Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/750 K.2023/1167

2- *** 3- ***

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan tazminat (rücuen tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili firma arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, ihale gereği yüklenici firmalar hizmeti yerine getirmek adına aşağıda adı geçen işçileri çalıştırdıklarını, işçiler, yüklenici firma işçisi olmasına rağmen müvekkili firmanın işçiye karşı ihale eden konumunda olduğundan dolayı davalar müvekkili firmaya karşı açılmış ve müvekkili firma aleyhine hüküm tesis edildiğini, bu ilamların icraya konu olduğunu ve icra tehdidi altında müvekkili firmanın icra dairesine işçilik alacakları ve ferilerini ödemek durumunda kaldığını,

sorumluluklarının bulunması sebebiyle davalı şirketlere icra dairesine ödedikleri tutarların tahsili amacı ile işbu davayı açmak zorunda kaldıklarını, müvekkili firma Kayseri Ulaşım A.Ş.'nin bağımsız tüzel kişiliği bulunan bir belediye şirketi olup bu sebeple Kamu İhale Kanunu ve tebliğleri kapsamında ihalelerini gerçekleştirdiğini, kesinleşen Kayseri 2. İş Mahkemesi’nin ...

Karar sayılı ilamı gereği, alt işveren olan davalılar/yüklenici firmalar tarafından, davacı ...'ın (T.C. kimlik no: ...) alacaklarına karşılık davalı firmalarca ödenme yükümlülüğü bulunmakta iken müvekkili firma tarafından ödenen, Kayseri 8. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı icra dosyası kapsamında asıl alacak ferileri olmak üzere toplam 24.916,43-TL'nın müvekkili firma tarafından icra dairesine ödenmek durumunda kalındığını, müvekkili firma tarafından ödenmek zorunda kalınan yukarıda arz edilen toplam 24.916,43-TL bedelin güncel Yargıtay Kararları uyarınca tamamının sorumlulukları nispetinde davalılardan rücuen tahsili amacı ile iş bu davayı açtıklarını belirterek talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firmanın icra dairesine ödemiş olduğu bedel olan 24.916,43-TL'nın, ödeme tarihinden başlamak şartıyla işleyecek yasal faizi ile birlikte,

tahsilde mükerrerlik olmamak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu miktarların tespit edilmesi suretiyle sorumlu olduğu miktarlar nispetinde müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline, mahkeme masrafları ve avukatlık ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava dilekçesi davalıların adreslerine tebliğ edilmiş, davalıların yasal süresi içinde cevap dilekçesi sunmadıkları ve duruşmalara katılmadıkları görülmüştür.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı tarafça hizmet alım sözleşmelerine, ihale şartnamelerine, Kayseri 2. İş Mahkemesi’nin ... Karar sayılı ilamına, Kayseri 8. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.

Davalılar tarafından yasal süresi içinde delil bildirilmemiştir.

Davacı kuruma müzekkere yazılarak dava dışı ... T.C. kimlik numaralı ...'ın iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir. 20/09/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... T.C. kimlik numaralı ...'ın kıdem tazminatına esas şahsi dosyasının bir örneğinin gönderilmesi istenilmiştir. 02/09/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Davalı şirketlere ayrı ayrı müzekkere yazılarak ... T.C. kimlik numaralı ...'ın özlük dosya örneğinin gönderilmesi istenmiş, *** Ltd Şti'nin 07/09/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak (Kayseri Kapatılan 8. İcra Müdürlüğü'nün) ... Esas Sayılı dosyalarının Uyap kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.

Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin ... K. Sayılı dosyası incelenmek üzere UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

Uyap sisteminden Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasından takip talebi, ödeme emri, ödeme emrinin tebliğine ilişkin tebligat evrakı, tahsilat ve reddiyat makbuzlarının yazdırılıp dosyamız arasına fiziken alınmıştır.

Deliller toplandıktan sonra HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir nitelikli hesap bilirkişisine tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereğince davacının iddiaları, sgk kayıtları, iş mahkemesi ilamı, icra takip dosyası, hizmet alım sözleşmesi,

teknik ve idari şartnameler, tüm deliller, dava dışı işçinin işe giriş ve çıkış bildirgeleri ile hizmet döküm cetveli ve dosya kapsamı incelenmek sureti ile taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmesi ile bu sözleşmenin eki olan şartname hükümlerine göre davacının üst işveren olarak icra takibi nedeni ile dava dışı ...'a yaptığı ödemeleri davalılara rücu edip edemeyeceği, rücu edilirse işe giriş, işten ayrılış bildirgeleri, sgk hizmet cetveline göre,

dava dışı işçinin her bir davalı nezdindeki çalışma sürelerine göre davacının her bir davalıya rücu edilebilecek ödeme tutarının kaç TL olduğu konusunda gerekli hesaplamaların yapılarak hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.

Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 30/03/2023 tarihli raporda özetle; "Davacının yapmış olduğu ödemeye ilişkin davalılara rücu edebileceği zira bu alacaklardan davalıların sorumlu olduğu hususunun taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 13. Maddesinde düzenlenmiş olduğu, Davacının davalılara rücu etmesi halinde davalılardan ayrı ayrı; ... yönünden 7.756,84-TL, ... Güvenlik yönünden 4.396,35-TL, ... yönünden 3.252,09-TL alacaklı olduğu tespit edildiği" belirtilmiştir.

Davacının Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinde iki ayrı tahsilat makbuzu ile davacının toplam 24.919,43-TL ödeme yaptığı ve dava dilekçesinde de bu miktarın rücuen tahsilini talep ettiği, bilirkişi tarafından düzenlenen 30/04/2023 tarihli raporda ise sadece takip tarihindeki takip çıkışı olan 15.405,27-TL alacağın hesaplandığı,

icra takibinde talep edilen ve takip sonrası davacı borçlu tarafından takip dosyasına iki ayrı tahsilat makbuzu ile yatırılan faiz, takip harcı, cezaevi harcı, tahsil harcı, icra vekalet ücreti, icra takip masrafı gibi ferilerinin hesaplamaya esas alınmadığı görülmüş olmakla dosyanın rapor veren bilirkişiye tevdi ile Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı takip dosyasında takip çıkışı dışında icra takibinde talep edilen ve takip sonrası davacı borçlu tarafından takip dosyasına iki ayrı tahsilat makbuzu ile yatırılan faiz, takip harcı, cezaevi harcı, tahsil harcı, icra vekalet ücreti, icra takip masrafı gibi ferilerinin de hesaba dahil edilerek yani davacının takip dosyasına borç ödeme amaçlı olarak yaptığı ödeme tarihleri itibari ile hesaplama yapılarak davacının davalılardan her birine rücu edebileceği ve rücuen tahsilini talep edebileceği miktarlar yönünden ek rapor için bilirkişiye HMK'nun 281/2. maddesi uyarınca yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.

Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 27/09/2023 tarihli ek raporda özetle; "Sayın Mahkemenin 18/07/2023 tarihli duruşmasının 1 numaralı ara kararı gereğince ek rapor tanzim edilmiştir. Davacının davalılara rücu etmesi halinde davalılardan ayrı ayrı; ... yönünden 12.545,88-TL, ... Güvenlik yönünden 7.110,63-TL, ... yönünden 5.259,91-TL alacaklı olduğunun tespit edildiği" belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklı asıl işverenin alt işverenden rücuen alacak istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir. Zira uyuşmazlık ticari niteliktedir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibariyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dosya kapsamından, davacının davalı şirketle hizmet alım sözleşmesi yaptığı, bu sözleşmeler kapsamında çalışan dava dışı işçi ...'a icra takibi nedeniyle davacı tarafından toplam 24.916,42-TL işçi alacaklarından kaynaklanan ödeme yapıldığı ve yapılan bu ödemenin sözleşme hükümleri ile İş Kanunu'nun 2/6. maddesi 6098 sayılı TBK'nun 162-167. maddeleri uyarınca davalılardan tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılara rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise davalıların hangi miktarda sorumlu olduğuna ilişkindir.

Taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığından davanın TBK hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Öncelikle, konuyla ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

6098 sayılı TBK'nun müteselsil borçluluk başlıklı 162. maddesinde, "Birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar.

Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar." hükmü bulunmaktadır.

6098 sayılı TBK'nun iç ilişki başlıklı 167. maddesinde, "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.

Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." hükmü bulunmaktadır.

6098 sayılı TBK'nun alacaklıya halef olma başlıklı 168. maddesinde, "Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.

Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır." hükmü bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Asıl işveren ile alt işverenin işçileri arasında bir hukuki ilişki bulunmamasına rağmen, 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesiyle asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kanundan veya iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. Kanundan doğan bu müteselsil borç ilişkisinden dolayı dava dışı işçiye ödemede bulunmuş olan davacı idare, ödediği tutarı aralarındaki iç ilişkiye göre davalı alt işverenlere rücu edebilir.

Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim yukarıda açıkça yazılan TBK'nun 167. maddesinde de müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise İş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Sözleşmelerinde hüküm bulunduğundan dolayı çalıştırılan işçilerin tazminat dahil tüm işçilik alacaklarından yüklenici davalı şirket sorumludur.

Buna göre davanın kabulü ile 12.545,88-TL-'nın davalı ... Ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 9.250,45-TL'na 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 3.295,43-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 7.110,63-TL'nın davalı Tasfiye Halinde ...

Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 5.242,89-TL'nın 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 1.867,74-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 5.259,91-TL'nın davalı ...

Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 3.878,30-TL'na 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 1.381,61-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın KABULÜ ile;

1-12.545,88-TL-'nın davalı ... Ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 9.250,45-TL'na 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 3.295,43-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,

2-7.110,63-TL'nın davalı Tasfiye Halinde ... Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 5.242,89-TL'nın 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 1.867,74-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,

3-5.259,91-TL'nın davalı ... Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 3.878,30-TL'na 01/02/2016 tarihinden itibaren ve bakiye 1.381,61-TL'na 13/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 1.702,04-TL nisbi karar ve ilam harcından dava açılırken peşin harç olarak alınan 425,52-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.276,52-TL karar ve ilam harcından davalı ... Ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 642,75-TL'lık kısmından, davalı Tasfiye Halinde ... Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin 364,30-TL'lık kısmından ve davalı ... Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 269,47-TL'lık kısmından sorumlu olması kaydı ile davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinden davalı ... Ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 805,00-TL'lık kısmından, davalı Tasfiye Halinde ... Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin 456,00-TL'lık kısmından ve davalı ... Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 339,00-TL'lık kısmından sorumlu olması kaydı ile davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

6-Davacı tarafça yapılan 80,70-TL başvuru harcı, 425,52-TL peşin dava harcı, 38,00-TL e-tebligat gideri, 1,00-TL KEP masrafı, 861,00-TL tebligat masrafı ve 1.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.906,22-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

8-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince davacı tarafça yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adresine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

9-Davalılar tarafından yatırılan gider ve delil avansı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 12.545,88-TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,

11-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 7.110,63-TL nispi vekalet ücretinin davalı Tasfiye Halinde ... Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,

12-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 5.259,91-TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,

13-Davalılar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

14-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,

Dair, davacı vekilinin ve davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/12/2023

Katip *** · E-imzalıdır Hakim *** · E-imzalıdır