İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/988 K.2025/938

Mahkememizde görülen Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı şirkete ait ve 05.11.2024 tarihinde satın alınan ... plakalı, ...şasi numaralı,...aracın müvekkilinin İzmir şubesinde kiralık araç hizmeti kapsamında kullanılmaktayken, 14.07.2025 tarihinde “çarpışma ikaz arızası” verdiğini, bu arıza ile birlikte araçta belirgin bir çekiş düşüklüğü meydana geldiğini, arızanın aracın temel işlevselliğini doğrudan etkileyen ve güvenlik ile performans açısından önem arz eden bir problem olduğundan, 14.07.2025 tarihinde ...

ŞTİ. unvanlı yetkili Nissan servisine teslim edildiğini, (... emri) ancak aracın yetkili servise teslim edildiği tarihten itibaren yaklaşık üç aya yakın bir süre geçmesine rağmen, arızanın henüz giderilemediğini, servis yetkililerince yapılan sözlü bilgilendirmeye göre markanın İstanbul’daki teknik merkezinden yönlendirilen ekip tarafından yapılan kontrollerde, arızanın araç gösterge ekranından kaynaklandığını ve bu durumun aracın çekiş gücünü etkilediği bilgisinin verildiğini, bu parçanın değişmesi gerekliliğinin belirtildiğini, araç kabulünü yapan servis danışmanına yazılı olarak iletilen talepler üzerine,

gönderilen yanıtta gösterge ekranının stoklarda bulunmadığı, bu nedenle ancak 19.09.2025 tarihinde sipariş verilebildiği ve parçanın yurt dışından tedarik edileceği bilgisinin paylaşıldığını, ancak gerekli parçanın siparişi verilmişse de, parça temin süresi ve değişim sonrası sorunun çözülüp çözülemeyeceğinin belirsiz olduğunu, aracın arıza yaptığı tarih ile gerekli parçanın sipariş edildiği tarih arasında geçen yaklaşık iki aylık süre zarfında herhangi bir somut çözüm üretilememesi,

müvekkilinin yürüttüğü araç kiralama hizmetine dayalı ticari faaliyetlerini doğrudan ve olumsuz şekilde etkilediğini, aracın aktif olarak kiralama... yer aldığını, günlük ve aylık bazda müşterilere sunulan hizmetin bir parçası olduğunu, ancak aracın uzun süre serviste beklemesi ve kullanılamaz durumda kalması nedeniyle müvekkilinin bu aracı kiralayamadığını, doğrudan gelir kaybına uğradığını, araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren bir şirket açısından, araçların her birinin günlük kullanım süresinin verimliliği ve gelir üretme kapasitesinin önem taşıdığını,

arızalı durumda olan bir aracın iki ay boyunca hizmet dışı kalmasının sadece doğrudan kazanç kaybına değil aynı zamanda müşteri memnuniyetsizliği, marka değerinin zedelenmesi ve pazar payının kaybı gibi dolaylı ancak ciddi sonuçlara da yol açtığını, parçanın ne zaman temin edileceği ve değişimin ardından aracın sorunsuz bir şekilde hizmete dönüp dönemeyeceği hususlarının netlik kazanmadığını, aracın günlük kira bedelinin 5.000,00 TL + ... olduğunu, hali hazırda dava tarihi itibariyle yaklaşık, 95 güne yaklaşmış olan zaman kaybından kaynaklı dahi 475.000,00 TL + ... tutarında bir zararın oluştuğunun kabulü gerektiğini,

araçta meydana gelen arıza ve/veya ayıpların garanti süresi içerisinde ortaya çıkmış olması, üretici ve ... firmanın yükümlülüklerini doğrudan ilgilendirdiğini, garanti kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ya da geç yerine getirilmesi nedeniyle müvekkilin uğradığı ticari faaliyet kaybı, iş gücü ve zaman kaybı, aracın kullanılmamasından kaynaklanan gelir kaybı, itibar zedelenmesi gibi tüm maddi ve manevi zararların tazmininden...A.Ş. de sorumlu olduğunu, garanti kapsamında satılan bir ürünün ayıpsız, sorunsuz ve kullanım amacına uygun şekilde teslimi ve kullanım süresince bu güvenin sağlanması,

üretici ve/veya... firmanın asli yükümlülüklerinden olduğunu, açıkladığı sebeplerle.

Davacı şirkete ait ... plakalı, ... şasi numaralı, ...araçta meydana gelen arızanın teknik nedenlerinin, bu arızanın üretim kaynaklı gizli ayıptan ileri gelip gelmediğini, aracın yetkili serviste bekletildiği sürenin makul bir onarım süresi içinde kalıp kalmadığının, bu süreçte davacı şirketin ticari faaliyetlerinin ne şekilde etkilendiğinin ve oluşan kazanç kaybının miktar ve kapsamının, mahkemece atanacak ehil bilirkişi marifetiyle ve mahkemece yapılacak keşif ile tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; Davacı şirkete ait ve kiralama suretiyle ticari faaliyette kullanılan... plakalı ... aracın serviste uzun süre beklemesi nedeniyle ticari faaliyetlerin aksaması sonucu doğan zararın tespiti ile aracın üretimsel bir gizli ayıba haiz olup olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

... sayılı...’nın... maddesinde hukuki yarar dava şartı olarak kabul edilmiştir.

Her tespit davasında hukuki yarar bulunup bulunmadığının mahkemece kendiliğinden incelemesi gerektiğinden, mahkememizce öncelikle dava şartlarından olan hukuki yararın var olup olmadığı konusu incelenmiştir.

... sayılı ...’nın ...maddesinde; “(... Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. (...) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır. (...) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Tüm dosya içeriğine göre değerlendirme yapıldığında. Tespit davası, kendine özgü davalardandır. Tespit davasının dinlenebilmesi için, ...’nın ... maddesinde de açık şekilde belirtildiği üzere tespit davasının konusu olan hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece tespit edilmesinde güncel hukuki yararın bulunması ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini yitirmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür.

Bu nedenle eda davası açılmasının olanaklı olduğu hallerde tespit davasının açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilir. Davacının tespit davası ile istediği hukuki koruma diğer dava çeşitlerinden (eda ve inşai dava) biri ile sağlanabiliyorsa, o zaman davacının dava açmada hukuki yararı yoktur. Emsal Yargıtay ...Hukuk Dairesi’nin ... Esas ve ...

Karar sayılı kararı da bu yöndedir....’nın...maddesinde açık bir şekilde düzenlendiği üzere; mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının tesait davası açılması yoluyla istenmesi olanaklıdır.

Tespit davaları bu düzenlemede de açık bir şekilde vurgulandığı gibi bir kişi ile diğeri arasında var olan somut bir olaydan doğan hukuki ilişkinin varlığının sap-tanmasına ilişkin olup, bundan öte bir işlevi yoktur.... davaları ise hem tespit hem de edayı içerdiğinden tespit davası eda davasının öncüsü niteliğindedir.

Somut olayda; davacı vekili “davalının 01/01/2019- 27/12/2021 tarihleri arasında gerçeğe aykırı/ hatalı tüketim/ ölçüm kaydettiğini” ileri sürerek bu döneme ilişkin fazladan ödenen bedellerin tespitine karar verilmesini istemiştir. Davanın tarafları arasında sözleşme ilişkisinin varlığı konusunda bir uyuşmazlık yoktur. Davacı tarafın fazla ödeme yaptıkları yönündeki iddiası yönünden belirsiz alacak davası şeklinde eda davası açması olanaklıdır.

Yargıtay ...Hukuk Dairesi’nin 16/01/2019 tarihli,... Esas ve ...Karar sayılı kararı da bu yöndedir. Davacının eda davası açma olanağı bulunmakla tespit isteğinde bulunmasında hukuki yararı olmadığından, davanın hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır