İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/268 K.2025/1005

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin adresinde beyaz eşya yetkili servisi olarak çalışmakta olup bünyesinde çok sayıda araç bulundurduğunu ve yaptığı işin işleyisi gereği iş bu araçları kullandığını, davalı şirket ile arasında ise bahse konu araçların akaryakıt alımı konusunda davalı şirketin belirttiği akaryakıt firmasının kullanılması durumunda belirli olanda akaryakıt indirimi sağlandığını, bu saik ile taraflar arasında 28/09/2021 tarihinde "taşıt tanıma sistemi sözleşmesi" başlıklı sözleşme imzalandığını, sözleşme gereğince müvekkili şirketin davalı şirketin,

müvekkili şirket banka hesabından doğrudan fatura bedelini çekim yapmasına izin veren bir banka sistemine dahil edildiğini, davalıya yapılan ödemelerin de yine bu sistem üzerinden yapıldığını, iş bu sözleşme gereğince davalı şirketin akaryakıt ikmalinde %7 oranında pompa satış fiyatı üzerinden iskonto uygulamayı taahhüt ettiğini, buna karşılık olarak müvekkili şirketten düzenli olarak belirli oranların üzerinde akaryakıt alımı ve buna ilişkin ödemelerin yapılması sorumluluğunu yüklediğini, müvekkilinin ise iş bu sözleşme gereğince kendisine düşen tüm edimleri eksiksiz yerine getirdiğini,

ancak davalı şirketin ekonomik sıkıntıları ve akaryakıt fiyatlarında ki dalgalanmalarını gerekçe göstererek müvekkili şirkete vermiş olduğu iskonto oranını tamamen ortadan kaldırdığını, bununla birlikte müvekkili şirket açısından iş bu sözleşme ile elde etmeyi amaçladığı faydanın da ortadan kalktığını, bunun üzerine müvekkili şirketçe defaten elektronik posta ile iskonto oranın düzeltilmesi istenmişse de gereken düzeltmenin yine piyasa şartları, sözleşmenin 5. Maddesi ile davalı şirketin iskonto oranlarında değişiklik yapma yetkisi baz alınarak kaldırıldığı gerekçeleri ile olumsuz cevaplandığını,

bunun üzerine sözleşmenin yeni dönemde yenilenmeyeceğine dair 25/09/2023 tarihinde elektronik posta ile davalı şirketin haberdar edildiğini, müvekkili şirketin ayrıca herhangi bir fayda sağlayamadığı iş bu sözleşmenin feshi iradesini içerir Denizli 5. Noterliğinin 27/09/2023 tarih 14863 yevmiye nolu bu sefer de ihtarname ile feshe ve sözleşmenin yeni dönemde yenilenmeyeceğine dair durumu davalı şirkete bildirdiğini, ancak iş bu ihtarnamenin yine sözleşmenin ceza-i şart hükmü içerir 8. Maddesine atıf ile cezai şart yansıtılarak feshedildiğini, ancak sözleşmede düzenlenen iş bu cezai şart hükmünün açıkça hukuka aykırı olduğunu,

Türk Hukuk sisteminde taraflar arasında sözleşme serbestsi olsa dahi zaman içinde gerek ticari işlerde gerekse diğer hukuki uyuşmazlıklarda cezai şartın ne şekilde uygulanacağı veya sözleşmede hüküm altına alınacağının belirlendiğini, sözleşmede de görüleceği üzere bahse konu 8. Maddede de yalnızca müşteri sıfatıyla anılan müvekkili şirketçe edimlerin yerine getirilmemesi veyahut sözleşmenin süresinden erken feshedilmesi durumunda cezai şart uygulanacağından bahsettiğini ancak sözleşmede ... olarak anılan davalı şirkete herhangi bir cezai şart hali öngörülmediğini,

kaldı ki iş bu sözleşmede tek taraflı olarak düzenlenen cezai şartın geçersizliğinin yanında, iş bu sözleşme hükmünün menfaat sağlamayı vaat eden davalı şirketçe hazırlandığını ve müvekkili şirket açısından herhangi bir değişiklik yapmasına olanak verilmediğinden genel işlem şartı olarak kabul edilmesi gerektiğini, nihayetinde cezai şart hükmünün geçerli olduğunu kabul anlamına gelmemek kaydıyla, cezai şart hükmü kendi başına hukuka uygun olsa dahi müvekkilinin sözleşmeye konu edilen iskontolu akaryakıt alımının mümkün olmaması sebebiyle sözleşmeyi feshi iradesinde cezai şart hükmünün uygulanmasının da yine hukuka aykırı olacağını,

cezai şarta ilişkin müvekkili şirkete 12/10/2023 tarihinde faturanın tebliğ edildiğini, yine müvekkili şirketçe iş bu faturanın kabul edilmediğini içerir Denizli 9. Noterliğinin 18/10/2023 tarih 35436 yevmiye nolu faturaya itirazları içerir ihtarname gönderilmişse de banka sisteminde verilen doğrudan çekim yapma yetkisine istinaden fatura bedelinin müvekkil şirket yetkilileri iradesi dışında davalı şirkete ödendiğini, haksız ve hukuka aykırı olarak ... nolu fatura ile banka sisteminden müvekkili şirket yetkililerinin iradesi dışında ödenen 119.880,96 TL cezai şart bedeli miktarı kadar haksız kazanç elde etmiş olduğunu,

müvekkilinin 2023 yılında ödemiş olduğu 119.880,96 TL’nin günümüz şartlarına uyarlanarak davalı şirketce ödenmesi gerektiğini belirterek, davanın kabulüne, taraflar arasındaki 28/09/2021 Tarihli sözleşmede ki cezai şart maddesinin geçersizliği ile sözleşmenin feshine ilişkin talebin haklı olduğunun tespitine, davalıya haksız olarak ödenen 119.880,96 TL’nin ticari temerrüt faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini, yargılama gideri ile ücreti vekaletin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalı şirketin, akaryakıt ve benzeri petrol türevlerinin satışı alanında faaliyet gösterdiğini, Müvekkili şirketin ... firmasının yetkili satış bayii olup, Taşıt Tanıma Sistemi vasıtasıyla ... akaryakıt istasyonlarından anlaşma sağladığı firmalara akaryakıt satışı hizmeti verdiğini, müvekkili şirketin, taraflar arasında 28/09/2021 tarihinde imzalanan Taşıt Tanıma Sözleşme'nin 1. maddesi uyarınca; davacı şirkete akaryakıt ikmal ve data hizmeti vermeyi, davacı ise davalı ...in anlaşmalı akaryakıt istasyonlarından yakıt satın almayı, satın aldığı yakıt ile ...

Taşıt Tanıma Sistemi (...) kullanım bedelini sözleşmede belirlenen şartlar ve süre içerisinde ödemeyi kararlaştırıldığını, nitekim davacı yan tarafından da bu hususun ikrar edilmiş olup sözleşmesel ilişki kapsamında taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığını, usulüne uygun şekilde akdedilen sözleşmenin taraflar için bağlayıcı olduğunu, sözleşme uyarınca müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, davacının sözleşme süresi boyunca ... tarafından temin edilen akıllı halkalar ile taşıt tanıma sistemini kullanarak yakıt alımı gerçekleştirdiğini, davacının,

25/09/2023 tarihinde gönderdiği e-posta ve 27/09/2023 tarihli ihtarname ile sözleşmenin süresinden önce haksız şekilde tek taraflı olarak feshedildiğini müvekkili şirkete bildirdiğini, sözleşme tarihinin 28.09.2021 olduğunu, taraflar arasında bu hususta bir ihtilaf bulunmadığını, TTS'nin 2. Maddesi gereğince sözleşme 2 yıl süreli olup sona erme tarihinin 28.09.2023 olduğunu, yine TTS'nin 2. Maddesi gereğince sözleşmenin yenilenmeyeceğine dair ihbar yapılacaksa, bu bildirimin sözleşme bitim tarihi olan 28.09.2023 tarihinden en geç 90 gün önce yapılması gerektiğini, aksi takdirde sözleşme aynı şartlarla 28.09.2025 tarihine dek uzayacağını,

TTS'nin 2. Maddesi gereğince sözleşmenin 28.09.2023 tarihinde aynı şartlarla 28.09.2025 tarihine dek 2 yıl daha uzadığını, davacı tarafça yapılan bildirim sözleşme süresinin bitiminden önce yapılan haksız fesih niteliğinde olduğunu, basiretli tacir olan davacının sözleşmeye aykırı davranarak davranışı sonucunda yine sözleşme uyarınca tarafına kesilecek cezai şart bedelini sözleşmede kabul ettiğini,

TTS'nin Fesih ve Cezai Şartı başlıklı 8. Maddesine göre davacının TTS ile üstlendiği edinimlere riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinin bitiminden önce feshine sebebiyet vermesi halinde müvekkili şirketin cezai şart bedeli talep edebileceğini, davacının iddialarını kabul anlamına gelmemek kaydıyla, taraflar arasında ticari ilişkinin dayanağı olan sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca müvekkil şirket,

beklenmeyen ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeni ile değişen piyasa koşullarına bağlı olarak davacı şirkete sunulan satış koşullarında karşı tarafın muvafakatı aranmaksızın doğrudan değişiklik yapma hakkına sahip olduğunu, davacının iddialarına itibar edilse dahi Sözleşme maddesi uyarınca davalı şirket satış koşullarında tek taraflı değişiklik yapma hakkına sahip olduğunu, taraflarca imzalanan sözleşmeye uygun olan cezai şart bedelinin müvekkili şirket tarafından DBS hesabından çekilmesinde bir engel bulunmadığını belirterek,

davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Denizli 9. Noterliği 18/10/2023 tarih, 35436 yevmiye nolu ihtarname ve tebliği belgesi, Denizli 5. Noterliği 27/09/2023 tarih, 14863 yevmiye nolu ihtarname ve tebliği belgesi, 28.09.2021 tarihli Taşıt Tanıma Sistemi sözleşmesi, ...nolu ve 12.10.2023 tarihli Cezai Şart Bedeli Faturası, SMMM ve Hukukçu Nitelikli Hesap bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 07.07.2025 tarihli rapor,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan taşıt tanıma sistemi sözleşmesi kapsamında davacı tarafça sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile davalı tarafından banka sisteminden tahsil etmiş olduğu 119.880,96 TL cezai şart bedelinin tahsili istemine ilişkin davadır.

Taraflar arasında 28.09.2021 tarihli taşıt tanıma sistemi sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin 2. maddesinde sözleşmenin taraflarca imzalandığı tarih itibari ile sözleşme süresi 2 yıl olup sürenin bitiminden en geç 90 gün önce taraflarca sürenin yenilenmeyeceğinin yazılı olarak ihbar edilmediği takdirde sözleşmenin kendiliğinden aynı şartlarda uzayacağı kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin 8. Maddesinde fesih ve cezai şart hükmü düzenlenmiş ve müşteri tarafından sözleşme ile üstlenilen edimlere riayet edilmemesi ve/veya sözleşmenin süresinin bitiminden önce sebebiyet verilmesi halinde cezai şart ödeneceği ve cezai şart tutarının nasıl hesaplanacağı belirlenmiştir.

Davacı tarafça Denizli 5. Noterliği'nin 27.09.2023 tarih ve 14863 yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmenin yenilenmeyeceği davalıya ihtar edilmiştir. Sözleşmenin 2. maddesine göre sözleşmenin bitiminden en geç 90 gün önce sözleşmenin yenilenmeyeceği ihbar edilmediğinden ve sözleşme aynı şartlarda uzadığı halde davalı tarafça feshedildiğinden davacının sözleşme gereğince cezai şart sorumluluğu doğduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça ödenmesi gereken ceza şart tutarının hesaplanması bakımından davacının ticari defterleri ile tüm delillerin incelenmesi sonucunda düzenlenen 02.07.2025 tarihli bilirkişi raporunda, 32 araca takılı TTS'lere ilişkin yapılan hesaplamada, 32 cihaz için sözleşmeye göre güncellenen cezai şart tutarının 107.515,15 TL olduğu tespit edilmiştir. Mali Müşavir bilirkişi tarafından davacının ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacının bilanço kârına göre ödenen cezai şartın davacının ekonomik mahvına sebebiyet olmayacağı yönünde görüş ve kanaat ifade edilmiştir.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde taraflar arasında 28.09.2021 tarihli taşıt tanıma sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin geçerlilik süresinin 2 yıl olduğu ve sözleşme süresinin bitiminden en geç 90 gün önce yazılı olarak sözleşmenin yenilenmeyeceğinin ihtar edilmemesi halinde sözleşmenin aynı şartlarda uzayacağının kararlaştırıldığı, davacı tarafça davalıya gönderilen 27.09.2023 tarihli ihtarname ile sözleşmenin yenilenmeyeceği ve feshedildiğinin bildirildiği, sözleşmenin yenilenmeyeceği ve feshedildiğinin ihbarının süresinde yapılmaması nedeniyle davacının sözleşmede kararlaştırılan cezai şart sorumluluğunun doğduğu,

mali müşavir ve nitelikli hesap bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetince sözleşmeye göre cezai şart tutarının hesaplandığı ve buna göre davacının sorumlu olduğu cezai şartın 107.514,15 TL olduğu, cezai şart ödemesinin davacının ekonomik olarak mahvına sebebiyet vermediğinden davacının hesaplanan cezai şart tutarının tamamından sorumlu olduğu, davalı tarafça cezai şart bedeli olarak fazla tahsilat yapıldığı,

bu nedenle fazladan alınan 12.365,81 TL'nin iadesi gerektiği, davacı tarafça her ne kadar sonuç ve istem bölümünde faiz talep etmemiş ise de dava dilekçesinde konu başlıklı bölümde açıkça "119.880,96 TL cezai şart bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte ödenmesi konulu tazminat talebi" olduğu, bu kapsamda davacı tarafça işlemiş faiz talep edildiği dikkate alınarak,

fazladan alınan 12.365,81 TL cezai şart tutarının tahsil tarihi olan 10.11.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davacıya iadesi gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile 12.365,81 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

12/11/2025 Katip... E-imza Hakim... · E-imza