İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/727 K.2025/450

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile davalı... arsında diğer davlılar ...nın kefil sıfatı ile yer aldıkları 13/01/2022 tarihli ve 02/02/2022 tarihli "Tarımsal üretim sözleşmesi" akdedildiğini, iş bu sözleşmeler uyarınca, davalıların sözleşmeye konu 500 ton biberiye cinsi ürünü kg fiyat 7,00-TL'den temmuz ve ağustos aylarında müvekkile teslim etmeyi üstlendiklerini, müvekkili de sözleşme kapsamında davalı...a toplam 370.000,00-TL nakdi banka havalesi ile ödemede bulunduğunu, ayrıca toplam bedeli 430.000,00-TL olan 9 adet çek olmak üzere toplam 800.000,00-TL ödemede bulunduğu,

davalıların ise yapılan ödemeye karşılık müvekkillerine sözleşme kapsamında teslimi gereken ürünleri teslim etmediklerini, iş bu nedenle müvekkilinin söz konusu ürünleri başkalarından almak için daha fazla bedel ödemek zorunda kaldığını beyan ile öncelikle müvekkili tarafından davalıya verilen ve henüz vadesi gelmeyen toplam bedeli 310.000,00-TL olan 7 adet çekten dolayı çek bedelini ibraz halinde ödenmemesine ve bu çeklerden dolayı müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, müvekkili tarafından davalılara ödenen bedellerin munzam zararı ile birlikte davalılardan tahsiline fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,

müvekkilinin yoksun kaldığı kârdan kaynaklı 1.000,00-TL alacağın, işleyecek faizi ile birlikte, davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

CEVAP

Davalı...vekilinin cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle. Taraflarca imzalanan sözleşmenin geçerlilik süresinin 01.12.2022 olduğunu, sözleşme kapsamı hasat zamanının 07,08.

Aylarda başlayıp 11.12. ay başına kadar devam ettiğini, davacıya ürün teslim edildiğini ve edilmeye de devam edecekken ifa süresi dolmadan 10.09.2022 tarihinde dava açıldığını, davacının ürün teslim almaya gelmemesine rağmen davalı yanca nakliyesine katlanılarak davacıya ürün teslim edildiğini, durumun ürün künye belgeleri ve tanık ifadeleri ile ispatlanabileceğini, sözleşmede ürünün alt sınırının 7,00-TL olduğunu imza sonrası artan maliyet fiyatları ile ürünün kg fiyatının 15,00-TL olmasının makul olduğunu, davacıya teslim edilen 55 ton biber fiyatının 825.000,00-TL yaptığını,

verilen çekler ile nakit toplamı 800.000,00-TL olduğundan davacının herhangi bir alacağının kalmadığının tespitini talep ettiği görülmüştür.

Davalı ...'a dava dilekçesi ile duruşma gün ve saatinin tebliğ edildiği, davaya cevap vermediği, davalının vekili vasıtasıyla davada temsil edildiği, davalı vekiline davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı...'ya dava dilekçesi ile duruşma gün ve saatinin meşruhatlı davetiye ile tebliğine rağmen davaya cevap vermediği, duruşmalara iştirak etmedikleri görülmüştür.

DELİLLER

Davacı iddiasını ispata yönelik olarak. 13/1/2022 Tarihli ve 2/2/2022 Tarihli Tarımsal Üretim Sözleşmeleri, Taraflar arasındaki Sözleşmeler, Ödeme Dekontları, Çek Fotokopileri, Kayseri... Noterliğinin 5/9/2022 Tarihli... Yevmiye Numarasına Haiz İhtarnamesi, Kayseri ... Noterliğinin 5/9/2022 Tarihli...

Yevmiye Numarasına Haiz İhtarnamesi, Tarafların Çiftçi Kayıt Sistemine İlişkin Kayıt Belgeleri ve Dayanak Ekleri, Müvekkilu Tarafından Satın Alınan/Alınacak 500 Ton biberiyenin yeni fiyatının odalardan ve birliklerden sorulması, Biberiye Fiyatlarına İlişkin Mali Kayıtlar, Kurum Kayıtları, Tarafların Ticari Defter ve Kayıtları Taahhütnameler, WhatsApp Görüşmeleri, Mesaj ve Ses Kayıtları, Tanık, Yemin, Bilirkişi, Keşif, Uzman Görüşü, İsticvap, Yargı Kararları, Her Türlü Yasal Delille dayandığı görülmüştür.

Davalı... vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; Taraflar arasında imzalanan 13.01.2022 tarihli ve 02.02.2022 Tarımsal Üretim Sözleşmeleri , Whatsapp görüşmelerine ilişkin ekran görüntüleri , tarafların ticari kayıtları , davacıya gönderilen ürünlere ilişkin künye belgeleri ,tanık beyanları ,... esas numaralı icra dosyası ve... esas sayılı dosyası , Balıkesir... İcra Hukuk Mahkemesinin ...lı dosyası , bilirkişi raporu , biberiye fiyatının ifa tarihindeki değerine ilişkin Ziraat Odaları ve hal kayıtları , Tarım ve Orman Bakanlığından celp ettirilecek davacıya ait ürün künye belgelerine dayandığı görülmüştür.

Davacı vekilinin, davalı ... vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinin süresinde olmadığı yönündeki itirazına binaen Balıkesir İl Aft ve Acil Durum Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, davalı vekili ...'ın 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ili Pazarcık ilçesinde meydana gelen depremde gönüllü olduğunun ve görevlendirilen personel listesinin sunulduğu görülmüştür.

Celp ve İncelenen Balıkesir... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında Alacaklı... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından, borçlu... aleyhine 802.400,00-TL bedelli takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçlu...a 14/11/2022, borçlu ...a 16/11/2022 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

Celp ve İncelenen Balıkesir... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyasında Alacaklı... Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından, borçlu... aleyhine 300.900,00-TL bedelli takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçl...a ve borçlu...'ya 14/11/2022 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı, davalı vekiline yapılan ihtaratlı tebliğe rağmen defter ve kayıtları sunmaması nedeni ile dosyanın bilirkişiye tevdii ile rapor aldırılamadığı, iş bu nedenle talimatın bila ikmal iade edildiği görülmüştür.

Uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, dava dosyasının nitelikli hesaplama uzmanı ..., ... Mühendisi ... ve SMMM... oluşan heyete tevdi edildiği bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 25/06/2024 tarihli raporda özetle.

Davacının 2022 yılına ait e-defter formatında kayıt aldığı yevmiye defteri ile defter-i kebir defterini sunduğunu, envanter defterinin sunulmadığını, davacının yasal defterlerini davacının dava dilekçesinde beyan ettiği ve çek görüntülerini eklediği, toplam 430.000,00-TL'lik çek verildiği kaydının olduğu, davacının dava dilekçesinde beyan ettiği ve banka dekontlarını eklediği toplamı 370.000,00-TL bankadan ödeme yapıldığı, haricen bankadan 31.675,00-TL ödeme kaydının yapıldığı kaydın olduğu, böylece davacının yasal defterlerinde davalıya 831.675,00-TL ödeme yaptığına dair kayıt olduğu,

davacının yaptığı ödemeye karşılık davalının davacıya iddia ettiği 55,000 Ton mal teslim ettiğine dair herhangi bir belgeye rastlanmadığı, iş bu nedenle davacının havale ile yaptığı toplam 370.000,00-TL ödeme miktarı ile bedeli tahsil edilen 19/08/2022 tarihli 60.000,00-TL bedelli 26/08/2022 tarihli 60.000,00-TL bedelli ve 16/09/2022 tarih 60.000,00-TL bedelli çek dolayısı ile 550.000,00-TL alacaklı olduğu,

30/09/2022 tarihli 30.000,00-TL bedelli, 23/09/2022 tarih, 60.000,00-TL bedelli, 30/09/2022 tarih 60.000,00-TL bedelli, 28/10/2022 tarih 30.000,00-TL bedelli, 04/11/2022 tarihli 35.000,00-TL bedelli, 11/11/2022 tarih 35.000,00-TL bedelli çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığı, davacının müspet zararın kapsamında kazanç kaybının 4.000.000,00-TL, kaçırdığı fırsat dolayısıyla menfi kazanç kaybının bulunmayacağı, davalılar ...'nın sözleşmede sadece kefil olarak isminin olduğu, kefalet borcunun sınırının belirlenmediği kefaletin geçerliliğinin takdiri mahkemeye ait olduğu, rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.

Bilirkişi heyeti raporunda, taraflar arasında akdedilen 13/01/2022 ve 02/02/2022 tarihli sözleşmedeki, davalının üstlendiği edimlerini yerine getirmemesi nedeni ile davacının oluşan zarar miktarının tespitine ilişkin heyet raporu ile ziraat bilirkişi tarafından dosyaya tek başına sunulan raporlar arasında çelişki olduğu, iş bu zarar miktarının tespitinde hangi değerlerin dikkate alındığı, sözleşme bedeli dışında, davacının iş bu ürünlerin satışa hazır hale getirmesi ve alıcıya teslimi aşamasında gider yapıp yapmayacağı, yapacak ise ne miktarda hangi giderleri yapacağının ayrıntılı olarak tespiti ile,

ş bu miktarın sözleşme bedeline ilavesi ile, davacının bu suretle temin edeceği ürünün, varsa davacının önceden yaptığı sözleşmelerdeki satış fiyatı, yoksa rayiç satış fiyatlarına göre, davacının oluşan müspet zarar miktarının tespiti ile dosya kapsamına uygun, denetime ve hüküm kurmaya elverişli ek rapor tanzimi hususunda dosyanın bilirkişi heyetine tevdi ile ek rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan 06/02/2024 tarihli ek raporda özetle;

kök rapordan farklı olarak davacının, sözleşme hükümleri yerine getirilseydi ayrıca yapması gerekip tasarruf ettiği nakliye gideri bulunduğu bu sebeple mahrum kaldığı kârın 3.750.000-TL olabileceği hesaplandığı, takdirin mahkemeye ait olduğunu rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.

DEĞERLENDİRME

Dava; ürün satış sözleşmesinden ve kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve alacak istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı ile davalı...arasında tarımsal ürün satış sözleşmesinden doğan ticari ilişki kapsamında, davacının davalıya sözleşme kapsamında ne miktarda ürün siparişi verdiği, siparişi verilen ürün bedeli karşılığı peşin ödemede bulunup bulunmadığı, bulunmuş ise ne miktarda peşin ödemede bulunduğu, iş bu ödemelerin ne kadarını çek karşılığı yaptığı, davalıların yapılan ödeme ve sözleşme kapsamında, davacıya ne miktarda ürün satış ve tesliminde bulunduğu, davacının ürünleri teslim almaktan kaçınıp kaçınmadığı, bu kapsamda alacaklının temerrüdünün gerçekleşip gerçekleşmediği,

ürünlerin teslim vadesinin gelip gelmediği, bu kapsamda alacağın muaccel olup olmadığı, davacının davalılardan ticari ilişkileri kapsamında, dava tarihi itibarı ile alacaklı olup olmadığı, var ise alacak miktarı ile davacı tarafından davalıya verildiği iddia olunan dava konusu çeklerden dolayı, davacının davalılara borçlu olup olmadığı, sözleşmeyi davalıların ihlal edip etmedikleri, ihlal etmiş ise davacının iş bu nedenle yoksun kaldığı kâr olup olmadığı, var ise miktarı ile davacının davalılardan teslim alamadığı ürün olup olmadığı, var ise miktarı ile iş bu miktarların davacı tarafından dava dışı satıcılardan karşılayıp karşılamadığı,

bu nedenle zararının oluşup oluşmadığı, var ise miktarı ile iş bu miktarları davalıdan talep edip edemeyeceği, davanın arabuluculuk dava şartına tabi olup olmadığı, bu kapsamda dava şartının gerçekleşip gerçekleşmediği, davalılar ... ile davalı ...nın davalının üstlendiği edimlere kefil olup olmadıkları, ne miktarda kefil oldukları, bundan dolayı davacıya borçlu olup olmadıkları noktasında toplanmıştır.

Tüm dosya kapsamı, taraf beyanları ve tarafların sundukları belge içerikleri ile ilme ve hukuka uygun benimsenen bilirkişi heyeti raporu içeriğine göre; Davacı ile davalı...arasında 13/01/2022 ve 02/02/2022 tarihli tarımsal ürün üretim ve satım sözleşmeleri akdedildiği, iş bu sözleşmeler kapsamında davacı şirketin davalı...'a banka havalesi ile 370.000,00-TL'sı nakdi ödemede bulunduğu, iş bu nakdi ödeme dışında, davacı şirketin davaya konu dokuz adet müşteri çeki karşılığı 430.000,00-TL'sı peşin avans ödemesinde bulunduğu, davacı şirket defter ve kayıtları, banka kayıtları ve taraflar arasında akdedilen sözleşme içeriğinden anlaşılmıştır.

Her ne kadar davalı...vekili tarafından, tarafça akdedilen sözleşme hükümleri gereği, müvekkilinin üstlendiği edimleri yerine getirdiğini, ürünlerin teslim tarihi gelmeden, davacının haksız istemlerde bulunduğu, iddia edilmiş ise de, davalı tarafın, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında üretilmesi, satış ve teslimi öngörülen ürünleri yetiştirip sözleşmede kararlaştırılan tarihlerde davacıya teslim ettiğine dair soyut iddia dışında kanıt sunamadığı, iş bu sebeple davalının sözleşmede üstlendiği edimleri yerine getirmeyerek temerrüte düştüğü kanaatine varılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği, davacı tarafça davalı...'a banka havalesi ile gönderilen 370.000,00-TL'sı nakdi ödeme ile davaya konu çekler iade edilmediği gibi, davaya konu müşteri çeklerinden 19/08/2022 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, 26/08/2022 tarihli, 60.000,00-TL bedelli ve 16/09/2022 tarihli 60.000,00-TL bedelli çeklerin hamilleri tarafından ibraz ile bedellerinin tahsil edilmiş olduğu, iş bu tahsil edilen üç adet çekten dolayı davacının toplam 180.000,00-TL'sı sebepsiz zenginleştiği, sebepsiz zenginleşmeye konu 180.000,00-TL'sı ile davacı tarafça davalıya nakdi olarak ödenen 370.000,00-TL alacak dahil toplam 550.000,00-TL'sı alacağın, daval... tarafından davacıya iade edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Davacı tarafça davalıya taraflar arasındaki sözleşmeler kapsamında, avans ödemesi olarak verilen ...Bankası Anonim Şirketi İzmir şubesine ait, Keşidecisi... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı ...Olan, 30/09/2022 keşide tarihli,...seri numaralı, 30.000,00 TL Bedelli Çek,... Anonim Şirketi Çiğli/İzmir şubesine ait, Keşidecisi... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı... Olan, 23/09/2022 Keşide Tarihli,... Seri numaralı, 60.000,00-TL bedelli çek,...

Anonim Şirketi Çiğli/İzmir şubesine ait, Keşidecisi ... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı ...L Olan, 30/09/2022 Keşide Tarihli, ...Seri numaralı, 60.000,00-TL bedelli çek, ... Anonim Şirketi Çiğli/İzmir şubesine ait, Keşidecisi... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı...Olan, 28/10/2022 Keşide Tarihli, ... Seri numaralı, 30.000,00-TL bedelli çek,...Anonim Şirketi Çiğli/İzmir şubesine ait, Keşidecisi... Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtar...

Olan, 04/11/2022 Keşide Tarihli,... Seri numaralı, 35.000,00-TL bedelli çek, ... Anonim Şirketi Çiğli/İzmir şubesine ait, Keşidecisi... Gıda Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı...

Olan, 11/11/2022 Keşide Tarihli,...Seri numaralı, 35.000,00-TL bedelli çeklerin, davalı ... tarafından davacıya iade edilmediği, iş bu çekler karşılığı, davacıya teslim etmesi gereken ürünleri teslim etmediği, iş bu sebeple davaya konu iş bu çeklerden dolayı, davacının davalı...a borçlu olmadığı kanaatine varılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen sözleşmeler kapsamında, davalı...'un davacıya teslim etmesi gereken ürünü teslim etmemesi sebebiyle, davacının iş bu ürünü piyasadan daha yüksek bedel ile temin etmesi sebebiyle, müsvvet zararının oluştuğu, oluşan iş bu zararının, davacının dava dilekçesinde talep ettiği 1.000,00-TL'sı miktarı üzerinde olduğu, iş bu miktar zararın davalı ...i gerektiği kanaatine varılmıştır.

TBK'nun 583/1. Maddesinde " Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır." düzenlenmiştir.

Her ne kadar davacı tarafça, davalı ...'ın, davacı şirket ile davalı... arasında akdedilen sözleşmelerden doğacak borca müştereken ve müteselsilen kefil oldukları, iş bu kefaletleri kapsamında davalı...n ödemelerden ve oluşan zarardan sorumlu oldukları iddiası ile iş bu zarar ve yapılan peşin ödemelerin tahsili talebinde bulunmuş ise de, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde, davalı ...'nın sözleşmelerde kefil olarak isim ve imzaları bulunmakla birlikte, kefalet türü, kefalet limiti ve kefalet tarihine ilişkin, kefillerin eli ürünü yazıya rastlanılmadığı, iş bu sebeple, iş bu davalıların kefaletlerinin TBK'nun 583/1.

Maddesi uyarınca geçersiz olduğu, bu nedenle davacının, davalı...a nakden yaptığı 370.000,00-TL, tahsil edilen üç adet çekten dolayı, davalı ...n sebepsiz zenginleşmesinden kaynaklı 180.000,00-TL'sı alacak ile davacının müspet zararından doğan 1.000,00-TL sı olmak üzere toplam 551.000,00-TL alacaktan, davalılar ...'nın sorumlu olmayacağı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda arz edilen sebeplere binaen davacının, davalı... aleyhine açmış olduğu davanın kabulüne, diğer davalılar aleyhine açmış olduğu davanın ise reddine karar verilerek aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.

Başkan... · E imza · Üye ... · eimza · Üye... · eimza · Katip ... · eimza