İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1080 K.2024/60

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili; dava dilekçesinde,. Müvekkil firma ile davalı 2019 yılında bir araya gelerek güzellik merkezi işletmek üzerine anlaşmışlardır.

Anlaşmaya göre, yasal zorunluluk nedeniyle, tıp doktoru olan davalı her türlü mali ve hukuki belgelerde sorumlu olarak görülecek ve mesleki bilgisi ile güzellik merkezinin işletilmesini sağlayacak, müvekkil firma da klinik için gerekli olan her türlü malzeme ve makineleri tedarik edecek ve işletmenin devamlılığını sağlayacak; kar ise %50-%50 olarak paylaşılacaktır. Böylelikle taraflar arasında bir adi ortaklık kurulduğunu, klinik için ...

İZMİR adresindeki daire kiralandığını, ortaklık şartları uyarınca müvekkil kliniğe alınan hiç kullanılmamış, son teknoloji ve her biri davalı Dr. ...'ın alınmasını istediği makineler ve malzemelerin yanı sıra kliniğin modaya uygun ve modern tarzda mobilyalar ile döşendiğini, Maliye, İl Sağlık Müdürlüğü gibi kurumlarda davalı yan muhatap gösterilerek açılış işlemlerinin de tamamlanmasıyla kliniğin Mart 2019'da güzellik merkezi olarak faaliyete geçtiğini, müvekkili şirket yetkilisi ...'ın ortopedik engeli nedeniyle her türlü yetkiyi kardeşi ...'a verdiğini, bu masrafların tamamının müvekkili şirket adına ... tarafından yapıldığını,

davalı yanın, kliniği kapatıp .../ İzmir adresine taşındığı ve müvekkilinin malları ile "..." ünvanı altında faaliyete başlandığı ve daha önce yanında çalışan personelin de burada davalı yan ile birlikte çalışmaya devam ettiğinin haricen tespit edildiğini, davalı yanın mal kaçırma maksadında olduğunu, bu sebeplerle, ilerde Mahkemece de hüküm altına alınması kuvvetle olası alacağın tahsilsini garanti altına alabilmek için karşı yanın mal kaçırma maksadında olması ve yapılacak yargılama neticesinde hüküm altına alınacak alacağın tahsilinin güç ve imkansız olacağından evvela müvekkilince alınan makina,

mobilya vb mallar ile davalı adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesine, davanın kabulü ile taraflar arasında mevcut adi ortaklık nedeniyle müvekkil firmanın haketmiş olduğu ancak bugüne kadar ödeme yapılmayan kar payının hesaplanarak taraflarına ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Ticaret Sicil Müdürlüğü' nin yazı cevabında :"İlgili sayılı yazınıza bahse konu ... ( T.C NO : ... “in Müdürlüğümüz bilgisayar kayıtlarının tetkikinde herhangi bir kayda rastlanılmamıştır."

Pendik Vergi Dairesi' nin 15.01.2024 tarihli yazı cevabında :"Dairemiz ... vergi kimlik ... T.C. numarasında kayıtlı bulunan ... 'ın dosyasının ve bilgisayar kayıtlarının - tetkikinde 18/12/2023 - tarihinde Özel Muayenehanelerde Sağlanan Yatılı Olmayan Genel Hekimlik Uygulama Faaliyetleri (hastane Ve Poliklinik Faaliyetleri İle Ebe, Hemşire Ve Fizyoterapistlerin Paramedikal Faaliyetleri Hariç) işine başlamış olup mükellefiyeti halen devam etmektedir.

Mükellef hakkında istenilen bilgiler aşağıya çıkarılmıştır.

Mükellefin Gelir Vergisinden Muaf olmadığı, Serbest Melek Kazanç mükellefi olduğu, Serbest Meslek Kazanç Defteri tuttuğu, V.U.K 'nun 177. maddesi uyarınca 1, sınıf tacir sayıldığı, Mükellefin enson 2022/1-12 takvim yılı Gelir Beyanı Kordon Vergi Dairesin verdiğinden hasılatın ilgili vergi dairesinden sorulması, Mükellefin kazancının esnaf sınırının altında kalıp kalmadığını ilgili Vergi Dairesine sorulması.." şeklinde olduğu görülmüştür.

Kordon Vergi Dairesi' nin 23.01.2024 tarihli cevap yazısında :"...İlgi kayıtlı yazınıza istinaden dairemizin ... vergi kimlik numaralı mükellefi bulunan ...'ın tarh dosyası ve bilgisayar kayıtlarının tetkikinde.

Ödevlinin 01.02.2019-28.02.2022 tarihleri arasında ... - Özel Muayenehanelerde Sağlanan Yatılı Olmayan Genel Hekimlik Uygulama Faaliyetleri (Hastane Ve Poliklinik Faaliyetleri İle Ebe, Hemşire Ve Fizyoterapistlerin Paramedikal Faaliyetleri Hariç) , 23.06.2020-28.02.2022 tarihleri arasında ... - Güzellik Salonlarının Faaliyetleri (Cilt Bakımı, Kaş Alma, Ağda, Manikür, Pedikür Vb.Nin Bir Arada Sunulduğu Salonlar) (Sağlık Bakım Hizmetleri Hariç) dolayısıyla mükellefiyet kaydı bulunduğu ve gelir vergisinden muaf olmadığı, Kazancının gerçek usulde tespit edildiği,

2019 takvim yılında işletme defteri ve serbest meslek defterinin birlikte tutulduğu, 2020,2021 ve 2022 takvim yıllarında serbest meslek defteri tutulduğu, Ödevlinin Serbest Meslek Erbabı olduğu, Dairemize vermiş olduğu son gelir vergisi beyannamesinde bildirilen gayrisafi hasılatı 7.671,29 TL olduğu görülmektedir.." Şeklinde olduğu görülmüştür.

İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği' nin 12.01.2024 tarihli yazı cevabında ...'ın oda kaydının olduğu bilgisinin verildiği görülmüştür.

Dava, Adi ortaklıktan kaynaklanan kar payı alacağına ilişkindir.

Adi ortaklık eski borçlar kanununun 520 ve 541. maddeleri arasında, 11.01.2011 tarihinde kabul edilen ve 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda 620-645. maddeler de düzenlenmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK)’nun 620. maddesinde de; "Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleşmeyi üstlendikleri sözleşmedir." denilmiştir. Maddenin lafzından anlaşıldığı üzere, adi ortaklık en basit tanımı ile iki ya da daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.

Doktrinde adi ortaklık, sözleşmeyle kurulan ve bir müşterek amacın elde edilmesine hizmet eden kişi birliği olarak tanımlanmaktadır (Poroy/Tekinalp/Çamoğlu; Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, İstanbul 2003, s. 26).Bu tanımlardan adi ortaklığın unsurları; kişi, sözleşme, katılım payı, amaç, affectio societatis (müşterek gayeye ulaşmak için birlikte çalışmak unsuru) şeklinde belirtilebilir (Barlas, N.; Adi Ortaklık Temeline Dayalı Sözleşme İlişkileri, İstanbul 1998, s. 13).

6102 sayılı olup, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesi ticari davalar ve delileri düzenlemiş olup, anılan bu maddede açıklanan davalar ticari dava niteliğini taşımaktadırlar.

6102 sayılı kanunun yürürlüğünden önceki dönemde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ticari davalar ve delilleri düzenleyen 4. maddesinde de benzer düzenleme yer almıştır.

Borçlar Kanunu'nun açıklanan maddelerinde düzenlenen adi ortaklık ilişkisi ve ortaklar arasında bundan kaynaklanan davaların ticari dava niteliğinin bulunmadığı, bu konudaki ihtilaflara Asliye Hukuk Mahkemelerinde bakılacağı kanun ve yargıtay uygulaması gereğidir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 Sayılı TTK.nun 4. Maddesinde ticari dava "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a, b, c, d, e ve f bentlerinde sayılan davalar ticari dava olarak sayılmıştır.

TTK 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.

Tüm bu yasal düzenlemelere göre; Somut olayda, Adi ortaklıktan kaynaklanan kar payı talepli davanın TTK 4. Maddede sayılan mutlak ticari davalardan olmadığı, adi ortaklık ilişkisi ve ortaklar arasında bundan kaynaklanan davaların ticari dava niteliğinin bulunmadığı, bu konudaki ihtilaflara Asliye Hukuk Mahkemelerinde bakılacağı kanun ve yargıtay uygulaması gereği olduğu,

Bir kimsenin vergi mükellefi olması, TTK yönünden de tacir kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez. (Yargıtay ... Hukuk Dairesi ... -... E-K)

Davalı ...'ın ticari sicilde kaydının bulunmadığı, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği cevap yazısına göre esnaf kaydının bulunduğu,Pendik Vergi Dairesi' nin 15.01.2024 tarihli yazı cevabında her ne kadar davalının Serbest Meslek Kazanç Defteri tuttuğu, V.U.K 'nun 177. maddesi uyarınca 1, sınıf tacir sayıldığı bilgisi verilmiş ise de, Mükellefin enson 2022/1-12 takvim yılı Gelir Beyanı Kordon Vergi Dairesin verdiğinden hasılatın ilgili vergi dairesinden sorulmasının istendiği, Kordon Vergi Dairesi yazı cevabında ise, davalının Serbest Meslek Erbabı olduğu,

son gelir vergisi beyannamesinde bildirilen gayrisafi hasılatı 7.671,29 TL olduğu, davalının faaliyetlerinin sınırı esnaf faaliyetlerinin altında kaldığından tacir olmadığı, ortada her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili nispi ticari dava da olmadığı, Bu nedenlerle somut uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca HMK 2.maddesi gereği Asliye Hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Davanın TTK nun 4. Maddesi anlamında ticari dava olmadığı anlaşıldığından, işbu davada görevli Mahkemenin İzmir Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu kanaatina varılmakla görev dava şartı olduğundan ...nun 115/2.maddesi uyarınca mahkememizin görevsizliğine ve davanın usulden reddine, HMK'nın 20. Maddesi uyarınca kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurulması halinde dava dosyasının görevli Asliye Hukuk Mahkemelerine gönderilmesine, HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevsizlik kararından sonra Asliye Hukuk Mahkemelerinde davaya devam edilmesi halinde yargılama giderlerine Asliye Hukuk Mahkemesince hükmedileceğinden bu aşamada yargılama harç ve giderlerine hükmedilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HMK'nun 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin görevli olması dava şartı olduğundan ve HMK'nun 115. maddesine göre dava şartlarının mevcut olup olmadığı mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılabileceğinden HMK'nun 137/1 maddesi gereğince duruşma yapılmaksızın tarafların yokluğunda karar verilebilecek haller bulunduğunda bu yönde karar verilebileceği, Mahkemenin görevinin kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemenin görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında re'sen nazara alması gerektiği gözetilmek suretiyle mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır