İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/669 K.2025/823

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında tanzim olunan satın alma sözleşmesi ve teslim edilen soğutucu doğrultusunda karşı taraf “...Mah.Bolu Cad.No:...BOLU” adresindeki “...isimli işletmede,sözleşme konusu ürünleri düzenli ve sürekli bulundurmayı, sözleşme süresi boyunca kendisine teslim edilen soğutucunun daima temiz ve çalışır bulundurulmasından, işletmede konumlandırılmasından sorumlu olmayı ,yerini değiştirmemeyi,atıl durumda bırakmamayı, iş bu sözleşme hükümlerinden herhangi birisi ihlal ettiği takdirde 81.813,24-TL katkının yanısıra Satın Alma Sözleşmesinde düzenlenen 160.000 TL cezai şartı...

A.Ş.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili şirket tarafından davalıya 81.813,24.-TL katkıda bulunulduğunu, davalının 81.813,24.-TL katkıyı aldığını, müvekkili şirket (bayii ...

Gıda Ltd.Şti.) adına tanzim ettiği 8 adet Hizmet Bedeli Faturası ve sair evrak ile de sabit olduğunu, karşı taraf, bu taahhütlerine rağmen, rakip firmanın soğutucusuna daha fazla yer açmak için müvekkili şirket tarafından verilen soğutucuyu , sözleşme ekinde belirtildiği şekilde konumlandırmaya son vermiş, soğutucuyu işletmeden çıkartarak atıl bıraktığını, davalının soğutucuyu kararlaştırılan şekilde konumlandırmaması,atıl tutması ve ısrarla iade etme tavrı neticesinde soğutucu (müvekkil şirketin tüm yasal hakları saklı tutularak) iade alınmak zorunda kalındığını arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu,ancak bir sonuç alınamadığını,

fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, 160.000,00.-TL cezai şartın dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,81.813,24-TL katkı tutarının dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri, harç, masraf ve dava vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Öncelikle ifade etmek gerekir ki, 6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi ''Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.'' hükmüne amir olup söz konusu bu hüküm doğrultusunda müvekkilinin adresinin Mudurnu/BOLU olduğu göz önüne alındığında yetkili mahkeme İzmir mahkemeleri olmadığın Mudurnu/BOLU mahkemelerinin olduğunu; davalı müvekkili;sözleşme ve ekleri doğrultusunda, sözleşme süresi boyunca kendisine teslim edilen soğutucuyu işletmesinde konumlandırarak daima temiz ve çalışır durumda bulundurmuş, yerini değiştirmemiş ve asla atıl durumda bırakmadığını,belirterek,

öncelikle yetki itirazımızın kabulü ile Mudurnu/BOLU Mahkemelerinin yetkili olduğunun tespitine, mahkemeniz aksi kanaatte ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, satım sözleşmesi kapsamında cezai şart ve katkı payı bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen ve sözleşme süresi boyunca daima temiz ve çalışır durumda bulundurulması, işletmede konumlandırılması,yerini değiştirmemesi ,atıl durumda bırakmaması gereken soğutucunun iade edildiğini, sözleşme hükümlerine aykırılık halinin mevcut olmasından ötürü de, davalının cezai şart ve katkı paylarının sorumlu olduğunu iddia etmekte, davalı vekili ise mahkememizin yetkisine itiraz etmekle birlikte, dava dilekçesinin ekinde sunulu tutanakta da görüleceği üzere soğutucunun tamamen davacının rızası ile alındığını savunmaktadır.

Mahkememizin yetkisine yapılan itiraz incelendiğinde, inkar edilmeyen ve taraflarca imza altına alınan 02/11/2022 tarihli " Satın Alma Sözleşmesi" başlıklı sözleşme incelendiğinde, 19. Maddede iş bu sözleşmeden kaynaklanan ihtilaflarda İzmir Mahkemelerinin ve İcra Dairelerinin yetkili kılındığı, HMK' nun 17. Maddesine göre tarafları tüzel kişi tacir olan davanın taraflarının sözleşmenin yetki kuralı ile bağlı olması gerektiği kanaatine varılarak davacının yetki sözleşmesi kapsamında davasını yetkili mahkemede açtığı görüldüğünden yetki itirazına itibar edilmemiştir.

02/11/2022 tarihli " Satın Alma Sözleşmesi" başlıklı sözleşme incelendiğinde, davalının sözleşme konusu ürünleri sözleşme süresi boyunca tüketici taleplerini karşılayacak miktarda düzenli ve sürekli olarak satın almayı, satmayı ve bulundurmayı kabul ettiği (m.1), davacının davalıya destek olmak amacıyla .... davalının işletmesine raf, soğutucu ve benzeri takabileceği ve koyabileceği, davalının bu malzemeleri ....

Sözleşme süresinde tarafların mutabık kaldığı yerde ve düzende konumlandırmakla, yerini değiştirmemekle, amacına aykırı ve amacını değiştirecek şekilde kullanmamakla atık durumda bırakmamakla yükümlü olduğu (m. 2), davalının kendisine emanet edilen soğutucu, raf vb. Ürünleri konumlandırma ve soğutma malzemelerinin temiz ve daima çalışır halde bulundurmasından sorumlu olduğu (m. 9), davalının sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde ....

O güne kadar davalının almış olduğu tüm yardım ve katkı bedellerinin iade edileceği ve ayrıca ceza-i şart olarak 160.000,00 TL' yi .... hiç bir ihtara gerek kalmaksızın davacıya nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği (m. 10), sözleşmenin geçerlilik süresinin 36 ay olduğu (m. 19) görülmüştür.

Dava dilekçesinin ekinde yer alan ve davalı tarafça itiraz edilmeyen tutanak inceleniğinde; davalının işletmesinde bulunan iki adet soğutucunun 03/04/2024 tarihinde davalının kendi isteği ile iade ettiği ve davacının soğutucuları her türlü yasal haklarını saklı tutularak geri aldığı görülmüştür.

-Davalının ticari defterlerinin incelenmesi için Mudurnu Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat sonucu Bilirkişiden alınan 04/06/2025 tarihli raporun sonuç kısmına göre ;

"Yukarıdaki tespit ve açıklamalar ışığında;

Davalı ... 2021,2022,2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin incelenmesinde, TTK 64 madde gereği defterlerin usulüne uygun olarak tasdikli olduğu,

İncelenen ticari defterlerde ; 2021 ile 2024 yılları arasında imzalanan sözleşme gereği ... Gıda dan fatura karşılığı olarak... Marka içecek alımı yapıldığı ancak yapılan alımların nakit alım olarak muhasebeleştirildiği ve kasa hesabı kullanılmış olduğu, dolayısıyla taraflar arasında bayilik sözleşmesinden kaynaklı ticari ilişki mevcut olup ancak nakit olarak işlendiğinden cari hesap kaydına rastlanamamış olduğu ,

Bu nedenle davalıya kesilen tüm...faturaları ve davalının davacı dağıtım bayisi ...Gıdaya kesmiş olduğu ciro hizmet bedeli adı altında kesilen faturalar ilgili ticari defter olan yevmiye defterlerinden tek tek incelenerek yapılan tespitte ; en son davalıya 01.04.2024 tarihli ... nolu 7.043,04 TL lik ... satışının olduğu bu tarihten sonra ticari ilişkiye rastlanmadığı , taraflar arasındaki satım ilişkisinin 2024 yılının 4.ayından sonra devam etmediği,

Mahkemece davalı tarafından davacıya katkı payı ödemesinin yapılıp yapılmadığı istenmiş olup Davacının katkı payı olarak hizmet bedeli adı altında davalıya kesilen faturaları karşılığında 2021 yılında 15.847,21 TL , 2022 yılında 11.847,04 TL , 2023 yılında 71.333,36 TL ve 2024 yılında 17.357,23 TL 4 yılık toplam 116.384,86 TL hizmet bedeli ödemiş olduğu,

Davalı şahıs firmasının sermeyesinin (Sermaye + Semaye Düzelme olumlu fark) 1.683.0777,55 TL olduğu ve davacıya ödenecek 160.000,00 TL cezai şart bedeli meydana gelecek değişim yüzde oranı, davalı şahıs firmasının bütünü değerlendirildiğinde firmanın faaliyetinde ve finans durumunda büyük değişimlere ve azalmalara yol açmayacağı,

Davalı şahıs firmasının finansal yapısında meydana gelen değişimlerin dava konusu 2023-2024 yılı ve sonrasında finansal durumunda , sürekli azalmaların ve borçlanmanın artmış olduğu ve Varlıkların yüzde 0,6939 ‘nun yabancı kaynaklarla finanse edildiğini, ancak davalının cezai şart bedelini ödemiş olduğu kabul edildiğinde cari oranı : (6.427.142,92 TL-160.000,00 TL ) /5.789.947,89 TL = 1,08 şeklinde (1 in üstünde olduğu) gerçekleşeceği tespit edilmiştir."şeklinde rapor sunduğu görülmüştür.

-Davacı şirketin ticari defterlerinini incelenmesi için Bilirkişinden alınan 19/06/2025 tarihli raporun sonuç kısmına göre,"Davacının incelemeye sunduğu 2018-2019-2020-2021-2022-2023-2024 yılına ilişkin ticari defterlerinin E-Defter olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığı'na süresinde yüklendiği, 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesine göre delil vasfı teşkil “edebileceğinin değerlendirmesinin bilirkişiliğimizce yapıldığı nihai takdirin Sayın Mahkeme'nize ait olduğu, ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı tespit edilmiştir.

SÖZLEŞME SÜRESİNCE DAVALI TARAFÇA NE ÖLÇÜDE ÜRÜN ALINDIĞININ İNCELENMESİ

Davacı ile davalının arasındaki alım satım işlemlerinin, davacının bölge dağıtıcısı...Gıda firması aracılığıyla yapıldığı, davacının direk olarak davalıya fatura düzenlemediği, davacının ürünleri dağıtıcı firmaya sattığı dağıtıcı firmanın da davalıya sattığı, taraflar arasındaki faturalaşmanın da bu silsile çerçevesinde gerçekleştiği tespit edilmiş olup, bu nedenle davacı ticari defterlerinde davalıya ait cari kaydın bulunmadığı görülmüştür. Ancak davacının elektronik ortamdaki kayıtlarının tetkikinde, davalının dağıtıcı firma olan ... Gıda'dan yaptığı alımlar litre bazlı olarak raporumuzun önceki bölümünde takdirlerinize sunulmuştur.

Davacının elektronik ortamdaki kayıtlarında davalının 2022 yılında 35,795 HL, 2023 yılında 222,616 HL, 2024 yılında 33,552 HL olmak üzere 3 yılda toplam 291,963 HL alım yaptığı görülmektedir. (1 HL (Hektolitre) — 100 Litre)

DAVACI TARAFINDAN DAVALIYA SÖZLEŞMEDE BELİRTİLEN KATKI PAYININ SAĞLANIP SAĞLANMADIĞININ, SAĞLANMASI İSE NE MİKTARDA SAĞLANDIĞININ İNCELENMESİ

Dosya kapsamında davalı ticari defterlerinin incelendiği bilirkişi raporu ve davacı ticari defterleri ile dağıtıcı ...a ait elektronik kayıtların incelenmesi neticesinde davalının, dağıtıcı firma olan... Gıda'ya aşağıdaki tabloda detayları verilen faturaları düzenlediği,

Kayıt No

Firma Adı

Belge No

Tarih

Döküman Tipi

Tutar

..

...

...

06.07.2023

Hizmet Alış Faturası

24.068,06

...

24.07.2023

Hizmet Alış Faturası

6.484,92

...

24.08.2023

Hizmet Alış Faturası

7.007,39

...

27.09.2023

Hizmet Alış Faturası

9.868,46

...

24.10.2023

Hizmet Alış Faturası

7.621,27

...

24.11.2023

Hizmet Alış Faturası

7.537,36

...

8.745,80

...

...

TOPLAM

10.813,24 81.813,24Belirtilen açıklamalar neticesinde,davacı tarafından davalıya sözleşmede belirtilen katki payının sağlandığı,sağlanan katkı payı tutarının 81.813,24-TL olduğu tespit edilmiştir."şeklinde rapor sundukları görülmüştür.

Tüm bu nedenler ile, taraflar arasındaki 02/11/2022 tarihli " Satın Alma Sözleşmesi" başlıklı sözleşme kapsamında incelenen ticari defterler sonucu davacının davalıya tahsili talep edilen 81.813,24 TL katkı payı ödemesi yaptığı HMK' nun 222.

Maddesi gereği kesin delil ile ispat edilmiş olup, yine sözleşme kapsamında davalıya soğutucu tesliminin yapıldığı ve sözleşmenin eki olarak kabul edilen davalı tarafça imzalanmış belgeye göre de soğutucunun konumlandırılacağı yerin belirlendiği,

36 aylık geçerliliği bulunan sözleşme kapsamında verilen soğutucunun sözleşme yürürlükte iken 03/04/2024 tarihinde davacı tarafça her türlü yasal hakların saklı tutularak davalıdan davalının kendi isteği üzerine alındığı görüldüğünden, davalının sözleşmenin 2. ve 9. Maddelerini ihlal ettiği, ihlalin sonuçlarını düzenleyen 10. Maddeye göre de davacının cezai şart ve ödenen katkı paylarının iadesini talep edilebileceği kanaatine varılarak, belirlenen cezai şart miktarı davalının mahvına da sebebiyet vermediğinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim... · ¸e-imzalıdır