İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/412 K.2020/100

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; davalı tarafın, müvekkili şirket ve distribütör ile 01/03/2017 tarihinde imzaladığı Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi'nin; girişinde belirtilen "..." adresindeki sözleşmenin 2.maddesi gereğince işyerinde müvekkili şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, 6.maddesi gereği;

şirkete önceden bildirip yazılı onay almadan, sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştirmemeyi, işyerini başkasına devir ve temlik etmemeyi, 9/b maddesi gereği; sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira ve biraların satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, 9/n maddesi gereği;

sözleşme konusu müvekkili şirket ürünlerini bizzat müvekkili şirketten yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz Bayi veya Distribütörden veya yine müvekkili şirketin satma görevi verdiğini bildirdiği yetkili ve TAPDK toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten satın almayı,davalı işleticinin müvekkili şirket tarafından yetkilendirilmeyen ve TAPDK toptan satış belgesini haiz olmayan kişi veya kuruluşlardan müvekkili şirket bira ürünlerini tedarik etmesi “Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna” ve sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini, kabul ve taahhüt ettiğini,

ancak davalının taahhütlerini yerine getirmediğinden sözleşme yürürlükte iken Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte söz konusu işletmenin ... isimli kişi tarafından işletildiği, şahsa ait vergi levhası ve işletme belgelerinin bulunduğunun tespit edildiğini, davalının işletmesini kapatması nedeniyle sözleşmenin 2,6,9/b,9/n ve 15. maddelerini ihlal etmiş olduğunu, sözleşmenin 15.maddesi gereği davalının müvekkili şirkete sözleşme gereği aldığı her türlü mali yardım ve katkı ile birlikte 12.000,00-TL cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini,

davalının kusuru sebebiyle devamı imkansız hale gelen sözleşmenin feshi ve 12.000,00-TL cezai şart ve 12.000,00-TL yatırım tutarının iadesi hususunda İzmir ... Noterliği'nin 29/08/2018 tarihli ve ... yevmiye nolu Feshi İhbar-İhtarnamesi keşide edilmişse de davalı tarafından herhangi bir ödeme yapmadığını, bunun üzerine İzmir ...

İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ancak davalı/borçlu tarafın haksız ve kötüniyetli olarak borca yaptığı itirazı nedeni ile icra takibinin durduğunu,ancak davalı tarafın bu itiraz dilekçesinde açıkça borcu ve yatırım bedelini aldığını kabul edip işletmeyi başkasına devrettiğini de ikrar ettiğini,ayrıca sözleşme içeriğine göre davalının iade etmek zorunda olduğu miktar likit olup ihtarname ile de temerrüt oluştuğundan davalı aleyhine icra inkar tazminatı talepleri olduğunu belirterek öncelikle teminatsız veya uygun görülecek miktar karşılığında ihtiyati haciz taleplerinin kabulü ile davalı borçlunun taşınır

ve taşınmaz malları ile 3.kişiler nezdindeki hak ve alacaklarına dava sonuna kadar ihtiyati tedbir/haciz konulmasına,davanın kabulü ile davalı borçlunun İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına, takip talebi üzerinden davalı aleyhine %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dava masraf ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı usulüne uygun dava dilekçesi tebliğine rağmen, cevap dilekçesi vermemiş olup, duruşmadaki beyanında özetle;dava dilekçesinde ve bilirkişi raporunda aleyhine olan hususları kabul etmediğini, davacı tarafla sözleşme yaptığının doğru olduğunu ancak satış yada kapatma halinde cezalı duruma düşeceğini sandığını, dükkanı başka bir şahsa devretmesinin sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini bilmediğini, işlerinin kötü gitmesi ve dolandırılması nedeni ile söz konusu işyerini sözleşme bitim tarihinden önce ... isimli şahsa devrettiğini,

bu kişinin bir süre işlettiğini hatta davacı ile diğer ...şirketinin devrettiği kişiye destek ödemesi yapmaması üzerine devrettiği kişinin erkek arkadaşının davacı taraf ve ...şirketinden destek almak için sanki yeni bir işletme açmış gibi kendi adına açılış yaparak bölge bayiinden ve ana distribütörden yardım parası talep ettiğini bunun üzerine davacının kendisine dava açtığını, davacı taraf ve sözleşmenin diğer tarafı dava dışı ...şirketinin kendisine nakdi olarak herhangi bir para vermediğini sadece mal olarak 12.000,00 TLye tekabül edecek miktarda ürün yani bira verdiklerini,

davacının kendisine dükk...tuborg reklamı ve dolabının olmaması gerektiğini, bunun dışında bu şartlar yerine getirilirse dükkanı işletmek üzere başka bir kişiye devredebileceğini şifaen söylediğini, maddi durumunun kötü olması nedeni ile şu ...bir otelde taze meyve suyu sıkarak geçimini sürdürdüğünü, herhangi bir sigorta ve destek aldığı bir kurumun olmadığını, çocuğuna da devletin baktığını, Esnaf ve Sanatkarlar Odası ile Bakkalcılar Odasına kayıtlı olup Ticaret Sicil Müdürlüğüne kayıtlı olmayıp şirketi olmadığını, Kalekapı Vergi Dairesine kayıtlı olduğunu ancak şu anda ticari bir faaliyeti olmadığını beyan etmiştir.

İzmir ...İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyası celp edilerek incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 12.000,00 TL cezai şart alacağı ve 12.000,00 TL yatırım iadesi alacağı olmak üzere toplam 24.000,00 TL alacak için örnek 7 ile ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalıya tebliğinden sonra süresi içinde takip dosyası borçlusu tarafından süresi içinde 30/11/2018 tarihinde borca yapılan itiraz üzerine 05/12/2018 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 01/03/2017 tarihli Kapalı Satış Noktası Sözleşmesinin 11. Maddesinde davalıya yapılacak mali yardımın 12.000,00 TL olarak belirlendiği, işletici davalının sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya sözleşme hükümlerinden herhangi birini ihlal etmesi vb. hallerde cezai şart ödeyeceği 15. maddesinde öngörülmüş. Antalya Sulh Hukuk Mahkemesinin ...

D.İş sayılı doyasında bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 25/06/2018 tarihli raporda sözleşmede yazılı adreste yapılan tespit sonucu "adreste yapılan incelemede taşınmazın tespit tarihi itibarıyla ... tarafından işletildiği" belirtilmiş, davalı asil hem takip dosyasındaki borca itiraz dilekçesinde hem de duruşmadaki beyanında çeşitli gerekçeler ileri sürse de bu hususu teyit etmiştir.

Dosya içerisindeki belgelerden, sözleşme hükümleri uyarınca yapılması gereken destekleme katkısının davalı tarafa 12.000,00 TL tutarında yapıldığı, davacı tarafın edimini yerine getirdiği, yapılan ödemenin bir kısmının distribütör tarafından karşılanmasının kendi iç meseleleri olduğu ve aralarındaki anlaşmalar gereğince davacı tarafa katkı yapıldığının anlaşıldığı, bu nedenle davacı tarafın davalıya yapılan katkı desteğinin tamamını talep edebileceği anlaşılmış, diğer taraftan davalı tarafın edimini yerine getirmediği, sözleşme süresi dolmadan sözleşmeye göre satış yapmayı taahhüt ettiği işyerini tespit dosyasında belirlendiği ve davalının da kabul ettiği üzere başkasına devrettiği, dolayısıyla sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartı ödemesi gerektiği anlaşılmıştır.

Dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 02/09/2019 tarihli dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli bulunan ayrıntılı gerekçeli raporda; davacının ticari defterlerinin TTK'ne göre usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, defter kayıtlarının birbirlerini doğruladığı ve sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı, davacının davalı ...-... tarafından işletilmesi gereken işyerinin sözleşmenin 15.maddesine aykırı olarak başka bir kişiye devredilmesi nedeniyle ve ilgili sözleşme hükmü gereğince işletici davalıdan 12.000,00 TL cezai şart alacağı doğduğu, işletici ... ( ...

Ticaret)'e 12.000,00 TL'lik katkının bayi/distribütör ... Pazarlama ve Ticaret A.Ş. tarafından karşılanıp, bu katkının davacı ... ve Dağıtım Ticaret A.Ş.'ye KDV dahil 10.800,00 TL alacağının bulunduğu, kalan 1.200,00 TL'nin bayi/distribütör... Pazarlama ve Ticaret A.Ş. üzerinde kaldığı, böylece davacının davalıdan toplam 22.800,00 TL'lik alacağının bulunduğu kanaatine varıldığı bildirilmiş.

Davacı tarafın davalının ticari defter ve belgelerine dayanmadığı davalı tarafında bu yönde talebinin olmadığı anlaşıldığından bu hususta inceleme yaptırılmamıştır.

Dava; İİK nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptali ve takibin devamı ile icra inkar tazminatı istemine ilişkin itirazın iptali davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın takip tarihi itibarıyla davacanın alacaklı olup olmadığı, cezai şart talep edip edemeyeceği, alacağı varsa miktarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan araştırmada sözleşme tarihi itibarıyla davalının, Antalya Bakkallar ve Bayiler Esnaf Odasında, bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret tanımlı ve ...kodlu kaydının bulunduğu; Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğünde kaydının bulunmadığı, ancak Antalya Kalekapı Vergi Dairesinin cevabi yazısından sözleşme tarihi itibarı ile bilanço esasına göre defter tuttuğu ve ticari faaliyetinin ticari işletme boyutunda olduğu anlaşılmıştır.

Sözleşmenin yapıldığı tarihte davalının vergi mükellefiyet durumu, bilanço esasına göre defter tutuyor olması, yapmış olduğu işler nedeniyle faaliyetinin ticari işletme boyutlarında olduğu ve tacir olarak kabul edilmesi gerektiği, TTK'nun 22. maddesine göre tacir sıfatını haiz bir borçlunun sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartın fahiş olduğundan bahisle indirim talep edemeyeceği yasa hükmü ile belirlenmiş olup, davalı tarafın da bu yönde bir talebinin olmadığı,

diğer yandan davalının sözleşmenin yapıldığı tarihte basiretli tacir gibi sözleşme hükümlerine riayet etmemenin cezai şartın ödenmesini gerektireceğini öngörmesi gerektiği halde sözleşme süresinde işyerini sözleşmeye aykırı olarak başkasına devretmiş olması nedeniyle sözleşmenin feshine tamamıyla kusurlu olarak neden olduğu,

belirlenen cezanın günümüzün ekonomik koşullarına göre fahiş kabul edilemeyeceği, tacirler arasındaki sözleşmelerde bu tutardan zorunlu olmadıkça indirim yapılmasının, sözleşmede cezai şart öngörülmesinin amacına göre tarafların edimlerini yerine getirmeye zorlama ve aksi durumda bunun cezalandırılması amacına yönelik öngörülen yasal düzenlemeden beklenen amacı engeller hale getireceği anlaşıldığından, taraflar arasında sözleşme ile kararlaştırılan cezai şarttan resen indirim yapılmaması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce toplanan deliller ve bilirkişi raporu dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde yukarıda belirtilen gerekçeye göre; davalının sözleşme hükümlerine uymadığı ve davacının sözleşme hükümlerine göre davalıya ödenen yatırım bedeli ve sözleşme ile karalaştırılan cezai şart tutarını davalıdan talep etme hakkının bulunduğu ve takip tarihi itibariyle toplam 24.000,00 TL alacaklı olduğu, bu tutarın davacı tarafça başlatılan icra takibindeki alacak tutarına eşit olduğu anlaşıldığından; öte yandan, davalının ödeyeceği cezai şarttan indirim yapılmasının koşulları bulunmadığından indirim yapılmaması gerektiği kanaatine varılarak.

İzmir ...İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile 12.000,00 TL cezai şart alacağı ile 12.000,00 TL yatırım iadesi alacağı olmak üzere toplam 24.000,00 TL alacak üzerinden takibin devamına, alacak likit kabul edildiğinden hükmolunan 24.000,00 TL alacak üzerinden hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

E-İMZALI

Hakim ...

E-İMZALI