İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/824 K.2024/605

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ... Gıda Ve Bilişim Sanayi Tic. A.ş' nin müvekkili şirket lehine keşide ettiğini, müvekkili şirket tarafından ise...TC No' lu ... a ciro ve teslim edilen, muhatap banka Türkiye...

Bankası A.Ş.' ye ait...No' lu çeki... tarafından kaybedilmiş ve çekin zayi olduğunu, mahkemeye ibraz edilen çek suretinin incelendiğinde dava konusu çekin...a ciro ve teslim edilmiş ise de; çekin... tarafından imzalanmadığından cironun geçersiz olduğunu ve hak sahipliğinin kendisine geçmediğini, ciro silsilesine göre çekin yetkili meşru hamilinin müvekkili şirket olduğunu, bu nedenle de iş bu davanın meşru hamilinin müvekkili şirket tarafından açılması gerektiğini, çekin keşide tarihinin 28/08/2024 olup, TTK m.796 da düzenlenen ibraz süresi dava tarihi itibariyle geçtiğini,

çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğunu önlemek amacıyla iş bu iptal davasının açılması zorunluluğunun ortaya çıktığını, bu nedenlerle davalarının kabulüne, tüm bilgileri içeren 1 adet çekin kaybolma sebepleri nedeniyle, Türkiye... Bankası A.Ş. .... Bostanlı Şubesi/İZMİR, 250.000 TL bedelli, 28/08/2024 keşide tarihli ... numaralı çekin iptaline ilişkin karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-Türkiye...Bankası A.Ş.... Bostanlı Şubesi/İZMİR, 250.000 TL bedelli, 28/08/2024 keşide tarihli ... numaralı çek fotokopisi, 2-Sair deliller.

DAVA KONUSU

Açılan dava, Türkiye ...Bankası A.Ş.... Bostanlı Şubesi/İZMİR, 250.000 TL bedelli, 28/08/2024 keşide tarihli... numaralı çekin, davacı elindeyken zayi olup olmadığının, davacının işbu davayı açmasında hukuki yararının bulunup bulunmadığının tespiti ve değerlendirilmesine esas açılan kıymetli evrakın zayisinden kaynaklı dava olduğu anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir.

Davanın zayi nedeniyle çek iptal davası olduğu, Türk Ticaret Kanunu’nun 730/20. (6102 sayılı Ticaret Kanunu 818/1-s maddesi) maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken Türk Ticaret Kanunu’nun 669. ve onu izleyen maddelerine (6102 sayılı Ticaret Kanunu 757 vd maddeleri) ve yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına göre çekin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının lehdar ve hamile tanınmış bir hak olduğu, ancak keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal da vası açma hakkının bulunmadığı ve davacının iptal istemine konu olan çekin keşidecisi olduğu gerekçesiyle davanın reddine ..” dair kararın onanmasına hükmetmiştir. (Yargıtay 11. HD, T. 30.04.2014, E. 2014/1443, K. 2014/8132 )

Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."

"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."

"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.

MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir"

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.''

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir.

Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir.

Dava dilekçesi incelendiğinde, davacının çeki elinde bulundurmadığı, ciro silsilesi ile ... isimli kişiye ciroladığı, dolayısı ile çekin yetkili hamili olmadığı, her ne kadar dava dilekçesinde çekin cirosunda ...'a ilişkin imzanın bulunmadığından bahisle yetkili hamil olunduğundan bahsedilmiş ise de; çeki elinde bulunduranın...olduğu ve çekin yetkili hamili olduğu anlaşılmakla; açılan davanda davacının yetkili hamil olmadığından aktif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle reddine,karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza