İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/420 K.2025/300

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 30.11.2023 tarihinde davalı ...'nun sevk ve idaresindeki... kaza tespit tutanağında da yer aldığı şekli ile müvekkiline ait ... plakalı araca çarptığını, bu kaza nedeniyle davalı sürücü ...'nun %100 kusurlu bulunduğunu, davalının tam kusurlu olduğunun kaza tespiti tutanağında sunulduğunu, davalı ...'nun kullandığı ... plakalı aracın maliki ...

Başkanlığı olduğunu, meydana gelen kaza nedeni ile müvekkilinin aracında oluşan değer kaybı ile müvekkilini aracını kullanamaması nedeni ile ortaya çıkan mahrum kalınan gün bedelinden kusurlu davalı sürücü ... ile birlikte araç maliki de müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, müvekkilinin aracında meydana gelen hasara ilişkin tanzim edilen hasar ekspertiz raporunda tanzim edilen hasar faturasında da yer aldığı şekli ile müvekkilinin aracında toplamda 20.800,00- TL'lik hasar meydana geldiğini, meydana gelen kaza neticesinde müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybı bedelini tahsil etmek maksadıyla davalı ...Ş.'ye başvurulduğunu,

...Sigorta A.Ş. tarafından müvekkili adına 1.872,00 TL ödeme yapıldığını, ancak davalı ... şirketince yapılan ödeme yetersiz olduğunu, Yerleşik Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın reel değer kaybının ödenmesi gerekirken davalı ... şirketince daha düşük miktarda ödeme yapıldığını, müvekkilinin aracındaki reel değer kaybı ancak bilirkişi incelemesi sonucu ortaya çıkacak olup işbu nedenle de huzurdaki dava belirsiz alacak davası olarak açıldığını,

davalı ... şirketince ödenmeyen bakiye değer kaybı bedeli ile mahrum kalınan günlere ait mahrum kalma bedelinin ödenmesi maksadıyla tüm davalılara karşı dava şartı arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş ancak ne yazık ki anlaşma sağlanamadığını, davalı ... de yine poliçe limitleri ile sınırlı olmak koşuluyla müvekkilinin arabasında meydana gelen değer kaybından ve giderlerinden diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, müvekkilinin meydana gelen kaza nedeni ile aracını kullanamadığını, bahse konu kazadan dolayı müvekkilinin aracının tamiri nedeniyle uzun süre araçsız kaldığını,

arkadaşlarından ödünç araba ödünç aldığını, işbu nedenle davalılardan ... Başkanlığı ile ... müvekkilinin aracından mahrum kaldığı günlere ait mahrum kalınan gün bedelinden de müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, belirsiz alacak davası olarak açtığımız işbu davada, yukarıda açıklanan nedenlerle, gerçekleşen trafik kazası sonucu, başta dava değerini arttırmaya yönelik hakkımız olmak üzere fazlaya ilişkin tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla.

Araç değer kaybı bedeli olarak 100,00 TL (Sigorta şirketi poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere, tüm davalılar müştereken ve müteselsilen sorumludur) mahrum kalınan gün bedeli olarak 100,00 TL (Davalılardan sadece Menderes Belediye Başkanlığı ve ... müştereken ve müteselsilen sorumludur.) olmak üzere toplam 200,00 TL'nin kaza tarihi olan 30.11.2023 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili, yargılama gideri ve dava vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Belediye vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın tüm alacak taleplerine yönelik zamanaşımı definde bulunduklarını, davacının işbu dava ile talep ettiği alacaklar, zamanaşımına uğradığından davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, dava konusu alacak kalemleri yönünden müvekkili Menderes Belediye Başkanlığı'nın hukuki sorumluluğunun bulunmaması sebebiyle işbu davanın esastan reddine karar verilmesini talep ettiklerini, diğer davalı ...'nun kullandığı ... plakalı aracın trafikte kayıtlı maliki, müvekkili davalı ...

Belediye Başkanlığı olduğunu olay günü olan 30.11.2023 tarihinde, müvekkili Belediyeye ait ... plakalı aracı sevk ve idare eden davalı ... ile davacıya ait ... plakalı araç çarpışmıştıklarını, trafik kaza tespit tutanağı'nda yer alan müvekkil Menderes Belediye Başkanlığı aleyhindeki tespitleri kabul etmediklerini, davacı araç değer kaybı istemiş ise de, aracın değer kaybı bedelinin, zorunlu mali sigorta poliçesindeki limitler dahilinde ilgili sigorta şirketinden tahsilinin gerekmekte olduğunu, müvekkili Belediyenin bahse konu değer kaybı bedelinden sorumluluğu bulunmadığını, davalı ...Ş.,

müvekkili davalı Belediye'ye ait aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğunu, zorunlu mali mesuliyet sigortası, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dâhilinde teminat altına aldığını, dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmadığını, davalı ...Ş.'nin de değer kaybından sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiğini, bu nedenle müvekkili Menderes Belediye Başkanlığı'nın herhangi bir hukuki sorumluluğunun bulunmaması sebebiyle davacı tarafından müvekkili Belediye aleyhine açılan davanın reddi gerektiğini, Mahkemenizin...

Esasına kayden davacı tarafından haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın öncelikle müvekkil menderes belediye başkanlığı yönünden reddine, zamanaşımı defimizin kabulü ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, Mahkemeniz aksi kanatteyse davanın esastan reddine,yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından,...Sigorta A.Ş. davalı gösterilmek suretiyle huzurdaki dava ikame edildiğini, 30/11/2023 tarihinde gerçekleşen dava konusu maddi hasarlı trafik kazasına karışan ... plaka sayılı araç müvekkil şirketçe... sayılı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, açılan haksız ve mesnetsiz işbu davanın reddinin gerektiğini, davacı yanın başvurusu kapsamında ...nolu hasar dosyası açılmış, ayrı ayrı hasar onarım ve değer kaybı ödemeleri yapıldığını alınan raporlar nezdinde davacı yana 22.02.2024 tarihinde 1.872,00-TLdeğer kaybı ödemesi yapıldığını,

müvekkili tarafından yeterli ödeme yapıldığını, temerrütün söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin poliçe limiti uyarınca ve sigortalı kusuru oranında sorumlu olduğundan dosyada kusur incelemesi yapılmasının gerektiğini, belirterek fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep haklarımız saklı kalmak koşuluyla; huzurdaki haksız ve mesnetsiz davanın reddine, mahkemeniz aksi kanaatte ise işbu dilekçemizde izah ettiğimiz hususların dikkate alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı ve ikame araç tazminatı istemine ilişkindir.

Davacı 30/11/2023 tarihli trafik kazasında ... plakalı aracın işleteni olup, davalı ... ... plakalı aracın sürücüsü, ... işleteni, sigorta şirketi ise aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyendir.

KTK' nın 97. Maddesi gereği başvuru şartı incelendiğinde dava dilekçesinin ekinde yer alan dilekçeye göre davacı tarafından davalı ... şirketine başvuruda bulunulduğu ve sigorta şirketi tarafından 1.872,00 TL ödemenin yapıldığı görülmüştür.

Zamanaşımı defi değerlendirildiğinde; 2918 sayılı KTK.nun 109/1. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmü, yine aynı kanunun 109/2. maddesinde ise "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.

Davaya konu trafik kazası 30/11/2023 tarihinde meydana gelmiş, olayın, maddi hasarlı trafik kazası olması nedeniyle, uzamış ceza zamanaşımı süresinin uygulanmasını gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla, davaya konu talepler yönünden 2 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olup, dava dilekçesine konu edilen maddi tazminat taleplerinin, 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Kaza tarihinin 30/11/2023 , dava tarihinin 13/05/2024 olduğu görüldüğünden davaya konu tazminatın 2 yıllık süre içerisinde talep edildiği görülmüştür.

Davalı ... şirketinin sorumluluğu değerlendirildiğinde. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesine göre “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”.

Kaza tarihi itibari ile yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesinde de “sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde genel şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür." şeklinde sigorta şirketin sorumluluğunun kapsamı ifade edilmiştir.

Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası motorlu bir aracın kara yolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Kazaya karışan ... plakalı araç 20.06.2023-2024 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile davalıya sigortalıdır. Kaza 30/11/2023 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği değer kaybı bedelinden davalı araç sürücüsünün kusuru oranında sigorta şirketi sorumlu olacaktır (Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD'sinin 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. ).

Davalı ... ve ... 'nin sorumluluğu incelendiğinde;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, yaşanan trafik kazasında davalı ... ... plakalı aracın işleteni ve diğer davalı ... aracın sürücüsüdür. Araç sürücüsü kendi kusurundan sorumlu olacak olup (TBK madde 49), işleten, sürücünün kusuru oranında yukarıda değinilen maddeye göre dava dilekçesi ile talep edilen maddi zarar kalemlerinden sorumlu olacaklardır.

TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Bu sebeple davacı bilirkişi deliline dayanmış olup mahkememizce bilirkişiden davacının maliki olduğu aracın tramer kaydı da celp edilerek kusur, değer kaybı ve ikame araç bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.

Bilirkişi heyetinden alınan 26/11/2024 tarihli raporun sonuç kısmına göre;

"KUSUR DURUMU İLE İLGİLİ OLARAK

Bilirkişi Daire Başkanlığı tarafından Bilirkişinin uyacağı rehber ilkeler ve Bilirkişi Raporlarında bulunması standartlar başlığında 07.09.2020 tarihinde 32 maddelik bir talimat yayımlanmıştır. Bu talimatın 27 maddesinde belirtilen " Kusurun tespiti normatif bir değerlendirmesiyle mümkündür ve sadece hâkimin yetkisindedir. Bilirkişi münhasıran hâkimin yetkisinde olan kusurluluk konusunda (asli tali kusurlu kusursuz yüzdelik kusur oranı) herhangi bir değerlendirme yapamaz. Aksi yöndeki tutum bilirkişilik görevinin sınırlarını aşmayı ve hâkimin yerine geçmeye ifade eder" denilmektedir. Yine bu husus İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından da tarafımıza bildirilmiştir. Bu gerekçe ile tebliğ gününden itibaren raporlarda kusur dağılım yüzdesi yapılmamaktadır. Bu hali ile;

* ... plaka sayılı davalı araç sürücüsü ... 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 67/b Maddesini ihlal ettiğinden dolayı kazanın oluşumuna tamamen hatası ile Etken olduğu.

* ... plaka sayılı davacı araç sürücüsü ... meydana gelen kazanın oluşumuna etken kural ihlali olmadığı,

DEĞER KAYBI BEDELİ İLE İLGİLİ OLARAK

*... plakalı aracın üzerinde tespit edilen hasarın dosya eklerinde yer alan trafik kazası tespit tutanağında anlatıldığı üzere meydana gelebilecek nitelikte ve kaza ile uyumlu olduğu,

*Davaya konu olan aracın onarım işlemleri aşamasında ön panjur değişimi, motor kaputu, ön tampon onarım/boya, ön panel çektirme işlemi yapıldığı tespit edilmiş olup geçmiş hasar kaydı sorgulamasında 20.10.2017 tarihli kazasında onarım gören aynı parçaların değişiminin yapıldığı, geçmiş dönemdeki hasar onarım işlemlerinin ... yetkili bayisinde orijinal parçalar ile onarımın yapıldığı,

*Davaya konu olan aracın bahse konu olan kazada değişimi/onarımı yapılan parçaların, geçmiş hasar kayıtlarında aynı bölgeden hasar aldığı ve aynı parçalarının değişimlerinin yapıldığı dikkate alındığında, davalı ... tarafından yapılan 1.872,00 TL'lik değer kaybı bedelinin teknik olarak (hukuki değerlendirmesi Mahkemenizce yapılması kaydıyla) piyasa şartlarındaki REEL değer kaybına göre uygun olduğu,

İKAME ARAÇ BEDELİ İLE İLGİLİ OLARAK

*Araç ikame/mahrumiyet bedeli tutarını hesaplayabilmek için, günlük araç kiralama hizmeti veren firmalara ait muadil bir aracın kaza tarihi baz alınarak günlük araç kiralama bedelleri araştırılmış ve dava konusu araca muadil bir aracın günlük kira bedelleri öğrenilerek hesaplama yapıldığı, *Bahse konu kaza sonucu ... plakalı aracın onarım süresinin 7 gün olduğu, * Yapılan araştırma neticesinde, kaza tarihinde muadil bir aracın ortalama günlük kiralama bedelinin 417,06 TL olduğu, buna göre dava konusu araç ikame bedelinin: 7 gün (onarım süresi) x417,06 TL =2.919,42 TL olduğu,"şeklinden rapor sundukları görülmüştür.

- Bilirkişi tarafından değer kaybına ilişkin hesaplama; trafik kazası sebebiyle davacının malik olduğu araçta oluşan değer kaybının aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları ile önceki hasarları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki farka göre değerlendirme yapıldığından itiraz mahkememizce kabul edilmemiştir.

Kaldı ki 6704 sayılı yasayla değişik 2918 sayılı KTK nun 90.maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu kanun ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olan hükümlerinden tarafı olmadığı zmms sözleşmesindeki şartların davacı açısından bağlayıcı olmaması ve Anayasa Mahkemesi'nin nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre 6704 Sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen 90. maddesinin birinci cümlesinde yeralan “ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ibaresinin ve ikinci cümlesinde

yeralan “ve genel şartlarda ’’ ibaresinin iptal edilmiş olması sebebiyle uygulanmayacağından hükme esas alınmıştır.

-Mahkememize sunulan bilirkişi raporu, açıkça itiraza uğramayan ve kolluk görevlileri tarafından hazırlanan kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğundan kusura ilişkin değerlendirme ile,

-Trafik kazalarında araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Bu hesaplama ise çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir husus olup mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda davacının aracının onarımı için gereken makul süre 10 gün olarak belirlenmiştir. Davacıdan kaynaklanan sebeplerle aracın geç onarıma verilmesi, servis yoğunluğu nedeniyle onarımda geçen süre, aracın kiralayana geç teslim edilmesi vb. hususlar davalıya yüklenemeyeceğinden rapor mahkememizce hükme esas alınmıştır (Yargıtay 4. HD. 2020/1587 E. , 2020/4597 K.).

Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile mahrum kalınan gün bedeli için talep ettiği 100.00-TL alacağı 2.819,42-TL artırarak 2.919,42-TL mahrum kalınan gün bedelinin davalılardan ... ve ...'nden 30/11/2023 tarihinden itibaren ticari(reeskont avans) faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

Tüm bu nedenler ile;30/11/2023 tarihli çift taraflı trafik kazasında ... plakalı aracın sigorta şirketi ve işeteni davalı sürücü...'nun kusuru oranında sorumlu olacağından, davalı ...'nun tam kusurlu olduğu ve davacının maliki olduğu araçta mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre belirlenen değer kaybının dava tarihinden önce davalı ... tarafından ödendiği,... plakalı aracın hasar gören parçalarına göre makul onarım süresi üzerinden belirlenen süre için ikame araç bedelinin 2.919,42 TL olduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne, kabul edilen maddi tazminat kalemine sürücü ve işleten kaza tarihinde temerrüte düşeceğinden bu tarihten itibaren zarar veren aracın işleteni belediye olduğundan yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Arabuluculuk ücreti yönünden;

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin birinci fıkrasında. "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine ilişkin aşağıdaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Kanunun bu özel düzenlemesi karşısında dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanma yeri bulamaz.

(Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/23273 Esas, 2022/901 Karar, sayılı ilamı aynı doğrultudadır.)

Eldeki davada, dava öncesi davalı ... şirketine başvuru şartının yerine getirilmiş olması karşısında ayrıca zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmediği halde davacı yanca arabuluculuğa başvurulmuş olmasından dolayı ortaya çıkan ücretin davacı tarafça karşılanması gerekmektir (İzmir BAM 20. H.D. 2024/762 Esas, 2024/687 Karar, Yargıtay 4. H.D. 09/09/2024 tarih, 2022/2615 Esas 2024/7426 Karar ).

Katip ... eimza Hakim ... · E imza¸