İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/631 K.2024/994

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalı ile davalının birlikte sözleşme imzaladığı icra takip dosyasının diğer borçlusu ... Ltd. Şti. ile birlikte İzmir .... İcra Dairesi'nin ...

E. Sayılı icra dosyası ile takip başlatıldığını, borçlu davalı ...'ün ödeme emrine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ve takibin borçlu ... bakımından durdurulduğunu, iş bu dava konusu alacaklarının yargılama sırasında geçecek süre içerisinde zayi olmaması ve 2004 Sayılı İİK'nun 257.

Maddesindeki vadesi gelmiş alacak şartının oluştuğu aksi kanaat hasıl olsa dahi borçlunun alacağı sürüncemede bırakma ve tahsili geciktirme kastı ile alacaklı konumundaki müvekkiline karşı hileli vakit kazanma amaçlı ve ayrıca mahkeme kararı ile hükmedilenlerden kaçınma amaçlı davranışlar içerisinde olduğu gözetilerek ihtiyati haciz taleplerinin taktiren teminatsız aksi kanaat hasıl olduğu taktirde makul bir teminat ile kabulü ile davalının menkul ve gayrimenkulleri ile 3.kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini, davalarının kabulü ile davalı/borçlunun İzmir ....

İcra Dairesi'nin ... e. sayılı icra dosyasına yaptıkları itirazının iptaline ve takibin borçlu bakımından devamına, takibe konu edilen borcun davalı/borçlu yönünden likit ve muayyen olduğu, yazılı vesikalara dayanıyor ve biliniyor ve yapılan itirazın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu nazara alınarak, davalı/borçlunun asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine ve belirlenecek bu bedelin davalı borçludan alınarak taraflarına ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı vekili, davaya cevap süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilinin, dava dışı dosya borçlusu .... Ltd. Şti.

İsimli şirkette aşçı olarak görev almakta olduğunu ancak SGK kayıtlarında muhasebe çalışanı olarak göründüğünü, şirket yetkilisi ...'nın kız arkadaşı olduğunu, ancak şirkette genel olarak söz hakkının ... babasına yani...'ya ait olduğunu, söz konusu sözleşme günü ..., aile üyelerinin ve şirketin banka hesaplarında bloke olması sebebiyle ... ve ... aracılığı ile müvekkiliyi hile ile sözleşme imzalamaya ikna ettiğini, müvekkile sözleşmenin 3.2.

Maddesinde yer alan ... plaka sayılı aracın üzerine tescil edileceğini, borçtan ve işten hiçbir şekilde sorumlu olmayacağını, bu aracın vekaletname ile sonradan başkasına satılacağını bildirdiklerini ve noterde sözleşmeyi imzalatmış olduklarını, hile ile imzalatılan sözleşmeyi hiçbir surette kabul etmediklerini, Müvekkilinin yaşı ve ... ile olan duygusal ilişkisi sebebiyle söylenen her şeyi yaptığını, sözleşmeyi imzaladığını ve ... sonrasında aracı satmak üzere vekaletname de verdiğini, işbu vekaletnamenin İzmir ....

Noterliğinin ... yevmiye numaralı 16.01.2024 tarihli vekaletnamesi olduğunu, Müvekkilinin, gerek aracın kendi üzerine tescilinden, gerek satışından gerekse sözleşme imzalanmasından hiçbir surette maddi menfaat elde etmediğini, müvekkilinin yaşı ve toyluğu sebebiyle kandırıldığını, her ne kadar müvekkili 08.01.2024 tarihli dorse satımına ilişkin sözleşmeyi taraf olarak imzalasa da sözleşmenin "taraflar" başlıklı 1. Maddesinden de görüleceği üzere satıcı sıfatı ile sorumlu olmadığını, sözleşmeye sadece peşinata mahsuben aracı üzerine alacak kişi olması sebebiyle dahil edildiğini, Sözleşmenin cezai şartı düzenleyen 3.4.

Maddesinde dorsenin satıcı tarafından alıcıya teslim edilmemesi halinde Satıcının gecikilen her bir gün için Alıcıya 2.000-TL ödeyeceği kararlaştırıldığını, işbu madde bakımından da müvekkilin sorumluluğunun bulunmadığını, Cezai şartın açıkça Satıcı (...) tarafından ödeneceğinin belirtildiğini, davacı tarafından keşide edilen İzmir .... Noterliği ... yev.

17.04.2024 tarihli ihtarnamenin 18.04.2024 tarihinde daimi çalışan ...'ya tebliğ edildiğini, müvekkilin işbu tebligattan da haberi olmadığını beyanla sözleşmenin hile sebebiyle geçersiz olduğunu gerekirse bu konuda dava açma hakları ve suç duyurusunda bulunma hakkı saklı tutarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DOSYANIN SAFAHATI

Mahkememiz 20/09/2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin İhtiyati haciz talebinin kabulü ile; davalının 866.785,76-TL değerindeki taşınır ve taşınmaz malvarlıkları ile varsa üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarı üzerine, alacak miktarının % 15'i olan 130.017,86-TL tutarında teminat yatırılmasını müteakip ihtiyaten haciz konulmasına dair karar verilmiş, davacı vekilince teminat tutarı Mahkememiz veznesine depo edilerek kararın icrası talep edildiğinden tedbir kararı gereği için İcra Dairesine gönderilmiştir.

DELİLLER

1-İzmir ....İcra Dairesinin ... E.sayılı takip dosyası

UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; alacaklı ... tarafından borçlular ... Ve... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. aleyhine, 750.000,00-TL sözleşmeden doğan peşinat ödemesinin iadesi, 110.000,00-TL sözleşmeden doğan cezai şart ödemesi, 5.917,81-TL peşinat bedelinden doğan işlemiş faiz ve 867,95-TL cezai şarttan doğan işlemiş faiz olmak üzere toplam 866.785,76-TL takip çıkışı üzerinden başlatılan takip olduğu, ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği, borçluların takibe ve borca itiraz ettikleri, İcra Dairesinin 15/05/2024 tarihli kararı ile borçlu ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. vekili tarafından yapılan itirazın süresinde olmadığından itirazın reddi ile takibin bu borçlu yönünden devamına, diğer borçlu ... vekili tarafından yapılan itiraz süresinde ise takibin durdurulmasına, değilse takibin devamına karar verildiği anlaşılmıştır.

2-Dorse satımına ilişkin 08/01/2024 tarihli sözleşme

3-Araç Satış Sözleşmesi

4-İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları

Davalı şirketin ticaret sicil kaydı celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Davalının tacir kaydının bulunup bulunmadığına ilişkin İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen 03/10/2024 tarihli cevabi yazı ile davalının tacir kaydına rastlanmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

5-Vergi Dairesi Kayıtları

Mahkememizce, Bornova Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davalının hangi usulde defter tutmakla yükümlü olduğu ve dava açılmadan önceki dönemdeki yıllık gayri safi gelirinin bildirilmesi istenilmiş, gelen 23/09/2024 tarihli cevabi yazıda davalının mükellefiyet kaydına rastlanmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

6-Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydı

Davalının dava açıldığı tarih ve öncesinde esnaf kaydının olup olmadığının bildirilmesi için Esnaf ve Sanatkarlar odasına müzekkere yazılmış, gelen 20/09/2024 tarihli cevabi yazıda, davalının oda kaydının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesi kapsamında davalıya yapılan araç devrine binaen sözleşmenin ifa edilmemesi sebebiyle bedelin iadesi ve cezai şartın tahsiline ilişkin İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1. maddesinde "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." denilmekle, aynı yasanın 114/1-c maddesinde "Mahkemenin görevli olması" dava şartları arasında sayılmıştır. HMK’nun 115/1. maddesi uyarınca dava şartlarının bulunup bulunmadığı davanın her aşamasında resen araştırılır.

Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır.

Tacir'in tanımının yapıldığı 6102 sayılı TTK md.12'ye göre, "(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. (3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur."

Esnaf'ın tanımının yapıldığı TTK m.15'e göre, "(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır."

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3/1-a maddesinde, ''Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri'' olarak ifade edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 11/2 hükmü ''Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.'' şeklindedir.

21/07/2007 tarih 26589 sayılı R.G nin 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayicinin ayrımına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı :

'' a) Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun tespit edeceği ve Resmî Gazete’de yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve sanatkâr sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,

Ancak, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanların kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıt için zorlanmaması, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili marifetiyle ticaret siciline aktarılması,

b) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve bu Kararın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları ile ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin bünyesindeki odalara kaydedilmeleri, ''şeklindedir.

Mahkememizce davalının tacir araştırması yapılmış olup, davalının ticaret sicili ile ticaret odasında kaydının bulunmadığı yine vergi dairesi kayıtlarından mükellefiyet kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır. Dava, TTK'nın 4. maddesinde sayılan hususlardan olmadığı gibi davalı yanın tacir olmaması nedeni ile dava mutlak ya da nispi ticari dava olarak nitelendirilecek davalardan değildir. Uygulanacak hükümler 6098 sayılı Borçlar Kanunu hükümleridir. Belirtilen nedenlerle mahkememiz görevli olmayıp eldeki davaya bakma görevinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu değerlendirilerek Mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı