İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/404 K.2025/946

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin keşidecisi... Mam. Gıda Hay. İnş. San Ve Tic. Ltd. Şti Olan Çekin hamil olarak alacaklısı olduğunu,...

Güzelyalı Şubesi/izmir, Seri No: ...Keşide Yeri İzmir Olan, 30/04/2025 Keşide Tarihli, 464.000,00 Türk Lirası (dörtyüzaltmışdörtbin) bedelli çeki alışveriş neticesinde hamil olarak almışsa da söz konusu çeki kaybettiğini, Müvekkilinin almış olduğu ve hamili olduğu davaya konu işbu çeki kaybetmiş olup tüm çabalarına rağmen bulamadığını, öncelikle işbu çeklerin ödenmesini önlemek için bankaya müzekkere gönderilerek ivedilikle ödeme yasağı konulmasını talep eder, müvekkili hamili olduğu söz konusu çeklerin dava sonuna kadar ödenmemesi için ilgili banka şubesine müzekkere yazılmasını talep ettiklerini,

yukarıdaki bilgileri yazan çekin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına, bahsi geçen çeklerle ilgili verilen ödeme yasağı kararının ... Bankası Güzelyalı /İzmir Şubesine müzekkere yazılarak bildirilmesine ve iş bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-... Güzelyalı Şubesi/İzmir , keşidecisi ... San Ve Tic. Ltd. Şti Olan Seri No:...Keşide Yeri İzmir Olan, 30/04/2025 Keşide Tarihli, 464.000,00 Türk Lirası (dörtyüzaltmışdörtbin) bedelli çeke ait kayıtlar, 2- ...Genel Müdürlüğü'nün 13/08/2025 tarihli yazı cevapları, 3-...Anonim Şirketi'nin 16/05/2025 tarihli yazı cevapları, 4- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin 02/05/2025 tarihli yazı cevabı, 5- Sair deliller.

DAVA KONUSU

Açılan dava, ... Güzelyalı Şubesi/İzmir ait, keşidecisi.... Gıda Hay. İnş. San Ve Tic. Ltd. Şti , Seri No: ... Keşide Yeri İzmir Olan, 30/04/2025 Keşide Tarihli, 464.000,00 Türk Lirası (dörtyüzaltmışdörtbin) bedelli çekin zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanı ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.

Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

Türk Ticaret Kanunu'nun 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye ver verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.

Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çeki ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır (Özkan Gültekin, Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziya ve İptali, Ankara-2006, s.51).

Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, aynı zamanda lehtar veya hamilin çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesinde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme uyarınca kıymetli evrakı iradesi dışında elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesi amacıyla ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurabilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 758. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine iade davası için uygun bir süre vereceği düzenlenmiş, verilen süre içinde dava açılmazsa mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı belirlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi hükmüne göre de poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.''

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir.

Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir.

Dava dilekçesindeki açıklamalar ve dava dilekçesine ekli çek suretleri göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin dava konusu çeki yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu ve dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası açmakta hukuki yararı bulunduğu ortadadır.

Mahkememizin 18/08/2025 tarihli duruşmasında verilen ara kararlar gereğince. Davacı vekili tarafından sunulan 29/04/2025 tarihli dava dilekçesinde,... Anonim Şirketi Güzelyalı Şubesine ait, keşidecisi ...

İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... seri numaralı, 30/04/2025 keşide tarihli, 464.000,00-TL bedelli çeki alışveriş neticesinde hamil olarak alınmış olan çeki kaybettiğinin bildirildiği, Denizbank Anonim Şirketinin 16/05/2025 havale tarihli yazıları ile Güzelyalı Şubesine ait...numaralı hesap sahibi ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ... seri numaralı çekin 30.04.2025 tarihinde ... Anonim Şirketine ibraz edildiğinin bildirildiği...

Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün 13/08/2025 tarihli yazıları ile... Anonim Şirketi Güzelyalı Şubesine ait, keşidecisi... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... seri numaralı, 30/04/2025 keşide tarihli, 464.000,00-TL bedelli çekin... Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiği, mahkeme koduyla işlem gördüğünün bildirildiği dikkate alınarak; davacı vekiline ... Anonim Şirketi Güzelyalı Şubesine ait, keşidecisi...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... seri numaralı, 30/04/2025 keşide tarihli, 464.000,00-TL bedelli çeki elinde bulunduran ...

VKN...Anonim Şirketine karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak üzere bir aylık kesin süre verilmesine ve verilen kesin süre içerisinde çek istirdatı davası açılmadığı ve davanın açıldığına ilişkin belgeler mahkememize sunulmadığı takdirde ödeme yasağının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verileceğinin ihtar edildiği, verilen kesin süre içinde davacı vekili tarafından dava konusu çekin istirdadına yönelik belgeleri mahkememize sunmamıştır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 31/10/2016 tarih ve 2015/11662 Esas 2016/8538 Karar sayılı ilamında aynen; ''... 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca; yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır...'' ibarelerine yer verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, davacı tarafın iddiaları, ...Güzelyalı Şubesi/İzmir , keşidecisi.... Gıda Hay. İnş. San Ve Tic. Ltd. Şti Olan Seri No:... Keşide Yeri İzmir Olan, 30/04/2025 Keşide Tarihli, 464.000,00 Türk Lirası (dörtyüzaltmışdörtbin) bedelli çeke ait kayıtlar, ... Genel Müdürlüğü'nün 13/08/2025 tarihli yazı cevapları, ...

Anonim Şirketi'nin 16/05/2025 tarihli yazı cevapları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin 02/05/2025 tarihli yazı cevabı, ile sair deliller birlikte değerlendirildiğinde davaya konu uyuşmazlığın ... Güzelyalı Şubesi/İzmir ait, keşidecisi ... İnş. San Ve Tic. Ltd.

Şti , Seri No:...Keşide Yeri İzmir Olan, 30/04/2025 Keşide Tarihli, 464.000,00 Türk Lirası (dörtyüzaltmışdörtbin) bedelli çekin zayi olması sebebiyle iptali talebi ile iş bu davayı ikame ettiği, ...Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün 13/08/2025 tarihli yazıları ile ... Anonim Şirketi Güzelyalı Şubesine ait, keşidecisi ..., 30/04/2025 keşide tarihli, 464.000,00-TL bedelli çekin... VKN...

Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiği, mahkeme koduyla işlem gördüğünün bildirildiği dikkate alınarak; davacı vekiline... Anonim Şirketi Güzelyalı Şubesine ait, keşidecisi ... Hayvan İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... seri numaralı, 30/04/2025 keşide tarihli, 464.000,00-TL bedelli çeki elinde bulunduran... VKN...

Anonim Şirketine karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak üzere kesin süre verildiği, davacı vekilinin mahkememiz ara kararını gereği gibi yerine getirmediği, yerleşik Yargıtay içtihatları ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları dikkate alındığında yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı,

açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerektiği anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza