İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/717 K.2024/415

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete ait e-defterlerin muhafaza edildiği ... kartı 29/08/2023 tarihinde bozulmuş olduğunu, davacı şirkete ait e-defterlere taraflarınca ulaşılamamakta olduğunu, bu nedenle ... ve Bilişim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi isimli veri kurtarma şirketinden ivedilikle veri depolama cihazlarındaki kayıp verilerin kurtarılması desteği talep edilmişse de 04/09/2023 tarihli rapor ile öğrenildiği üzere bu verilerin kurtarılmasının mümkün olmadığını,

elektronik defter genel tebliği 7. maddesinde belirtildiği üzere e-defterleri zayi olan mükelleflerin zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceğini, herhangi bir hak kaybı yaşanmaması adına süresi içerisinde şirket e-defterlerinin bulunduğu ... kartının geri dönüşü mümkün olmayacak şekilde bozulmuş olması sebebiyle şirket e-defterleri adına zayi belgesi verilmesinin gerektiğini,

açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı ve re'sen mahkemece göz önüne alınacak nedenlerle, haklı davanın kabulü ile davacı şirkete ait e-defterler hakkında dair zayi belgesi verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

KANITLAR

İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden davacı ... Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirket'i ile alakalı bilgiler celp edilmiştir.

İzmir Hasan Tahsin Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden davacı ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi hakkında yürütülen bir soruşturma bulunup bulunmadığına ve e-defter uygulamasına ne zaman geçtiğine ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiştir.

Ankara Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı'ndan zayi talep edilen bilgi ve belgelerin ikincil kopyaları celp edilmiştir.

Bilgisayar Mühendisi ... ve SMM bilirkişi ...'dan oluşan bilirkişi heyetinden, 01/03/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu alınmıştır.

-01/03/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;

Açıklanan tüm nedenlerle hukuki yön ve delillerin nihai takdiri Mahkemeye ait olmak üzere,

-Dosya içerisinde ... şirketi tarafından hazırlanmış rapordan da görüleceği üzere ... Platform Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin defterlerinin elektronik ortamda tuttuğu diskin bozulduğu ve verilerinin kurtulamayacağı anlaşılmakta olduğu,

-Zayi talebi istenilen e-Defter dosyaları, Berat dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı bölümünde;"...

Defterlerini elektronik ortamda tutanlar, e-Defter dosyaları, elektronik ortamda oluşturulan muhasebe fişleri ve ilgili berat dosyaları vergi kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelerde yer alan süreler dâhilinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda (kağıt ortamda tutulması tercih edilen muhasebe fişleri kağıt ortamda) muhafaza ve istenildiğinde elektronik,

manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şeklide ibraz etmekle yükümlü olmaları sebebiyle davacı tarafından zayi talep edilen 2022-2023 yıllarına ait elektronik defterler ve elektronik defter berat dosyaları zayi talep edilebilecek türden kanunen saklanması gereken ve vergi denetimlerinde aranan belgelerden olduğu,

-Dosyada mevcut Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 29/11/2023 tarih 98601 sayılı yazısı incelendiğinde; Başkanlığımız sisteminin kontrolünde adı geçen mükellefin 01/01/2022 tarihinde e-Defter uygulanmasına dahil olduğu, en son ... dönemi e-Defter beratlarını yüklediği ve Başkanlığımıza gönderilen 20/09/2023 tarihli dilekçesinde, e-Defterlerin muhafaza edildiği ... kartının bozulması sebebiyle zayi olan e-Defterlerin ikincil kopyalarının iletilmesinin talep edildiği bilgisinin verildiğinin görülmekte olduğu,

-Davacı tarafından zayi talep edilen 2022-2023 yıllarına ait e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görmemesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren teşvik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletilmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip,

zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." açıklamalarına yer verilmiştir.

Dosyada mevcut Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 29/11/2023 tarih 98601 sayılı yazıdan da anlaşılmakta olduğu kanaatine varılmıştır.

GEREKÇE

Dava; TTK.'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin dava olup, davanın yasada öngörülen süre içerisinde açıldığı kabul edilmiştir. 6102 sayılı TTK.'nın 82/7 madde ve fıkrası uyarınca sadece tacirler zayi belgesi isteminde bulunabilirler.

TTK.'nın 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır.

Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü ile anılan Yasa'nın 11. maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.” Yine TTK.'nın 15. maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır.

6102 sayılı TTK.'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK.'nın 82/7. maddesinde ".........tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün (01/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55'inci maddesinde yapılan değişiklikle bu maddede yer alan "onbeş" ibaresi "otuz’" şeklinde değiştirilmiştir.) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

TTK.'nın 82/7 maddesi uyarınca işbu zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması gerekir.

Bu madde hükmünde yazılı "afet" kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, bu maddede, bir tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir, kendisine zayi belgesi verilmesini mahkemeden isteyebilir. Maddede yer alan "gibi" sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayılı olmadığını göstermektedir. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi, olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi gerekmektedir.

Somut olayda; Mahkememizce muhasebe bilirkişisi ve Bilgisayar Bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda Davacı ... Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin defterlerinin elektronik ortamda tuttuğu diskin bozulduğu ve verilerinin kurtulamayacağı, zayi talep edilen 2022-2023 yıllarına ait elektronik defterler ve elektronik defter berat dosyaları zayi talep edilebilecek türden kanunen saklanması gereken ve vergi denetimlerinde aranan belgelerden olduğu, davacının davayı hak düşürücü süre içinde açtığı, davacının bu defterler ile ilgili dava açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... ¸E-imza Hakim ... ¸E-imza