İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1140 K.2025/1149

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin davalı şirkete ait ... Plaka sayılı aracın 05.10.2024 tarihli faturasından da anlaşılacağı üzere komple motorunu yenilediğini ve faturada ayrıntılı dökümü yapılan diğer işleri yapıp malzemeleri kullandığını, toplam fatura bedelinin 250.000,00-TL olduğunu, müvekkilinin alacağını almak için İzmir ... İcra Müdürlüğü ....

Esas sayılı dosyanın takip dayanağı 05/10/2024 tarihli ... nolu faturayı keserek davalıya gönderdiğini, ancak davalı tarafça ödeme yapılmadığını, davalı tarafın icra takibine 10/12/2024 tarihli dilekçesi ile itiraz ettiğini, takibin durdurulduğunu, akabinde İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ... Karar sayılı dosyasında İzmir .... İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı dosyanda davalı tarafından takibe yapılan itirazın iptali ile 260.666,67-TL alacak üzerinden takibin devamına şeklinde karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, aracın şuan müvekkilinin zilyetliğinde olduğunu, alacağın muaccel halde olduğunu bu nedenlerle davalı şirkete ait ... Plaka sayılı araç üzerinde hapis hakkının olduğunun tespitine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; davacının tamir ettiği ... plaka sayılı araç üzerinde hapis hakkı bulunup bulunmadığının tespiti talebine yönelik Tespit Davasıdır.

6100 sayılı Kanun'un 114/1-h maddesi gereği davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması, dava şartıdır. Dava açmakta hukuki yarar için hukuk düzenince kabul edilmiş meşru bir yarar olmalı, bu yarar dava açan hak sahibi ile ilgili olmalı ve dava açıldığı sırada halen mevcut bulunmalıdır. Ayrıca, açılacak davanın ortaya çıkacak tehlikeyi bertaraf edecek nitelikte olması gerekir. Bir kimsenin, hakkına ulaşmak için, mahkeme kararının o an için gerekli olması durumunda hukuki yararın olduğundan sözedilebilir. Bir mahkeme kararına ihtiyaç yoksa hukuki yarardan söz edilemez (Pekcanıtez H., Atalay, O./Özekes, M.: Medeni Usul Hukuku, Ankara 2011, s.297).

- Tespit davasında, sadece tespit hükmü verilebilir. Tespit davasında verilen karar ile hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu kesin olarak tespit edilir.

Bir hukuki ilişkinin varlığı, tespit davası açılabilmesi için yalnız başına yeterli değildir. Bundan başka, o hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde, davacının korunmaya değer güncel bir hukuki yararının bulunması gerekir (6100 sayılı Kanun m. 106/II ).

Tespit davasında davacı, kendisi için söz konusu olan tehlikeli veya tereddütlü durumun ortaya çıkaracağı zararın ancak tespit davası ile giderilebileceğini kanıtlamalıdır. Çünkü tespit davası, hukuki bir durum ya da hak henüz inkar ya da ihlal edilmeden, yani herhangi bir zarar doğmadan açılabildiğinden, menfaatin doğmuş ve güncel olması gereğinin bir istisnası olarak ortaya çıkmıştır.

Tespit davası eda davasının öncüsüdür. ... davası açılması mümkün olan hallerde, tespit davası açılmasında (kural olarak) hukuki yarar yoktur. Çünkü eda davası sonunda verilen hüküm ile aynı zamanda dava konusu hukuki ilişkinin var olup olmadığı da tespit edilir. Bundan başka, eda davası açılması mümkün olan hallerde, tespit davası açılmasına da izin verilirse, dava sayısının iki misline çıkması tehlikesi vardır.

Bu ise, yalnız mahkemelerin işlerini çoğaltmakla kalmayıp, aynı zamanda hak arayanlar için de zaman ve para kaybına sebep olur ve bu nedenle usul ekonomisi ilkesine aykırı düşer (Kuru, Baki, Medeni Usul Hukuku Cilt I, Yetkin Yayıncılık, Ankara: 2020, s.403-405)..." (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2023/2048 E 2024/57 K sayılı içtihadı) ... davası açılması mümkün hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar yoktur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2023/6254 Esas 2024/1654 karar sayılı kararı da aynı yöndedir. Davacının tespit davası ile istediği hukuki koruma diğer dava çeşitlerinden (eda ve inşai dava ) biriyle sağlanabiliyorsa o zaman davacının tespit davası açmakta hukuki yararı olmayacaktır.

Somut Olayda; davacının tanzim ettiği 05.10.2024 tarihli fatura içeriğinde belirtildiği şekilde, davalı şirkete ait ... plaka sayılı araç motorunu yenilediği, faturada belirtilen diğer işlemleri yaptığı ve malzemeleri kullandığı, fatura bedelinin 250.000-TL olduğu, alacağın tahsili için İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden takip başlattığı, borca itiraz üzerine İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ... E - ...

K sayılı dosyada itirazın iptali davasının açıldığı, yapılan yargılama neticesinde davanın kabul olunduğu, istinaf edilmemiş olması nedeniyle kararın kesinleştiği, bu aşamadan sonra işbu davamıza konu ... plaka sayılı araç üzerinde haciz işlemi yapılarak maksadın hasılı mümkün iken TMK 950 ve devamında düzenlenen hapis hakkının tespitine ilişkin işbu davanın açılmış olduğu, davacının talebinde yukarıda izah olunan hususlar da nazara alınarak hukuki yarar bulunmadığı anlaşılmakla aşağıdaki karara hükmolunmuştur.