İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1241 K.2020/294

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili sunmuş olduğu dava dilekçesiyle.

Müvekkili ile borçlu taraf arasında 01/05/2014 tarihinde imzalanan Açık Satış Noktası Sözleşmesini davalının kabul ve taahhüt ettiğini, davalı borçlunun sözleşmenin 3.maddesi gereği müvekkil şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 160.000-lt miktarındaki ürünü müşterilere satmayı kabul ve taahhüt ettiğini ancak toplam 27.747,44-lt miktarında ürün alımı yaptığını, davalının taahhütlerini yerine getirmeyip müvekkil şirketin tüm uyarılarına rağmen Haziran 2016 tarihinden itibaren ürün satın almadığını, uzun süredir mal alımı yapmayan davalının işyerinde sözleşme yürürlükte iken İzmir...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte müvekkil şirketin pazarlama ve satışını gerçekleştirdiği bira markalarının bulundurulmadığı ve satışa sunulmadığının ortaya çıktığını, davalının sözleşme yürürlükte iken sözleşme maddelerini ihlal ettiğinden davalının kusuru sebebiyle devamı imkansız hale gelen sözleşmenin İzmir ....Noterliği'nin26.03.2018 tarihli ihtarnamesi ile müvekkil şirket tarafından haklı olarak feshedildiğini,

yine taraflar arasındaki sözleşme de davalının sözleşme maddelerinden herhangi birini ihlal etmesi vs gibi nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde müvekkil şirkete sözleşme gereği aldığı her türlü mali yardım ve katkı ile birlikte 30.000,00 USD cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, sözleşmenin feshine sebep olan davalının 30.000,00 USD cezai şart ve 40.000,00 TL yatırım tutarını ödemesi için ihtar yapılmış ise de davalı tarafından her hangi bir ödeme yapılmadığını ,

sözleşmeyi ihlal eden davalıdan 30.000,00 USD cezai şart ve 40.000,00 TL’nin tahsili talebi ile İzmir ....İcra Müdürlüğüne vaki dosyası ile açılan icra takibine davalının borca itirazı nedeni ile icra takibinin durduğunu, davalının müvekkile olan borcunu bilmesine karşın haksız ve kötü niyetli itiraz etmiş olması ve adreslerinden taşınma ve mal kaçırma gayreti içinde olduğunun istihbar edildiğini, dolayısıyla rehinle temin edilmemiş alacağın tahsil imkanı ortadan kalkacağından teminatsız olarak ihtiyaten tedbir konulmasını talep ettiğini, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesini,

yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesiyle; dava dilekçesinde de belirtildiği üzere davacı şirket ile davalı şirket arasında 01.05.2014 tarihli Açık Satış Sözleşmesi'nin düzenlendiğini, sözleşmenin 3. Maddesine göre davalı şirketin davacı şirketten 160.000 lt'lık bira alımı öngörüldüğünü, tarafların 01.05.2015 tarihinde sözleşmenin 3. Maddesinin değiştirilmesi ile ilgili ek protokol düzenlendiğini, söz konusu ek protokolun 3.3 maddesi ile davacı şirketten alınması öngörülen miktarın 114.041 litre olarak değiştirildiğini, davacı tarafın iddialarının yerinde olmadığını,

sözleşmenin 3 .maddesine göre sözleşmede belirtildiği satılması taahhüt edilen biraların satışı ile ilgili bir süre öngörülmediğini, bu nedenle belli bir süre öngörülmeyen bir durumda taahhüt edilen miktarın alınmaması üzerine cezai şartın istenilmesinin hukuken mümkün olmadığını, sözleşmenin hükmünün açık olup herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın öngörülen biraların hangi süre içinde satın alınacağına ilişkin bir düzenleme getirmediğini, davacı tarafın sözleşmenin davalı şirketin davranışları nedeniyle ihlal edildiği iddiasının gerçek olmadığını,

bira satışının yoğun olduğu yaz aylarında davacı şirket davalı şirketin bira taleplerini anında karşılayamadığını, bu nedenle davalı şirketin mecburen davacının dışındaki firmalardan almak zorunda kaldığını, taraflar arasındaki sözleşmeye göre edimlerin orantısız olduğunu, davalı tarafa ortansızı koşullar getirildiğini, sözleşmenin tanzim edildiği tarihte davalının bulunduğu yerde davalının dışında içki satma ruhsatı olan herhangi bir yerin olmadığını, çevrede daha sonra alkol satma ruhsatı olmayan tüm cafelerin işci satma ruhsatı elde ettiklerini, bu durumun müvekkili şirketin bira satışlarını olumsuz yönde etkilediklerini,

bu nedenle haksız olarak açılan davanın reddine , yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesinini talep etmiştir.

DELİLLER

1-Mahkememizce yapılan yargılama sırasında davaya konu İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasının bir sureti getirtilmiş olup, incelenmesinden davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhinde 26.06.2018 tarihinde 30.000,00 USD cezai şart ve 40.000,00 TL yatırım tutarı iadesine istinaden ilamsız icra takibinin başlatıldığı, davalı borçlunun süresi içerisinde icra takip dosyasına sunmuş olduğu itiraz dilekçesi kapsamında takibin durduğu anlaşılmıştır. 2-Yine davacı delilleri arasında yer alan İzmir... ATM'nin... D.İş sayılı dosyası getirtilerek dosyamız arasına eklenmiştir.

3-Yine mahkememizce yapılan yargılama sırasında tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilebilmesi açısından her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, mali müşavir... tarafından düzenlenen 22.08.2019 tarihli raporda davalı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemeye göre davalının davacı şirketten 2014 yılı için 33.769,24 litre , 2015 yılı için 31.211,62 litre , 2016 yılı için 6.535,34 litre olmak üzere toplam 71.516,70 litre alım yaptığı, Mayıs 2016 tarihinden sonra davalı tarafça distribütör firmadan sözleşme kapsamında bira ürünlerinden alım yapılmadığı,

ticari defter kayıt ve belgelerin incelenmesi neticesinde distribütör firmanın sözleşme kapsamı davalı şirkete satışını yaptığı bira ürünlerinin faturaları ile davalı şirketin distribütör firmadan sözleşme kapsamı aldığı bira ürünlerinin fatura tutar ve adetlerinin birbiriyle örtüştüğü, sözleşme kapsamı katkı payı ödemelerini almak için davalı şirketin 23.06.2014 tarihin distribütör firmaya 40.000,00 TL'lik katkı payı faturasını düzenleyip gönderdiği, distribütör firmanında davalı firma yetkilisi... yazılı talebi doğrultusunda 40.000,00 TL katkı payını ... hesabına 24.06.2014 tarihinde gönderdiği,

davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde 2018 yılı sonunda davalı şirketin 23.145,06 TL zarar ettiği, brüt karlılık oranının 2014 yılında %31, 2015 yılında %32 , 2016 yılında %36 , 2017 yılında %49 iken 2018 yılında satışlar artarken %15'e düşmesinin satılan malın piyasadan çok yüksek fiyata tedarik edildiği veya 2018 yılı satış rakamlarının gelir tablosuna tamamının yansıtılmadığı kanaatinin oluşturduğu, davalı şirketin kurumlar vergi beyannamesi ekinden 2018 yılı bilançosu incelendiğinde net işletme sermayesinin -123.073,94 TL olduğunun görüldüğü bildirilmiştir.

Yine aynı bilirkişiden mahkememizce yapılan yargılama sırasında ek rapor alınmış olup, 30.10.2019 tarihli ek rapor dosyaya eklenmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, KABUL

Dava; Taraflar arasındaki sözleşmenin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiği iddiasıyla sözleşme kapsamındaki cezai şart alacağı ile davacı tarafça sözleşmenin başlagıcında davalıya verildiği iddia olunan yatırım bedelinin iadesi için davacı tarafça davalı hakkında başlatılan icra takibine vaki davalının itirazının iptali ile icra inkar tazminatının davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, İİK 67. Maddesi gereğince davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili sunmuş olduğu dava dilekçesiyle taraflar arasındaki 01.05.2014 tarihli açık satış noktası sözleşmesinin davalı tarafça ihlal edilmesi nedeniyle sözleşmenin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiği iddiasıyla taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince 30.000,00 USD cezai şartın ve yine sözleşmenin başlangıcında davacı tarafça davalıya verilen 40.000,00 TL'lik yatırım bedelinin davalıdan tahsili için davalı hakkında başlatılan icra takibine vaki davalının haksız itirazının iptaliyle icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili ise taraflar arasındaki 01.05.2014 tarihli Açık Satış Sözleşmesinin 3. Maddesinde her ne kadar davalının davacı şirketten 160.000 litrelik bira alımı öngörülmüş ise de daha sonra taraflar arasında düzenlenen 01.05.2015 tarihli ek protokol ile davacı şirketten alınması öngörülen miktarın 114.041 litre olarak değiştirildiği, davacı şirketin davalının uzun süredir mal alımı yapmadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmede davalı tarafça alımı taahhüt edilen ürünlerle ilgili olarak bir sürenin öngörülmediği, herhangi bir süre sınırlamasının bulunmadığı,

davacı şirketin davalının bira taleplerini anında karşılayamadığı, bu nedenle davalının mecburen ürünleri başka firmadan almak zorunda kaldığından bahisle açılan davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden taraflar arasında 01.05.2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi'nin imzalandığı, işbu sözleşmenin 2. Maddesiyle işleticinin bayi veya distribütör dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı , müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 3.

Maddesinde ise işleticinin bira ürünlerinden 160.000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt etmeyi ve işbu sözleşmenin herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanmasıyla birlikte kendiliğinden sona ereceğinin ve işleticiye tek marka satma yükümlülüğünün getirilmediğinin hüküm altına alındığı,

yine aynı sözleşmenin 9. Maddesinde işleticinin anılan şart ve sorumluluklarını zamanında ve tam olarak yerine getirmemesinden dolayı işyerinde bira satışı yapılmaması halinde şirket veya bayi veya distribütörün ihtara gerek kalmaksızın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği ve işbu sözleşme gereğince işleticiye yapılmış olan tüm yatırım ve mali yardımları ve işbu sözleşmenin 21. Maddesinde belirtilen cezai şartta dahil olmak üzere her türlü hak ve alacaklarını derhal tahsil etmeye ve işleticinin vermiş olduğu her türlü teminatı herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın nakde çevirmeye yetkili olduğunun hüküm altına alındığı,

sözleşmenin 12. Maddesinde de tarafların mutabakata vardığı KDV Dahil 40.000,00 TL tutarındaki yatırım bedelinin fatura karşılığında davalıya verildiği, sözleşmenin 21. Maddesinde ise işleticinin sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi sebebiyle 30.000,00 USD cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Yine taraflar arasında düzenlenen 01.01.2015 tarihli Ek Protokol ile sözleşmenin 13. Maddesinde işleticinin müşterilerine satmayı taahhüt ettiği bira litresinin karşılıklı mutabakat ile bundan böyle 114.041 litre olarak değiştirildiği hüküm altına alınmıştır.

Taraflar arasındaki ihtilaf davacının taraflar arasındaki sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı, davalının sözleşme gereği taahhütlerini yerine getirip getirmediği, sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı, davacının cezai şart ve yatırım bedelinin iadesine ilişkin talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı delilleri arasında yer alan İzmir ...ATM'nin... D.İş sayılı dosyası getirtilmiş olup incelenmesinden davacı şirketin talebi ile davalı şirketin sözleşmeye konu işyerinde yapılan delil tespiti neticesinde düzenlenen 26.03.2018 tarihli raporda davalıya ait işyerinde yapılan tespitte , işyerinin faal olduğu, dava dışı başka markalı ürünlerin işyerinde bulunduğu ve davacı şirkete ait logo veya marka taşıyan herhangi bir demirbaş veya malzemeye rastlanmadığının bildirildiği görülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama sırasında tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilebilmesi açısından her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda davalı tarafın incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre davalının distribütör firmadan sözleşme kapsamı bira ürünlerinden 2014 yılı için 33.769,24 litre , 2015 yılı için 31.211,62 litre , 2016 yılı için 6.535,34 litre olmak üzere toplam 71.516,70 litre alım yaptığı,

Mayıs 2016 tarihinden sonra davalı tarafça distribütör firmadan sözleşme kapsamında bira ürünlerinden alım yapılmadığı, ticari defter kayıt ve belgelerin incelenmesi neticesinde distribütör firmanın sözleşme kapsamı davalı şirkete satışını yaptığı bira ürünlerinin faturaları ile davalı şirketin distribütör firmadan sözleşme kapsamı aldığı bira ürünlerinin fatura tutar ve adetlerinin birbiriyle örtüştüğü, sözleşme kapsamında katkı payı ödemesi olan 40.000,00 TL'nin fatura karşılığında davalı tarafa ödendiğinin bildirildiği görülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde taraflar arasındaki 01.05.2014 tarihli Açık Satış Sözleşmesi'nin 3. Maddesiyle 160.000 litre olarak belirlenen bira alım taahhüdünün daha sonra taraflar arasında düzenlenen 01.05.2015 tarihli Ek Protokol ile 114.041 litreye düşürüldüğü, taraflar arasındaki sözleşmeler ve Ek Protokolde davalının bira alım taahhütü ile ilgili herhangi bir sürenin öngörülmediği, satış miktarının tamamlanması sonrasında sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğinin kararlaştırıldığı,

mali müşavir bilirkişi tarafından yapılan incelemede davalının distribütör firmadan sözleşme kapsamı bira ürünlerinden 2014 yılı için 33.769,24 litre , 2015 yılı için 31.211,62 litre , 2016 yılı için 6.535,34 litre olmak üzere toplam 71.516,70 litre alım yaptığı, Mayıs 2016 tarihinden sonra davalı tarafça distribütör firmadan sözleşme kapsamında bira ürünlerinden alım yapılmadığının tespit edildiği gibi davacı delilleri arasında yer alan ve İzmir... ATM'nin...

D.İş sayılı dosyasında 13.03.2018 tarihinde davalının sözleşme adresinde keşfen yapılan incelemede davacı şirkete ait markalı ürünlerin işyerinde bulundurmadığının tespit edildiği, bu şekilde davalının, taraflar arasındaki Açık Satış Noktası Sözleşmesi'nin 2. maddesindeki ''...sözleşmeye konu bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği'' yönündeki sözleşme maddesinin davalı tarafça ihlal edildiği, bu şekilde davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Yine taraflar arasındaki sözleşmenin 21. maddesiyle de davalının işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi halinde davalının davacıya 30.000,00 USD cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırılmış olması nedeniyle davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu sonucuna varıldığından sözleşme kapsamında davalıdan cezai şart talep edebileceği sonuç ve kanaatine varılmış olup,

mahkememizce yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda davalı şirketin incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre borca batık olduğunun tespit edilmiş olması nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın davalının iktisaden mahmuna sebebiyet verecek nitelikte olduğu mahkememizce kabul olup tüm dosya kapsamına nazaran sözleşmede kararlaştırılan 30.000,00 USD cezai şarttan takdiren 1/2 oranında indirim yapılması uygun görülerek davacının davalıdan yapılan tenkis sonrası 15.000,00 USD cezai şart talep edebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Yine mahkememizce yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamı belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde taraflar arasındaki sözleşme kapsamında başlangıçta davacı tarafça davalıya 40.000,00 TL'lik yatırım bedelinin ödendiği anlaşılmış olup, yine taraflar arasındaki sözleşmenin 9. maddesi gereğince işleticinin işyerinde bira satışı yapmaması halinde davacının sözleşmeyi tekrar haklı olarak feshedebileceği ve cezai şartta dahil olmak üzere her türlü hak ve alacaklarını derhal tahsil etme yetkisinin kabul edilmiş olması karşısında sözleşmenin davacı tarafça haklı olarak feshedildiği mahkememizce kabul edilmiş olduğundan davacı tarafın 40.000,00 TL'lik yatırım bedelinin iadesine ilişkin talebinin yerinde olduğu düşünülmüştür.

Her ne kadar davalı vekili tarafından davacının davalı şirketin bira alım talebini karşılamaması nedeniyle davalının dava dışı 3. firmalardan ürün alımı yaptığı yönünde savunma getirilmiş ise de bu yöndeki savunmasını destekleyecek hiçbir belge dosyaya sunulmadığından davalının bu yöndeki savunması yerinde görülmemiştir.

Yukarıda anlatılan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne; davalı borçlunun İzmir ...

İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazının kısmen iptaliyle; icra takip talepnamesinde 30.000,00 USD olarak talep edilen cezai şarta ilişkin talep açısından mahkememizce takdiren 1/2 oranında indirim yapılarak 15.000,00 USD cezai şart üzerinden takibin devamına, takip tarihinden itibaren 15.000,00 USD cezai şarta 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince döviz faizi işletilerek takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin mahkememizce yapılan tenkis nedeniyle yerinde görülmediğinden reddine, 40.000,00 TL yatırım bedeli tutarına ilişkin talebin ise kabulüyle.

40.000,00 TL üzerinden, takip tarihinden itibaren bu tutara değişen oranlarda reeskont faizi işletilerek takip talepnamesindeki diğer koşullarla takibin devamına, her iki talep açısından kabul edilen kısımlar üzerinden %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine karar verme gereği doğmuştur.

HÜKÜM /Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;

Davanın KISMEN KABULÜNE; davalı borçlunun İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazının KISMEN İPTALİYLE;

a) icra takip talepnamesinde 30.000,00 USD olarak talep edilen cezai şarta ilişkin talep açısından mahkememizce takdiren 1/2 oranında indirim yapılarak 15.000,00 USD cezai şart üzerinden takibin devamına, takip tarihinden itibaren 15.000,00 USD cezai şarta 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince döviz faizi işletilerek takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin mahkememizce yapılan tenkis nedeniyle yerinde görülmediğinden reddine,

b)40.000,00 TL yatırım bedeli tutarına ilişkin talebin ise kabulüyle; 40.000,00 TL üzerinden, takip tarihinden itibaren bu tutara değişen oranlarda reeskont faizi işletilerek takip talepnamesindeki diğer koşullarla takibin devamına,

Her iki talep açısından kabul edilen kısımlar üzerinden %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine karar verilmiş olup, kabul edilen 15.000,00 USD cezai şart üzerinden hesaplanan 11.248,50 TL ve kabul edilen 40.000,00 TL'lik yatırım bedeli üzerinden hesaplanan 8.000,00 TL olmak üzere toplam 19.248,50 TL %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 8.571,26 TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta mahkememiz veznesine yatırılan toplam 2.684,61 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 5.886,65 TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

Davacı tarafından başlangıçta mahkememiz veznesine yatırılan toplam 2.725,71 TL harç ile, tebligat , posta ve müzekkere gideri toplamı 184,40 TL ve toplam bilirkişi ücreti 750,00 TL olmak üzere toplam 934,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin hesaplanan 15.870,22 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Talep edilen cezai şartla ilgili olarak fazlaya ilişkin talep mahkememizce yapılan tenkis nedeniyle reddedildiğinden bu kısım üzerinden davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan bulunması halinde karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Katip ... · E imza Hakim · E imza