. maddesi uyarınca da dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekmektedir.

Ayrıca dava konusu belge ve defterlerin 06/12/2025 tarihli yangında zayi olduğu iddia edilmiş olup TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca tacirin zıyai öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde talepte bulunması gerekmekte olup bu süre hak düşürücü süredir.

Somut olayda dava konusu belge ve defterlerin zayi olduğunun yangın tarihinden daha sonra da öğrenildiği hususunda bir iddianın bulunmadığı anlaşılmış olup yasal süresi içinde taraf sıfatı bulunmayan davacı ... tarafından açılan davanın usulden reddine dair aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.