İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/78 K.2019/268

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkil ile davalı arasında ... ünvanlı işyerinde Franchisor'un onayladığı ürünlerin yerinde imalatı ve satışının yapılması konulu franchising sözleşmesi imzalandığını, sözleşmedeki şartların Ticaret Kanunu'na, Rekabet Kanunu'na ve hukuka aykırı olan tek yanlı ağır hükümler olduğunu, davalının tek yanlı, eksik ve haksız olarak düzenlediği bu sözleşme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki Genel İşlem Şartları niteliğindeki hükümlere tabi olduğunu, söz konusu sözleşmenin davalı tarafından yerine getirilmediğini, müvekkilin 17/06/2016 tarihli... nolu tahsilat makbuzuyla 20.000TL,

02/08/2016 tarihli tahsil makbuzuyla 14.390TL'lik ödemeyi davalıya yapmasına rağmen davalının işletmenin açılması için üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, müvekkilin sözleşme nedeniyle yer kiraladığını, masraflar yaptığını, davalıya da ödemede bulunduğunu, kar mahrumiyetine uğradığını, davacı müvekkilin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ifa edilmeyen sözleşme nedeniyle uğradığı kar mahrumiyetinin, yaptığı masrafların, davalıya yaptığı paraların, ödediği kiraların fesih tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, Franchise sözleşmesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir. Franchise sözleşmeleri tam iki tarafa borç yükleyen çerçeve mahiyetli, büyük ölçüde genel işlem şartlarından oluşan sürekli borç ilişkisi doğuran yönüyle sözleşmelere uygulanan genel kurallara göre değerlendirilir. Orta ve küçük işletmeleri ayakta tutmak maksadıyla güvene dayalı olarak bir işverene bağlı olmadan kurularak, kendi nam ve hesabına iş yapar. Sözleşmenin feshi durumunda TBK. hükümleri uygulama alanı bulur. Somut olayda ilişki henüz kurulma aşamasında olup, davacı sözleşme kapsamında faaliyetine başlamadan feshedildiğinden Rekabet Hukuku maddeleri de uygulanamayacaktır.

Mahkememizce görevli mahkemenin belirlenmesi, temel ilişkinin ticari iş kapsamında bulunup bulunmadığı yönünde tarafların tacir olup olmadığı araştırılması için, İzmir Ticaret sicile müzekkere yazılmış, davalının sicil kaydına ilişkin bilgiler getirtilmiş ve yine SGK İl Müdürlüğü'nden 2016 yılı çalışanlarını gösterir SGK kayıtları getirtilmiştir.

Tarafların Çiğli İzmir adresinde faaliyeti olduğu yazılardan anlaşılmış, bunun yanısıra davacının faaliyet durumu, hangi deftere tabi olduğu, gayri safi hasılatı hususlarında Bornova Vergi Dairesine müzekkere yazıldığında gelen cevaplarda davacının faaliyetinin "belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda ekmek, pasta ve unlu mamüllerin perakende ticareti" adı altında ve işletme hesabına göre defter tuttuğu bildirilmiş, 2016 dönemi itibariyle kazancının 5.893,22 TL ve 31/12/2016 tarihinde işini terk ettiği anlaşılmıştır.

Davacının tacir olduğuna dair bir kayda mahkememizce ulaşılamamıştır.

Bir davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülebilmesi için; her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan bir uyuşmazlık olması veya uyuşmazlığın 6102 sayılı T.T.K.'da düzenlenen hususlardan doğan bir uyuşmazlık olması veya TTK'nun 4.mad.sayılan dava veya işlerden olması, yahut özel bir yasal düzenleme ile davanın Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğinin açıkça belirtilmesi şarttır.

Ticari işletme ile esnaf işletmesinin arasındaki sınır Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir. (TTK m.11/1-2)

Tacir-esnaf ayırımı ise Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve yıllık gayri safi hasılatının 90.000,00 TL'yi aşan esnafların tacir sayılacağı belirlenmiştir.

Dava dilekçesi, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; somut olayda tarafların Esnaf ve Sanatkarlar Odasına kayıtlarının bulunmadığı, davacı tarafın tacir olmadığı, yıllık gayri safi hasılatının tacir olma sınırını aşmadığı, davalı tarafın Ticaret Sicil kaydının olmasının, uyuşmazlığı ticari bir dava niteliğine getirmeyeceği, uyuşmazlığın TTK.'nun 4.maddesinde sayılan uyuşmazlıklar arasında yer almadığı, davanın ticaret mahkemelerinde bakılacağına ilişkin açık bir yasa hükmünün de bulunmadığı, bu itibarla davanın;

ticari bir dava olmaması nedeniyle davaya bakma görevi mahkememize ait olmayıp, genel hükümlere göre çözülmesi gereken ve genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu kanaatine varılarak davalı aleyhine açılan davada. İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan davanın "görev" dava şartı yokluğundan HMK 1, 114/1-c , 115/1-2, 6102 sayılı TTK 4/1-a maddeleri gereğince davanın usulden reddine, dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar duruşma zaptında görevli mahkeme sehven Tüketici Mahkemesi olarak geçmiş olsa da görevli mahkeme genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.

Katip ... · E imza Hakim ... · eimza