İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/68 K.2018/331

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile SS...Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifi taşeronu ... Dekorasyon) arasında imzalanan sözleşme uyarınca kooperatifin Buca/İzmir ... adresinde bulunan betonerme binasına alüminyum kompozit panel uygulaması ile polikarbon çatı uygulaması yapılması kararlaştırıldığını, alüminyum kompozit panelin temin edilerek sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde tekniğe uygun olarak yapılmakta iken SS...

Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifi başkanı ... tarafından sözleşmede kararlaştırılan kısımlardan başka yerlerde de kompozit panel uygulaması yapılması istendiğini ve kararlaştırılandan fazla olarak yapıldığını, sözleşme ile 355 m2 lik kısımdan fazlası yapıldığını, ancak davalılar tarafından 355 m2 lik kısma ilişkin ödeme yapıldığını, fazladan yapılan alana ilişkin ödeme yapılmadığını, İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesinin ...

D.iş sayılı dosyası ile inceleme yapıldığını ve toplam 576,86 m2 kompozit panel kaplama işi yapıldığını, bunun 221,86 m2 sinin fazladan yapıldığının tespit edildiğini, bu sebeplerle müvekkilin 19.006,30 TL alacağının işin tamamlanma tarihi olan 30/11/2011 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SS...Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifi vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili kooperatife ait...

Sitesinin Otokule betonerme binasına alüminyum kompozit panel ve polikarbon çatı kaplaması işi ... dekorasyon tadilat elektrik işleri/... firmasına verildiğini, işin tamamını... dekorasyona yaptırıldığını, bu firma dışında başka bir firmaya iş yaptırılmadığını ve işin bedelinin tamamının... firmasına ödenerek müvekkili kooperatifin ibra edildiğini, davacının kooperatif başkanı tarafından ilave işler için istekte bulunulduğunun yazılı delil ile kanıtlanması gerektiğini, böyle bir istekte bulunulmadığını, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir sözleşme yada iş ilişkisi bulunmadığını,

müvekkili kooperatif ile davalı ... arasında düzenlenen sözleşmede işin bedelinin götürü olarak belirlendiğini ve yüklenicinin eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlü olduğunu, bedelin artırılmasını isteyemeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı yanca yapıldığı iddia edilen ek işlerle ilgili müvekkilinden hiçbir yazılı ve sözlü muvafakat alınmadığı gibi müvekkilinin ek işlerle ilgili haberinin dava aşamasında olduğunu, davacının müvekkili ile imzaladığı sözleşmenin 2.maddesinin 5.bendinde sözleşme ile belirlenen taahhütlerin kapsamı dışına çıkacak nitelikteki ek malzeme ve işlerin işveren tarafından talep edilmesi halinde söz konusu ek malzeme ve işlerin tarafların karşılıklı olarak mutabık kalacakları şart, şekil ve hükümlere bağlı olarak yeni bir ek sözleşme ile ...arafından ifa edilecektir hükmünün kabul edildiği,

buna göre davacının yazılı bir delil ile iddialarını kanıtlaması gerektiğini, davacı yanın süresinde işi teslim etmediğini, aleyhine dava açılmasını önlemek için bu davayı açtığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkilinin olayla ilgili hiç bir sorumluluğunun olmadığını, yapılan işlemlerden dolayı sebepsiz zenginleşen diğer davalının sorumluluğunu kabul etmek gerektiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Yargıtay Bozma ilamından önce mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonunda davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulüne, davalı S.S...Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifi hakkındaki davanın reddine ilişkin mahkememizce verilen 2015/1106 Sayılı 11/12/2015 tarihli karar Yargıtay ...Hukuk Dairesinin ... sayılı 13/11/2017 tarihli kararı ile; " .......

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesi uyarınca Kooperatifler Kanunu'ndan kaynaklanan hukuk davalarının tarafların sıfatlarına bakılmaksızın ticari dava olduğu kabul edilmişse de, taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklandığından; genel olarak kooperatif ve ortakları arasındaki uyuşmazlıkların ifade edildiği Kooperatifler Kanunu'nun anılan hükmünün somut olayda uygulama yeri olmadığından,

eldeki davanın Kooperatifler Kanunu gereği ticari dava olduğu sonucuna ulaşılması mümkün olmadığı gibi eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların asliye ticaret mahkemelerinde görüleceğine ilişkin bir düzenleme de bulunmamaktadır. Bu durumda, eldeki davanın asliye ticaret mahkemesince görülüp karara bağlanabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması ve bu bağlamda tarafların her ikisinin birden tacir olması zorunludur.

Davacı yüklenicinin uyuşmazlık konusu olup yaptığını iddia ettiği alüminyum kompozit panel uygulaması ile polikarbon çatı uygulaması yapım işini ticari işletmesiyle ilgili olarak yaptığında tereddüt bulunmamaktadır. Buna karşılık, yapı kooperatif olan davalının tacir olarak kabulü mümkün değildir. Şöyle ki.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesinde kooperatifler “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar” olarak tarif edilmiştir.

Maddede, kooperatifin ortaklık (şirket) olduğu belirtilmiş ise de, bu ortaklığın “ticari nitelikte bir ortaklık” olduğu yönünde bir açıklama ve belirleme yapılmamıştır.

Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesinde gösterilen bu tanımdan açıkça anlaşılacağı üzere kooperatiflerde amaç, diğer ticaret şirketlerinden farklı olarak kazanç elde etmek ve bunu ortakları arasında paylaşmak olmayıp, ortakların ekonomik menfaatlerini, özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak ve gidermektir.

Kooperatifler, kâr-zarar amacından ziyade sosyal yönü ağır basan ortaklıklardır. Bu tanım ve amaç 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 171. maddesinde "Devlet, milli ekonominin yararlarını dikkate alarak, öncelikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını amaçlayan kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alır." şeklinde anlamını bulmuştur.

Bu tanım ve düzenlemelere göre, yapı kooperatiflerini tacir kabul edip, tacir sıfatının sonuçlarıyla sorumlu tutmak mümkün değildir. Aksi bir kabul, kooperatiflerin ticari kazanç elde etme amacına yönelik hareket etmeleri sonucunu doğurur ki, bu durumun Anayasa'da dahi kendisine yer verilen kooperatifçiliğin amacına uygun düşmeyeceği açıktır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124/1. maddesinde “Kooperatifler” ticaret şirketleri arasında sayılmış ise de, aynı maddenin 2. bendinde kooperatifler “Şahıs şirketleri” ve “Sermaye şirketleri” arasında gösterilmemiştir. TTK'nın 124. maddesinin 1 ve 2. bentleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesi birlikte değerlendirildiğinde yapı kooperatiflerinin “ticaret şirketi” olmadığı, sosyal niteliği ağır basan kendine özgü bir ortaklık olduğu anlaşılmaktadır.

Kaldı ki, bu düzenlemelere benzer hükümler, 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu'nda da bulunmasına rağmen (md 18, 136), Yargıtay'ın istikrar kazanan uygulamasında yapı kooperatifleri tacir olarak kabul edilmemiştir. Esasen, yıllardır süregelen Yargıtay uygulamasını (Dairemizin 09.06.2008 tarih ve... Karar ile yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07.02.1996 tarih ve 1995/956 Esas, 1996/45 Karar sayılı kararları) ortadan kaldıracak bir yenilik de bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklandığı üzere, davalılardan SS ... Galericileri San. Sit. Toplu İşleri Yapı Kooperatifi niteliği itibariyle yapı kooperatifi olup tacir niteliği taşımadığından, dava konusu da kanunda özel olarak düzenlenen hallere girmediğinden 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesi hükmünce davayı ticari dava saymak ve asliye ticaret mahkemesini görevli kabul etmek mümkün değildir.

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olduğu ve kamu düzeniyle ilgili olup ileri sürülmese dahi mahkemece görev hususu dikkate alınması gerektiği ve mahkemece işin esası incelenmeksizin davanın görev yönünden reddine karar verilip talep halinde İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekirken, görevli mahkemenin tayininde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozulması uygun görülmüştür." gerekçesi ile bozularak mahkememize iade edilmiştir.

Mahkemizce usul ve yasaya uygun görülen Yargıtay...Hukuk Dairesinin... sayılı 13/11/2017 tarihli kararına uyularak tüm dosya kapsamından. Davanın davacının davalı S....

Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifi Taşeronu... arasında imzalanan sözleşme uyarınca kooperatifin adresinde bulunan betonerme binasını alüminyum kompozit panel uygulaması ve polikarbon çatı uygulaması yapıldığı, ayrıca sözleşme ile kararlaştırılan kısımlardan başka yerlerde de kompozit panel uygulaması yapılmasının istendiği, davalılar tarafından sözleşmede belirtilen kısma ilişkin ödemeler yapıldığı,

fazladan yapılan alana ilişkin ödemin yapılmadığından bahisle 19.006,30 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline yönelik olarak 6102 Sayılı TTK'nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden sonra 11/04/2013 tarihinde açıldığı, 6102 Sayılı Kanunun 5/3 maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemeleri ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olarak kabul edildiği, TTK'nun 124/1 maddesinde kooperatifler ticaret şirketleri arasında sayılmış ise de aynı maddenin 2.bendinde kooperatiflerin şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri arasında gösterilmediği,

TTK 124.maddesi ile 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 1.maddesi birlikte değerlendirildiğinde yapı kooperatiflerinin ticaret şirketi olmadığı, sosyal niteliği ağır basan kendine özgü bir ortaklık olduğu, davalılardan S.S...

Galericileri San Sit Toplu İşleri Yapı Kooperatifinin niteliği itibariyle yapı kooperatifi olup tacir niteliği taşımadığı nazara alındığında davanın TTK 4/1 maddesi kapsamında ticari dava olmadığı, mahkememizin görevsiz olduğu, Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu belirlenerek, görev hususu kamu düzenine ilişkin olup dava şartı niteliğinde bulunduğundan mahkememizin görevsizliği nedeniyle aşağıdaki karar verilmiştir.

Katip ... · E imza Hakim ... · eimza