İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/463 K.2024/279

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Tarafların 28.04.2022 tarihinde tip sözleşme ile ... ilçesinde müvekkilinin taşımasında müvekkili tarafından domates ürünü yetiştirilmek üzere sözleşme imzaladıklarını, ürünlerin yetiştirilmesi için gerekli olan fide ve gübrenin 28.04.2022 tarih ve ... numaralı mal teslim fişi ile, 21.05.2022 tarih ve ... numaralı mal teslim fişi ile,

28.06.2022 tarih ve ...numaralı mal teslim fişi ile teslim edildiğini, taahhüt edilen ürünlerin davacı tarafından sözleşmeye uygun yetiştirildiğini ancak sözleşmenin 4. maddesinde belirlenen boşaltma mahalli ve tartım kantarları gösterilmediğinden ürünün teslim edilemediğini ve davalı şirketin de bu konuda herhangi bir talepte bulunmadığını, yine sözleşme düzenlenirken sayfanın bir yarısında kambiyo senedi, diğer yarısında ise senet sebebi olarak satılan mallar ve miktarlarının belirtildiğini, sayfanın üst kısmında bulunan senedin açık olup alt kısmından ayrılarak ve sözleşmeye aykırı şekilde fahiş miktarda doldurularak,

protesto şerhli TC ... Bankası Bergama Şubesi'ne, oradan talimatla TC ... Bankası ... Şubesi'ne verildiğini ve bankaca müvekkiline ihtarname gönderildiğini, müvekkilinin haksız yere ödememe protestosu, icra takibi tehdidi altında bulunduğunu, anılan nedenlerle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, ödememe protestosunun tedbiren durdurularak TC ... Bankası ...

Şube Müdürlüğü'ne kararın bir örneğinin gönderilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu bono hakkında henüz icra takibi başlatılmadığından yetkili mahkemenin müvekkilinin adresi olan İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, taraflar arasındaki davaya konu alacak-borç ilişkisinin dayanağının bono olup bonoda da malen kaydının bulunduğunu, bu hali ile borçlunun ödemeyi ispat etmesi gerektiğini, ispat külfetinin davacı borçlu üzerinde olduğunu, yine davacının müvekkili şirket ile arasında akdettiğini iddia ettiği bir sözleşme sunduğunu, sözleşmede müvekkili şirketin adının geçmediğini, müvekkili şirket yetkililerinin imzalarının da bulunmadığını,

davacının borcu olduğu halde kötüniyetli olarak eldeki davayı açarak alacağı sürüncemede bırakmayı amaçladığını, anılan nedenlerle davanın reddine ve müvekkili lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DOSYANIN SAFAHATI

Eldeki davanın ilk olarak davacı tarafça Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesinde açıldığı, Mahkemece yapılan yargılama neticesinde 26/04/2023 Tarih... E.... K.sayılı yetkisizlik kararı üzerine, dosyanın Mahkememize tevzii olunduğu anlaşılmakla, dosya Mahkememizin ... esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Balıkesir ATM nin... E. Sayılı dosyasında Mahkemenin 16/12/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin 16/12/2022 tarihli ihtiyati tedbir talebinin; tedbir harcının yatırılmadığı, talebin yargılamayı gerektirdiği, bu aşamada yaklaşık ispat koşulunun bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından reddine karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinaf incelemesine konu edildiği, Bursa BAM ....H.D.' nin 27/03/2023 tarih... E....

K.sayılı ilamı ile " (...) Somut olayda; davacı keşideci olduğu senedin imzaladığı sözleşme bütünü içerisinde yer aldığını ve anlaşamaya aykırı doldurulduğunu ileri sürerek eldeki davayı açarak senede yönelik ödememe protestosunun tedbirle durdurulmasını talep etmiştir. Dava konusu senede yönelik açılan menfi tespit istemli dava icra takibinden önce açılması sebebiyle tedbir istemi yönünden İİK'nın 72/2 maddesine göre değerlendirme yapılması gerekmektedir.

İİK'nın 72/2 maddesinde. "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." hükmü yer almakta olup, bu durumda tedbir koşullarının bulunup bulunmadığının HMK’nın 389 vd. maddelerine göre belirlenmesi.

HMK’nın 390. maddesine göre ise tedbir talep edenin haklılığını yaklaşık olarak ispat edecek şekilde delil sunması gerekmektedir.

Bu kapsamda; borçlu olunmadığının tespiti istemine yönelik ispat yükü üzerine düşen davacının ileri sürdüğü olgulara yönelik sunulan delillerin tedbir için gereken yaklaşık ispatı sağlamaması karşısında, ihtiyati tedbirin reddine yönelik mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.(...)" gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

DELİLLER

1-İvrindi Mal Müdürlüğü Kayıtları

Davacının tacir araştırmasına yönelik celp edilen kayıtlardan, davacının Tahılların Öğütülmesi ve Un İmalatı ve Başka Yerde Sınıflandırılmamış Tarım, Makine ve Sanayi Ekipmanlarının bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak Toptan Satışını Yapan Aracılar işinden dolayı 18/05/2020 tarihinden itibaren bilanço usulüne göre defter tuttuğu, davacının tacir olduğu anlaşılmıştır.

2-Domates Yetiştirme ve Satın Alma Sözleşmesi sureti

3-Mal Teslim Fişleri

4-Banka kayıtları

Mahkememizce ... Bankası Bergama Şubesi ile ... Bankası ... Şubesine ayrı ayrı müzekkere yazılarak; davacının borçlusu olduğu 28/12/2022 vade tarihli 201.700-TL miktarlı ... numaralı senedin kim tarafından bankalarına teslim edildiği, senet bedelinin tahsil edilip edilmediği, senet ile ilgili bankaca herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı hususlarında yazılan müzekkerelere,

... Bankası ... Şubesi tarafından verilen 12.12.2023 tarihli cevabi yazı ile borçlusu ... olan 28/12/2022 vadeli senedin İzmir /Bergama şubesi tarafından tahsile alınarak tahsil için şubelerine gönderildiği, 30/12/2022 tarihinde ... tarafından senedin ödenmiş olduğu bildirilmiş, yazı ekinde ödeme dekontu ile onaylı senet örneğinin gönderildiği,

... Bankası Bergama Şubesi tarafından verilen 12.12.2023 tarihli cevabi yazı da bahse konu senedin müşterisi ... Gıda Petrol Nakliye Hayvancılık Turizm İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Yetkilierince şubelerine teslim ediliği, senedin 30/12/2022 tarihinde İvrindi Şubesince tahsil edildiği ve borçlusuna teslim edildiği bildirilmiş, yazı ekinde senet tahsilat evrakı ile onaylı senet örneğinin gönderildiği anlaşılmıştır.

5-... ASHM' nin ... E.sayılı dosyası

UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın yapılan incelemesinde; Davacının ..., davalının ...Petrol Nakliye Hayvancılık Turizm İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, 15/12/2022 tarihinde açılan davanın kambiyo senedine dayalı menfi tespit davası olduğu, Mahkemenin 08/03/2023 tarih ... E. ... K. Sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK

Dava, açık bonoya dayalı olarak borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin menfi tespit davası olup, yargılama sırasında davaya konu senet tahsil edildiğinden davanın istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında domates yetiştirme ve satın alma sözleşmesinin düzenlenip düzenlenmediği, davacı tarafça dava konusu edilen bononun davalıya sözleşme kapsamında açık olarak teslim edilmesine karşılık davalı tarafça sözleşmeye aykırı olarak doldurulup doldurulmadığı konusunda toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama, getirtilen kayıt ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;

Davacı tarafça, taraflar arasında 28.04.2022 tarihli Domates Yetiştirme ve Satın Alma Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme uyarınca ürünlerin yetiştirilmesi için gerekli olan fide ve gübrenin mal teslim fişleri ile davalı tarafa teslim edildiği, sözleşme düzenlenirken sayfanın bir yarısında kambiyo senedi, diğer yarısında ise senet sebebi olarak satılan mallar ve miktarlarının belirtildiği, sayfanın üst kısmında bulunan senedin açık olup alt kısmından ayrılarak ve sözleşmeye aykırı şekilde fahiş miktarda doldurularak, protesto şerhli olarak bankaya verildiği, bankaca ihtarnamenin gönderildiği,

davaya konu senetten dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespiti istemiyle Mahkememizde işbu menfi tespit davasının ikame edildiği, yargılama sırasında dava konusu edilen borç ödendiğinden davanın istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Davalı vekili, davaya konu bonoda malen kaydının bulunduğu, davacı borçlunun ödemeyi ispat etmesi gerektiği, ispat külfetinin davacı borçlu üzerinde olduğu, davacının akdediliğini iddia ettiği sözleşmede müvekkili şirketin adının geçmediği, şirket yetkililerinin imzalarının bulunmadığı, davacının borcu olduğu halde kötüniyetli olarak eldeki davayı açarak alacağı sürüncemede bırakmayı amaçladığını savunmuştur.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır.

Borçlu, bononun başka bir amaçla verildiği yönündeki iddiasını yazılı delil ile ispatlamalıdır. Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir. (Yargıtay 19. HD 2018/2939 E. 2019/4786 K. sayılı 2017/3521 E. 2019/1844 K. sayılı içtihatları) Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası yönünden ise, TTK'nın 778. maddesi delaletiyle 680. maddesi gereğince açık bono düzenlenebileceği ve davacının bu iddiasını da ancak yazılı delille ispat edebileceği izahtan varestedir.

Bu bağlamda somut olayda davacı, borçlu olarak imzasının bulunduğu bononun, kendisine sözleşme ile birlikte imzalatıldığını ileri sürmüş ise de, bonodaki imzalara açıkça itiraz etmediği, senedin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunun davacı tarafça kanıtlanamadığı, davacı tarafça yemin deliline de dayanılmadığı, davaya konu senedin kambiyo vasfında ve geçerli olduğu, bu nedenle davanın reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı