İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/889 K.2024/363

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İstirdat (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... tarafından keşide edilen ve...Bankası A.Ş. Manisa Sanayi Şubesi'ne ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 13/10/2022 olan, ...seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekin meşru hamili olduğunu, müvekkilinin söz konusu çekin kasada yer almadığını çalınmak sureti ile rızası dışında elinden çıktığını farkettiğini ve çek ile ilgili Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...

E. Sayılı dosyası ile çek iptal talepli dava açıldığını, dava kapsamında müvekkil tarafından çek tutarının %20’si oranında teminat yatırıldığı ve ödemeden men yasağı alındığını, dava konusu çekin davalı ...’in elinde olduğuna dair davalı tarafından dava dosyasına dilekçe sunulması üzerine,

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi... esas sayılı dosyasında ara kararı ile istirdat davası açmak için süre verildiğini, müvekkile ait işyerinde deneme süresince yer alan ...’ın müvekkilin bilgisi ve izni olmaksızın müvekkile ait çeklere şirket kaşesini basıp ciro ederek çekleri piyasaya sürdüğünün tespit edildiğini, müvekkilinin... isimli kişiye karşı hiç bir borcu bulunmadığını, sahte ciro ile çeki ele geçiren davalının kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunun sabit olduğunu belirterek çekin bankaya ibrazı ile tahsili sonucunda ortaya çıkacak zararlar göz önünde bulundurularak çek hakkında öncelikle teminatsız,

mahkemeniz aksi kanaatte ise uygun gösterilecek teminat karşılığında ödemeden men yasağı verilmesine davaya konu çek ile ilgili olarak icra takibinde bulunulması ve çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkil aleyhine telafisi imkânsız zararlar meydana geleceğinden dava konusu çekin icra takibine konu yapılmaması yönünde teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine, haklı davalarının kabulü ile... Bankası A.Ş.

Manisa Sanayi Şubesi'ne ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 13/10/2022 olan,... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatı ile müvekkilinin yetkili hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkile iadesine, aksi kanaatte ise söz konusu ... Bankası A.Ş.

Manisa Sanayi Şubesi'ne ait, keşidecisi... keşide tarihi 13/10/2022 olan, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çek nedeni ile müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmiş davalı davaya cevap vermemiş, davalı vekili duruşmalardaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA

Dava, çekin istirdadı, olmadığı takdirde çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

DELİLLER

-Davacının ıslak imzalarının bulunduğu belge asılları, -... AŞ nin 23/11/2022 tarihli yazısı ve eki, -Manisa Ticaret Sicil Müdürlüğünün 21/11/2022, 01/02/2023 tarihli yazısı ve eki, -Manisa CBS'nin...soruşturma sayılı dosya sureti, -... Bankası A.Ş nin 02/12/2022 tarihli yazısı ve eki, -Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosya sureti, -Bilirkişi ...'ın 24/07/2023 tarihli raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesi uyarınca "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" hükmüne yer verilmiş olup bu davada ispat yükü davacıdadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamında toplanan tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde; davacının, keşidecisi ...sı A.Ş Manisa Sanayi şubesine ait 13/10/2022 tarihli ... seri numaralı 20.000,00 TL bedelli çekin meşru hamili olduğu, ödeme tarihi yaklaştığında yapılan aramalarda çekin bulunamadığı, bu sebeple zayi nedenine dayalı olarak Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı, bu davanın yargılaması devam ederken davalı tarafından söz konusu çekin muhatap bankaya ibraz edildiği, çekin davalı elinde bulunduğunun öğrenildiği,

söz konusu çek ile işyerinde bulunan diğer çeklerin dava dışı ...tarafından şirket kaşesi üzerinde sahte imza atılmak suretiyle ciro edildiğinin öğrenildiği, davalının söz konusu çeki dava dışı ...den aldığını beyan ettiği, davalının ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğu, çekin davalı tarafından davacıya iade edilmesi gerektiği, aksi takdirde çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığınıın tespitine karar verilmesi gerektiği iddiası ile eldeki çek istirdat/menfi tespit davasını ikame ettiği, davalının ise davaya cevap vermediği,

duruşmalardaki beyanlarında kötüniyetli olmadığını beyan ettiği ve davanın reddini talep ettiği, taraflar arasında davaya konu çekin iktisabında davalının ağır kusurlu ve kötüniyetli olup olmadığı, davacının çek istirdat isteminin yerinde olup olmadığı hususlarında uyuşmazlık bulunduğu görülmüştür.

Dava konusu uyuşmazlığın kambiyo senedi niteliğindeki çekten kaynaklandığı, tarafların sıfatı ve dava konusu uyuşmazlıkta iddianın ileri sürülüş biçimi ve savunmanın kapsamına göre mutlak ticari dava olduğu ve mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Davacının şikayeti üzerine davalı ile dava dışı... hakkında Manisa CBS'nin ... nolu dosyasında resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarından soruşturma başlatıldığı, soruşturmanın derdest olduğu, davalının soruşturma kapsamındaki beyanında dava konusu çeki dava dışı ...'den aldığı, ... ile aralarında 2018 yılından beri devam eden alacak verecek ilişkisinin bulunduğu, ...n borcuna karşılık bu çeki kendisine verdiğini, çeki muhatap bankaya ibraz ettiğinde ödeme yasağından haberdar olduğunu, mağdur olduğunu beyan ettiği görülmüştür.

...Derik/Mardin Şubesinin 23/11/2022 tarihli cevabı yazısı ekinde dava konusu çekin bir örneğinin gönderildiği, çekin incelenmesinde keşidecisinin Yüksel Budak, lehtar ve cirantasının... Mühendislik Gıda San. A.Ş, hamilinin ... olduğu, çekin muhatap bankaya ibraz edildiği, banka tarafından ödeme yasağı sebebiyle çek bedelinin ödenmediği anlaşılmıştır.

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacının... Mühendislik Gıda San A.Ş, dava tarihinin 11/10/2022, dava konusunun keşidecisi ... olan ... Bankası A.Ş Manisa Sanayi şubesine ait 13/10/2022 tarihli ... seri numaralı 20.000,00 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce davacı şirketin ticaret sicil dosyasının bir örneğinin istenildiği, davacı şirket temsilcilerinin... olduğunun tespit edildiği, adı geçen kişilerin imza örneklerinin bulunduğu belge asıllarının ilgili kurumlardan istenildiği, ayrıca adı geçenlerin talimat mahkemesi aracılığı ile imza örneklerinin temin edilerek dosyaya kazandırıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce dava konusu çek aslının dosyaya kazandırıldığı, dosyanın imza incelemesi yapılmak üzere bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından düzenlenen 24/07/20223 tarihli raporda, davacı şirkete atfen atılan imzaların davacı şirket eli ürünü olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, dava konusu çekte davacı lehtar olup ilk ciranta olarak davacının adına atfen atılan imzanın davacıya ait olmadığının mahkememizce alınan bilirkişi raporuyla tespit edildiği, 13/10/2022 keşide tarihli çekte davalı ...in ikinci ciranta olup çekteki kendisinden önce gelen lehtar ciranta imzasının davacıya ait olup olmadığını denetleyebilecek konumda olması karşısında çekleri iktisapta ağır kusurlu olduğu, bu halde davacının şikayetçisi, davalının ise şüphelisi olduğu soruşturma sonucunun beklenilmesinde yarar kalmadığı,

ayrıca davalının, davacı ve çeki kendisine veren...in birlikte hareket ederek kendisini dolandırdığı yönünde herhangi bir savunması bulunmadığı gibi bu konuda açılmış herhangi bir soruşturma veya ceza davasının da olmadığı, davacının kötü niyetli olarak dava açtığına dair dosyada yeterli delil de bulunmadığı, iddianın ileri sürülüş biçimi ve savunmanın kapsamı ve mahkememizce yapılan incelemenin niteliğine göre başkaca araştırma yapılmasına lüzum bulunmadığı,

mahkememizce alınan bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşılmakla dava konusu çekin son meşru hamil olan davacıya istirdadı gerektiğinden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

E-İMZA E-İMZA