İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/530 K.2025/536

Talep eden tarafından açılan Zayi Belgesi Verilmesi çekişmesiz yargı işinin mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkil şirketin 1992 yılından beri İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne Merkez... Sicil Numarası ile kayıtlı bir şirket olduğu, şirketin geçmiş dönemlere ait pay defteri, şirketin eski yetkilisi ... tarafından muhafaza edildiği, ancak ...'ın vefat ettiği, kendisinin saklamakla yükümlü olduğu karar defteri ve pay defteri kendisinin vefatının ardından dava tarihinde bulunamadığı ve zayi olduğunun fark edildiğini belirterek şirket yetkilisinin vefatı sebebiyle kaybolan pay defterinin zayi olduğunun tespit edilerek, zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

TALEP

Talep, TTK 82/7. maddesi gereğince hasımsız açılan zayi belgesi istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

05.07.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Maddede düzenlenen (30) günlük süre hak düşürücü süredir. 6102 sayılı TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir.

Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi gerekir. ( Yargıtay 11. HD'nın 10.01.2018 tarih ve 2016/6084 E. - 2018/155 K. Sayılı ilamı) Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur.

Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir.

Tacir tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri, şirket merkezinde bulundurmak, saklanmasında gereken dikkat özen ve ihtimamı göstermek ve korumakla yükümlüdür.(Yargıtay 11. HD'nin 07.03.2017 tarih ve 2015/13372 E.- 2017/1346 K., 19.01.2006 tarih ve 2005/71 E. - 2006/257 K. sayılı ilamı ) Aynı şekilde, TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup,

genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi de mümkün değildir. ( Yargıtay 11. HDB'nın 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı) Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; talep eden vekilinin şirketin geçmiş dönemlere ait pay ve karar defterinin şirketin eski yetkilisi ... tarafından muhafaza edildiği, ancak ...'ın vefat ettiği, saklamakla yükümlü olduğu karar defteri ve pay defterinin kendisinin vefatının ardından bulunamadığı ve zayi olduğunun fark edildiği iddiası ile zayi belgesi talebinde bulunduğu, mahkememizce yapılan araştırmada talepte bulunan şirketin tek ortaklı limited şirket olduğu, şirket ortak ve yetkilisinin ... olduğu,

adı geçenin 02/04/2025 tarihinde vefat ettiği, şirket merkezinin...Mahallesi...Konak İzmir adresi olduğu, TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerektiği, ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesinin zorunlu olduğu,

talebe konu defterlerin talep eden tarafından saklanması gereken zorunlu defter ve kayıtlardan olduğu ve şirket merkez veya şubesinde tutulması ve saklanmasının gerekli olduğu, somut olayda talepte bulunan şirketin tacir olarak tacir olmanın hüküm ve sonuçları kapsamında basiretli davranma yükümlülüğü altında olduğu halde söz konusu defterin saklanmasında basiretli bir tacir gibi davranmadığı, zararın oluşmasına sebebiyet verdiği,

zayi kararı verilebilmesi için tacirin basiretli davranması ve meydana gelen zararın tacirden kaynaklanmaması gerektiği, bu nedenle ticari defter ve kayıtları şirket merkezinde bulundurmamak sureti ile basiretli davranmayan talep eden şirketin zayi talebinde bulunamayacağı, talebin mahiyeti gereği çekişmesiz yargı işi olduğu, mahkemece talep edenin yokluğunda dosya üzerinden karar verilebilmesinin olanaklı olmasına göre TTK 82/7.maddesi gereğince yerinde görülmeyen talebin reddine karar verme gereği doğmuştur.

E-İMZA E-İMZA