İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/237 K.2025/548

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda;

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle. İzmir ili Torbalı ilçesinde faaliyet gösteren davalı kooperatifin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında bakanlığın 12/05/1987 tarihli ve... sayılı onayı ile kurulduğunu, 25/02/2011 tarihli sicil gazetesinde tescilinin ilanının yapıldığını, taraflarınca davalı kooperatifin feshi ve tasfiye memuru atanması istemiyle İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açtıkları ...

Karar sayılı dava dosyasında davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, bu dosyada aldırılan 08/11/2023 tarihli bilirkişi raporunu dilekçe ekinde sunduklarını, bu raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğunu, karar aşamasında iken sehven takipsiz bırakılması sebebiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi sebebiyle eldeki bu davanın açıldığını;

davalı kooperatifin en son 29/06/2016 tarihinde 2015 yılı genel kurul toplantısının gerçekleştirildiğini, bu tarihten itibaren 3 yıldır genel kurul toplantısı yapmadığını, davalı kooperatifin bazı ortaklarının il müdürlüğüne verdikleri 11/07/2019 tarihli dilekçeleri ile fesih isteğinde bulunduklarını, bakanlık il müdürlüğünce kurulan komisyonun 26/02/2020 tarihinde yerinde yaptıkları inceleme sonucunda düzenledikleri tutanakta kooperatifin 2016 yılından itibaren sulama da dahil hiçbir faaliyetinin olmadığı,

bundan sonra da olamayacağı hususunun belirtildiğini, Kooperatifler Kanunu'nun 81/6-7. maddesinde dağılma sebeplerinin sayıldığını, olayda dağılma sebeplerinin gerçekleştiğini belirterek, davalı kooperatifin feshine, tasfiye işlemleri için kooperatife tasfiye heyeti atanmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Dava dilekçesi davalı kooperatife TK'nun 35. maddesi gereğince tebliğ edilmiş. Davalı kooperatif tarafından davaya cevap verilmemiştir.

DELİLLER

İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... karar sayılı dava dosyası, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün yazısı.

GEREKÇE

Dava; davalı kooperatifin KK'nın 81/6 maddesi kapsamında feshi ve tasfiyesi istemine ilişkindir.

İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... karar sayılı dava dosyası incelendiğinde; davacısının Tarım ve Orman Bakanlığı, davalısının...lduğu, dava dilekçesi ile; "kooperatifin en son 2015 yılı genel kurul toplantısını 29/06/2016 tarihinde gerçekleştirdiği, bu tarihten itibaren 3 yıldır genel kurul toplantısı yapmadığı, 2016 yılından itibaren sulama da dahil hiçbir faaliyetinin olmadığı" hususlarının ileri sürülerek feshine karar verilmesinin istendiği, davanın davacı tarafça takip edilmediği ve mahkemece "davanın HMK'nın 150/5 maddesi gereğince 02/07/2024 tarihi itibariyle açılmamış sayılmasına" ilişkin 02/07/2024 tarihli kararın verildiği, söz konusu kararın istinaf kanun yoluna gidilmeksizin 04/03/2025 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasında kooperatifler konusunda uzman ... tarafından düzenlenen 08/11/2023 tarihli raporda; davalı kooperatifin son genel kurul toplantısını 29/06/2016 tarihinde yaptığı, yönetim kuruluna 4 yıl görev yapmak üzere...v süresinin 29/06/2020 tarihinde sona erdiği, davalı kooperatifin bu tarihten itibaren organsız kaldığı, davalı kooperatifin 01/01/2017 ile 30/06/2017 tarihleri arasında yapılması gereken 2016 yılına ait olağan genel kurul toplantısı ile 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarının yapılmadığı, davalı kooperatife ait defter ve kayıtlara ulaşılamadığı, kooperatifin mal varlığı ile borç ve alacaklarının belirlenemediği bildirilmiştir.

İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 20/03/2025 tarihli yazısında; davalı kooperatifin Torbalı ilçesi Tulum mahallesindeki tarım arazilerinin sulanması amacıyla 08/06/1987 tarihinde kurulduğunu ve faaliyetine başladığını, 29/06/2016 tarihinde yapılan genel kurulda seçim yapılarak yönetim kurulu üyeliklerine ...in 4 yıllığına seçildiğini, bu tarihten sonra genel kurul yapılmadığını ve kooperatifin hali hazırda herhangi bir hizmet vermediğini bildirmiştir.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun "Kooperatiflerin Dağılması" ana başlıklı "Dağılma sebepleri" başlıklı 81. Maddesinde; "(1) Kooperatif: 1. Anasözleşme gereğince, 2. Genel Kurul kararı ile, 3. İflasın açılmasıyla, 4. Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, ilgili bakanlığın mahkemeden alacağı karar üzerine, 5. Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle, 6. Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde, 7. Amacına ulaşma imkanının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır.

(2) (Değişik birinci cümle:21/10/2021-7339/11 md.) Yapı kooperatifleri, anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ve/veya işyerlerinin ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. (Değişik ikinci cümle: 21/10/2021-7339/11 md.) Ancak tescil işleminden sonra usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin amacının değiştirilmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz.

(Ek cümle:3/6/2010-5983/2 md.) Amacına ulaşılarak dağılma sürecine girmiş olan kooperatiflerden çıkan veya çıkarılan ortağın konutu veya işyeri çıkma veya çıkarılma sebebiyle geri alınamaz; ancak, bu eski ortaklar daha sonra oluşabilecek tasfiye masraflarına katılırlar. Konut kooperatiflerinde yapı kullanma izninin alınmasını müteakip en geç bir yıl içinde ortakların Kat Mülkiyeti Kanununa göre ferdi münasebet işleri sonuçlandırılır.

(3) Mahkemece veya genel kurulca tasfiye memurları seçilmediği takdirde tasfiye işlerini yönetim kurulu yapar. Tasfiye kurulu üyelerine, atamayı yapan merci tarafından tespit edilecek miktarda ücret ödenir. (4) Anasözleşme ile özel bir nisap belirlenmemiş ise, tasfiye halinde kooperatiflerin genel kurul toplantılarında nisap aranmaz. Kararlar oy çokluğu ile verilir. (5) Tasfiye kurulunun görevleri anasözleşmede gösterilir.

(6) Tasfiye kurulu üyeleri, tasfiye işlerinin biran önce bitirilmesi için çalışmakla yükümlüdür. (7) 56 ncı maddenin 1 inci fıkrasının 3 üncü bendi ile 62 nci madde hükümleri tasfiye kurulu üyeleri hakkında da uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Aynı kanunun "Ticaret Bakanlığının Görev ve Yetkileri" ana başlıklı, "Genel olarak Bakanlığın görev ve yetkileri" alt başlıklı 86. maddesinde: "Ticaret Bakanlığının kooperatifleri ilgilendiren başlıca görev ve yetkileri şunlardır: 1. Kooperatiflere, kooperatif birliklerine, merkez birliklerine, Türkiye Milli Kooperatifler Birliğine kuruluş ve organizasyonlarında yol göstermek, öğütleriyle yönetimlerinde ve çalışmalarında yardımcı olmak, 2. Kooperatifleri, birlikleri, merkez birliklerini ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğini teftiş etmek, denetlemek veya denetlettirmek, 3. Kooperatiflerin, birliklerin,

merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin dağılmasını gerektiren sebepleri mahkemeye bildirmek, 4. Kooperatiflerin, bilhassa istihsale yararlı kooperatiflerin kuruluşu, öncelikle kredilenmesi ve memleket yararına faaliyette bulunmaları hususunda ilgili bakanlıklar ve kuruluşlar nezdinde gerekli teşebbüsleri yapmak ve koordinatör olarak vazife görmek.

5. (Ek: 6/10/1988 - 3476/21 md.) Kooperatifler mevzuatının uygulanmasında ve kooperatiflerle üst kuruluşlara yapılacak desteklemelerle ilgili kamu ve sosyal güvenlik fonları konusunda düzenleyici tasarruflarda bulunmak" düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunun ek 1. maddesinde; "(1)Bu Kanunda geçen Bakanlık isimleri "İlgili bakanlık" olarak değiştirilmiştir. (2) (Değişik ikinci fıkra: 3/6/2010-5983/4 md.) İlgili bakanlık deyiminden, bu Kanun kapsamındaki tarımsal amaçlı kooperatifler ve üst kuruluşları için Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, yapı kooperatifleri ve üst kuruluşları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve diğer kooperatifler ve üst kuruluşlar için ise Sanayi ve Ticaret Bakanlığı anlaşılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 2. maddesine göre bir kooperatif en az yedi ortak tarafından imzalanacak anasözleşme ile kurulur. Anasözleşmenin ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanması gerekir.

İlgili Bakanlık faaliyet konuları itibarıyla kooperatifleri sınıflandırmaya, çalışma bölgeleri oluşturmaya, kooperatif kuruluşu için asgari ortak sayısından az olmamak üzere ortak sayısı ve kooperatif kurulmasına yönelik diğer şartlar ile usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ilgili Bakanlık tarafından çıkarılacak tebliğ ile belirlenir. Kanunun 81. maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir.

Anılan maddeye 3476 sayılı kanun ile eklenen 6.bent uyarınca kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapamaması hâlinde kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır. Aynı maddenin 7. bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 112/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir. Kanunun 86/2. maddesinde. Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir.

Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir.

Toplanan ve sunulan deliller ile tüm dosya içeriğine göre; dava, davacı Bakanlığın 1163 sayılı kanunun 81. maddesinin 6. ve 7. bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için açılmıştır. İzmir.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dava dosyasında kooperatifler konusunda uzman ...enen 08/11/2023 tarihli raporda "davalı kooperatifin son genel kurul toplantısını 29/06/2016 tarihinde yaptığı, yönetim kuruluna 4 yıl görev yapmak üzere... ve...'in seçildiği, bu yönetim kurulunun görev süresinin 29/06/2020 tarihinde sona erdiği, davalı kooperatifin bu tarihten itibaren organsız kaldığı, davalı kooperatifin 01/01/2017 ile 30/06/2017 tarihleri arasında yapılması gereken 2016 yılına ait olağan genel kurul toplantısı ile 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarının yapılmadığı" tespitine varılmıştır.

Davacı tarafça düzenlenen 26/02/2020 tarihli tutanakla da davalı kooperatifin 2016 yılından itibaren sulama da dahil hiçbir faaliyetinin olmadığı, bundan sonra da faaliyette bulunmasının mümkün görülmediği belirlenmiştir. Davalı kooperatifin 1163 sayılı kanunun 81/7 maddesi gereğince münfesih sayılması sebebiyle, haklı görülen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM ; Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;

1-Davanın KABULÜ ile;

Torbalı Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde ... sicil numarasında kayıtlı davalı ...Sulama Kooperatifi'nin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81/6-7. maddesi gereğince münfesih olduğunun tespitine,

2-Davalı kooperatifin tasfiye işlemlerini yürütmek üzere tasfiye heyeti atanmasına, tasfiye heyetinin davalı kooperatifin eski yönetim kurulu üyeleri olan ...'den oluşturulmasına,

3-Tasfiye heyeti için ücret takdirine yer olmadığına,

4-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, Hazineye gelir kaydına,

5-Davacının yapmış olduğu tebligat-posta gideri olan 1.372,50 TL'lik yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Başkan ... · ¸E-imza · Üye ... · ¸E-imza · Üye... · ¸E-imza · Katip ... · ¸E-imza