İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/657 K.2024/543

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. "Davacı müvekkil şirket ... Petrol Ticaret ve Nakliyat A.Ş. akaryakıt ve benzeri petrol türevlerinin satışı alanında faaliyet göstermektedir. Müvekkil şirket aynı zamanda ... firmasının distribütörü olup, Taşıt Tanıma Sistemi vasıtasıyla... akaryakıt istasyonlarından anlaşma sağladığı firmalara akaryakıt satışında aracılık faaliyetinde bulunmaktadır.

Taraflar arasında 1 Nisan 2020 tarihli "Taşıt Tanıma Sözleşmesi"ne (bundan sonra "TTS" olarak anılacaktır) dayalı olarak akaryakıt alımı için sözleşmesel ilişki kurulmuştur. TTS m. 2'ye göre sözleşme süresi 2 yıl olarak belirlenmiş olup "taraflarca sürenin bitiminden, [1 Nisan 2022'den] en geç 90(DOKSAN) gün önce yazılı olarak yenilenmeyeceği ihbar edilmediği takdirde, kendiliğinden aynı şartlarda uzar." şeklinde düzenleme mevcuttur.

Ancak davalı tarafça 1 Nisan 2022 tarihine kadar müvekkil şirkete herhangi bir şekilde sözleşmenin yenilenmeyeceği yahut sözleşmeyi sona erdirme yönünde bir bildirimde bulunulmamıştır. Dolayısıyla sözleşme 1 Nisan 2024 tarihine kadar kendiliğinden uzamıştır. Buna karşın davalı taraf sözleşme süresi içinde yakıt alımını durdurarak üstlendiği edimi yerine getirmemiş ve yükümlülüğünün ihlal etmiştir. Yakıt alımının durduğunu gösterir tüketim raporu ekte sunulmuştur.

Yakıt alımının durdurulmasına müteakip sözleşmenin 8. Maddesi gereğince müvekkil şirket tarafından sözleşme haklı olarak feshedilmiştir. Sözleşmeyi yakıt alımını durdurarak ihlal eden davalı taraf cezai şart bedeline katlanmakla yükümlüdür.

Zira TTS'nin ''Fesih ve Cezai Şart'' başlıklı 8. Maddesinde; ''MÜŞTERİ'nin işbu sözleşme ile üstlendiği edinimlere riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinden önce feshine sebebiyet vermesi; sözleşme imzalandıktan ve cihazlar müşteriye ulaştırıldıktan sonra 15 gün içinde Müşterinin yakıt alımına başlamaması; ...

Sistemde kayıtlı bulunan beher aracın 3(üç) ay süresince yakıt almaması durumunda veya ilk sözleşme tarihindeki...sistemine dahil olan araç sayısında %50 azalma olması veya ilk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan, aylık yakıt alımı ortalamasında %50 azalma olması durumunda, ..., işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Yukarıda sayılan her bir fesih nedeninin gerçekleşmesi halinde,...

Cezai şart bedeli,Taşıt başına ve/veya her bir taşıt tanıma cihazı için 1000 TL + KDV olup yıllık artış oranı [(TEFE + ÜFE)/2] olarak hesaplanacaktır. '' hükmü yer almaktadır. İlgili düzenleme doğrultusunda davalı firmanın 60 aktif cihazı için (1.000,00-TL + yıllık artış oranı olan Yİ-ÜFE /2 olarak) cihaz başı ücret 3243,58- TL olmak üzere toplam 194.614,80-TL cezai şart bedeli hesaplanmıştır. Buna istinaden müvekkil şirket tarafından 15.12.2022 tarihli ...

Fatura no'lu 194.614,80-TL bedelli fesih faturası kesilmiştir. Davalı şirket açıkça müvekkil şirket ile arasındaki sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil ederek sözleşmenin feshedilmesine sebep olmasına karşın cezai şarta ilişkin olarak kesilen ... Fatura no'lu fesih faturasına istinaden halihazırda müvekkil şirkete herhangi bir ödeme yapılmamıştır. Müvekkil şirket, bütün çabalarına rağmen alacağını davalı şirketten tahsil edememiştir.

Son olarak işbu davayı ikame etmeden önce, dava şartı olan ticari arabuluculuğa başvurulmuş, ancak tarafların anlaşamaması üzerine, arabuluculuk süreci anlaşamama ile sonlandırılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile "Taşıt Tanıma Sözleşmesi"nin davalı yan tarafından süresinden önce haksız olarak sona erdirilmesi nedeni ile ile kesilen 15.12.2022 tarihli...

No'lu faturaya konu 194.614,80-TL cezai şart bedelinin tahsili amacıyla işbu davayı ikame etme zorunluluğu doğmuştur.Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, yukarıda arz ve izah olunanlar ve Sayın Mahkemece tespit edilecek hususlar ışığında.

194.614,80-TL cezai şart alacağının işlemiş ve işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsili talebimizin kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini Sayın Mahkeme’den arz ve talep ederiz." şeklinde talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "davalının taşıt tanıma sözleşmesini imzaladığı, bu sözleşmenin imzalanma gerekçesinin davacı tarafından sözleşme ile taahhüt edilen %8,5 indirimi olduğu, ancak davacının sözleşme imzalanma tarihinden kısa süre sonra iskonto oranının kademeli olarak düşürüldüğü, nihayetinde de iskonto olmaksızın piyasa fiyatından akaryakıt satımı yapmaya başladığını, bu durum karşısında aylarca beklendiği, davacı ile şifahi ve mail yoluyla görüşmeler yapıldığı, ancak sözleşme kapsamında ekonomik menfaat kalmadığını, sözleşmenin 12.12.2022 tarihinde davacı tarafından sözleşmenin sona erdirildiği,

bu fesih nedeni ile düzenlenen 194.614,80 TL bedelli faturaya Sakarya Noterliğinin 21.12.2022 tarih ... sayılı ihtarname ile itiraz ettiği, davacının fatura bedelini neye göre hesapladığının anlaşılmadığı, kendilerine 60 ayrı cihaz teslimi yapılmadığını, müvekkilinin bu sözleşme kapsamında toplam 30.124,79 TL iskonto elde ettiği buna karşılık ceza tutarının çok yüksek olduğu, davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini... " talep etmiştir.

Dava, akaryakıt satım sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili, taraflar arasında " taşıt tanıma sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin bulunduğunu, davalının yakıt alımını durdurduğunu bu nedenle sözleşmenin 8. Maddesi gereği cezai şart bedelini ödemesi gerektiğini iddia etmekte, davalı vekili ise sözleşmede yer alan iskontoların uygulanmadığını bu nedenle sözleşmenin müvekkili yönünden çekilmez bir hal aldığını feshin davacının kusurlu eylemleri sonucu oluştuğunu savunmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşme maddeleri incelendiğinde, sözleşme konusunun davacının yetkili istasyonlarından davalı tarafça akaryakıt ikmali ve data hizmeti verilmesine ilişkin olduğu, sözleşme süresinin iki yıl olarak belirlendiği ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin yazılı ihbar yok ise kendiliğinden aynı şartlarda uzayacağı, motorin ve benzin ürünleri için fatura bedelinin pompa satış fiyatının KDV'siz tutarından %8,5 iskonto yapılarak hesaplanacağı,

davacının beklenmeyen ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeniyle değişen piyasa koşullarına bağlı olarak davalıya sunulan satış koşullarında değişiklik yapma hakkına sahip olduğu, davalının sözleşmeyle üstlendiği edimlere riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinin bitiminden önce feshine sebebiyet vermesi, ....... sistemde kayıtlı bulunan beher aracın üç ay süresince yakıt almaması durumunda davacının sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği ve bu fesih nedeniyle cezai şart talep edebileceğinin yazılı olduğu görülmektedir.

Mahkememizce ön inceleme celsesinde;

- davalı tarafından kaç adet akıllı halka ve akıllı anahtarlık kullandığı ve kullanılan araçların plakalarının tespiti,

- kullanılan cihazlara karşılık ilk 6 aylık tüketim/ yakıt alım bedelinin ne kadar olduğu ve bulunan bedele karşılık sonraki aylarda %50 oranında azalmanın gerçekleşip gerçekleşmediği,

- alımı yapılan cihazlara karşılık davalının satın aldığı mazot ve/veya benzinde hangi oranlarda iskonto uygulandığı, iskontonun uygulanmadığı ve/veya daha az uygulandığı yıllara/aylara karşılık davalı tarafça ödemelerin yapılıp yapılmadığı, az uygulandığı savunulan iskontoların ne zaman başladığı, bu yöndeki faturaların davalı ticari defterlerine kaydedilip kaydedilmediği,

- cezai şart bedelinin davalının mahvına neden olup olmayacağı,

- son olarak sözleşmenin 8. Maddesine göre 2. Bentte hesaplanan ilk 6 aylık tüketim bedelinin ortalamasının alınarak iş bu ortalamadan %50 azalma gerçekleşmiş ise cezai şart bedelinin hesaplanmasının istenilmesi için bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişilerden alınan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre;

"Dava dosyasının tetkiki sonucunda, rapor içerisinde açıklanan nedenlerle, her türlü hukuki değerlendirme ve nihai kararın Sayın Mahkemenize ait olduğu işaret edilerek özetle,

a.) Davalının sözleşmenin başladığı 01.04.2020 tarihinden sna erdiği 31.12.2022 tarihine kadar altmış ayrı plaka ile yakıt alımı yaptığı ancak yıl içerisinde araçların değişme gösterdiği ve her dönem bir takım araçların kullanımdan çıktığı ve başka araçların yakıt alımında kullanıldığı, ortalama olarak kullanılan araç sayısının yirmi olduğu,

b.) Davalının yakıt alımında taşıt tanıma cihazı ve yakıt alımı için kullanılan manyetik kartlar kullandığı ancak bunların sayısının tespit edilemediği,

c.) Sözleşme tarihinden itibaren ilk altı ayda kullanılan yakıt miktarının 17.842,77 Litre, izleyen altı ayda kullanılan yakıt miktarı ise 21.411,32 LT olarak hesaplandığı, yakıt kullanımında azalma değil %20 artış olduğu,

d.) Sözleşmede belli bir iskonto oranı ile yakıt alınacağı ve bunun davacı tarafından tek taraflı olarak indirilebileceği belirtilmiş olduğu ve sözleşme başlama tarihinden sonra hızla iskonto oranının indirildiğinin görüldüğü,

e.) Sözleşmenin sona ermesi nedeni ile cezai şart uygulanması durumunda sektöründe bilinen büyük bir şirket olması nedeni ile bu cezai şartın uygulanmasının şirketin mahvına neden omayacağı,

f.) Sözleşmenin uzamasının davacı tarafından davalıya iskonto uygulanacağının taahhüt edilmesi nedeni ile mi yoksa şirket yöneticilerinin sözleşme hükümlerine dikkat etmemesi nedein ile mi uzadığının taraflar arasındaki maillerin irdelenmesi ile açıklığa kavuşacağı ve bu yönde bir değerlendirme yapılmayacağı,

g.) Sözleşmeye ilişkin ceza uygulanması hakkında hukuki bir değerlendirme yapmadan şirketin sözleşme hükümlerine uymamasının hiç bir faydasının kalmadığı gibi başka bir şirketle anlaşılması durumunda ilave bir fayda sağlanabileceği, Görüş ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Somut olayda, taraflar arasında 01/04/2020 tarihli sözleşme kapsamında davalı tarafından davacıdan akaryakıt alınacağı, iş bu akaryakıtların fiyatı üzerinden %8,5 oranında iskonto uygulanacağı, ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeni ile değişen piyasa koşullarına bağlı olarak iskonto oranında değişiklik yapma hakkına sahip olduğunun düzenlendiği, 2 yıllık sözleşme süresi içerisinde sözleşme feshedilmediğinden sözleşmenin aynı şartlar altında uzadığı görülmektedir.

Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu içeriğinde davalının da savunmasına konu ettiği iskonto oranlarında düşüşün olduğu, 2022 yılının 4. Ayıda dahil olmak üzere son alımın yapıldığı 9. Aya kadar iskontonun %0 olarak uygulandığı ve davacının sözleşmenin 8. Maddesine göre 3 aylık süre içerisinde yakıt alınmaması sebebiyle sözleşmeyi feshettiği sabittir.

Sözleşme özgürlüğü kapsamında davanın tarafları arasında akaryakıt alımına ilişkin sözleşme akdedilmiş olup, davacı/satıcı tarafından belirli oranda iskontonun uygulanacağı ancak bu iskontonun ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeni ile değişen piyasa koşullarına bağlı olarak değişebileceği belirtilmiştir. Taraflar eldeki sözleşmeyi yapmakla karşılıklı olarak edim ifa etmekle birlikte bir menfaatten yararlanmaktadır.

Davalı/satın alanın eldeki sözleşmede elde etmeyi amaçladığı menfaatin iskonto oranı olduğu, davacı/satıcının ise müşteri elde ederek kazancını arttırmak olduğu şüphesizdir. Aksi düşünce de davalı/satın alanın iskonto uygulanmadan herhangi bir akarkayıt alımını istediği firmadan yazılı bir sözleşmeye ihtiyaç duymadan yapabileceği açıktır.

Somut olayda davacı/satıcının akaryakıt alımında iskonto oranını düşürdüğü akabinde ise sıfıra indirdiği buna karşılık dosyaya sunulan dilekçe içeriklerinde sözleşmenin 5. maddesinde belirtilen ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeni ile değişen piyasa koşullarına bağlı olarak davalıya sunulan satış koşullarında değişiklik yapma hakkına ilişkin somut bir delil sunmadığı gibi iddia da ileri sürülmüş değildir.

Bu halde taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi çekilmez hal aldığından davalının eylemli feshi sebebiyle davacının cezai şart talep etmesi mümkün görülmediğinden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır