Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/642 K.2024/414

Mahkememize açılan sözleşmenin iptali davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ... ile ... tarafından kurulduğunu, davacı şirket ile davalı arasında Kayseri 11. Noterliği'nin 13/04/2022 tarih ... yevmiye nolu araç satış sözleşmesi ve Kayseri 11. Noterliği'nin 13/04/2022 tarih ... yevmiye nolu iş makinası sözleşmesi yapıldığını, davalı tarafın sözleşmede geçen 38 ... plaka sayılı BMC marka damperli kamyon ile 38-00-10-0128 plaka sayılı Hidromek marka kazıcı ile yükleyici kepçenin bedellerini davacı şirkete ödemediği bildirilerek, davaya konu araç satış sözleşmesinin ve iş makinası satış sözleşmesinin iptaline, davaya konu araçların davalı adına olan tescillerinin iptali ile davacı adına tesciline, olmadığı takdirde araçların bedelinin davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davalının davacı şirket ortaklarından olduğunu ancak resmi olarak ortak olarak görünmediğini, şirkette sigortalı çalışan gibi gösterildiğini, davalı ile davacı arasında yaklaşık 4 yıl önce şirketin işleyişi nedeniyle sıkıntı başladığını, şirketten davalıya ortak olarak ödeme yapılmadığını, davalının şirketten ayrıldığını ve sigortalı olarak başka bir iş yerinde şoför olarak çalışmaya başladığını, davacı şirket yetkililerinin davalıya şirkette olan haklarını ödeyerek ortaklığı sona erdirmeyi teklif ettiklerini, davacıya pay ve haklarına karşılık davaya konu araçları devrettiklerini bildirerek, açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Kayseri 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin *** karar sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesi neticesinde dosya mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılmış ve yargılamasına bu esas üzerinden devam edilmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davalıya satılan araçlara ilişkin satış sözleşmesinin iptali ve araçların iadesi, olmadığı takdirde rayiç bedellerinin tespiti ve bedel iadesi talebine yöneliktir.

Dava konusu araçların ticari amaçla kullanılması, davalı tarafın davacı şirketin daha önce resmi olmayan ortağı olduğundan şirketten ayrılması karşılığında araçların kendisine devredildiği savunmasına göre araçların ticari niteliği de nazara alınarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Davacının talep konusunun sözleşmenin iptali olması, belirli bir miktar paranın ödenmesi talebi olmaması nedeniyle açılan davada zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Bu nedenle davacıya arabuluculuk son tutanağının sunulması yönünde süre verilmemiştir.

Taraflar arasında düzenlenen Kayseri 11. Noterliği'nin 13/04/2022 tarih ... yevmiye nolu araç satış sözleşmesi örneği, 38 ... plakalı aracın trafik kaydı, vergi dairesi kayıtları, ticaret sicili müdürlüğü kayıtları, sgk kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmıştır.

Kayseri 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında yapılan keşif sonrası alınan 01/02/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda: 38 ... plakalı, 2007 model BMC Pro 827 YHF (8x2) marka kamyonun, davalıya devir tarihi olan 13/04/2022 tarihindeki ikinci el değerinin 450.000,00-TL civarında olduğu, 38-00-10-0128 plakalı 2010 model Hidromek 102 S MEASTRO marka kanal kazıcı ve yükleyici iş makinesinin davalıya devir tarihi olan 13/04/2022 tarihindeki ikinci el değerinin 500.000,00-TL civarında olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.

Sözleşmenin iptaline yönelik davalarda dava harcının iptali istenen sözleşme bedeli üzerinden alınası gerektiği, eldeki davaya konu 38 ... plakalı damperli kamyonun Kayseri 11. Noterliği'nin 13/04/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesi ile davalıya 122.000,00-TL karşılığında, 38-00-10-0128 plakalı kanal kazıcı ve yükleyicinin ise aynı noterliğin 13/04/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı araç satış sözleşmesi ile 40.000,00-TL'ye satıldığı, bu durumda dava değerinin bu iki miktarın toplamı olan 162.000,00-TL olduğu, bu miktar üzerinden alınması gerekli nispi harç miktarının 2.766,55-TL olduğu, bu miktarın 80,70-TL'sinin davanın açılışı sırasında, 2.685,85-TL'sinin ise verilen kesin süre içerisinde 23/04/2024 tarihinde yatırıldığı anlaşılmıştır.

Hile (aldatma), genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hatada yanılma, hilede ise yanıltma söz konusudur.

6098 s. Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 36/1. maddesinde açıklandığı üzere taraflardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmişse yanılma (hata) esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayılamaz. Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable şamil) olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Hile her türlü delille ispat edilebileceği gibi iptal hakkının kullanılması hiç bir şekle bağlı değildir. Aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluyla da kullanılabilir.

Türk Medeni Kanununun "İspat yükü" başlıklı 6. Maddesinin 1. fıkrası: "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." şeklindedir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun "İspat yükü" başlıklı 190. Maddesinin 1. Fıkrası; " İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." Bu kapsamda 6100 Sayılı HMK 190. Maddesi ile TMK 6. Maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla mükelleftir.

6100 Sayılı HMK'nın 33. maddesine göre hakim, Türk Hukukunu resen uygular. Davacı, dava nedenini yani dayandığı olayları bildirmekle yetinir. Bu olaylara uygulanacak hukuk kurallarını bulmak ve uygulamak, başka bir söyleyişle bu olayların hukuksal niteliğini ve nedenini tayin etmek hakime aittir.

6102 sayılı TTK'nin 18/2. maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümü aslında objektif bir özen ölçüsü getirmekte ve tacirin ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde, kendi yetenek ve imkanlarına göre ondan beklenebilecek özeni değil, aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli, öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesinin gerekli olduğu kabul edilmektedir.

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde somut olayda; dava dilekçesinde dava konusu 2 adet aracın satışı karşılığında davalının satıma konu kamyon ve kepçenin değerlerine karşılık gelecek şekilde tapu devri yapmayı taahhüt ettiğinin, ancak devirden sonra tapuları devretmediğinin iddia edildiği,

davalının ise cevap dilekçesinde şirkette SGK'lı çalışan olarak gösterilse de aslında şirketin gayriresmi ortağı olduğunu, ancak son yıllarda taraflar arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle şirket mallarının bölüşümü sebebiyle kendisine dava konusu devirlerin yapıldığını, bunun yanında Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dava dosyasına konu taşınmazların da şirte ortaklığı nedeniyle kendisine devredildiğini, kendisinin de 38 ... plakalı aracı aynı gün ...'a devrettiğini, dava dilekçesinde iddia edildiği gibi hile ya da aldatma olmadığının beyan ederek davanın reddi gerektiğinin savunduğu,

Her ne kadar davacı tarafça hile, aldatma iddiası ileri sürülmüş ise de dava konusu araçların satımına dair Kayseri 11. Noterliği'nin 13/04/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesi ile aynı noterliğin 13/04/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı araç satış sözleşmesinin incelenmesinde davacı şirketin satış bedelini tamamen teslim aldığının yazıldığı ve imzalandığı,

görevsiz mahkemede alınan 01/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda satış tarihi olan 13/04/2022 tarihi itibariyle kamyonun değerinin 450.000,00-TL, kanal kazıcı ve yükleyicinin değerinin ise 500.000,00-TL olduğu tespit edilmiş ise de her iki tarafın da satış bedelini birlikte karar vererek düşük gösterdiği, davacının kendi muvazasına delil olarak dayanamayacağı, hile ve aldatma iddiası yönünden ise davacının ticaret şirketi olması nedeniyle TTK 18/2 maddesi uyarınca ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü altında olduğu,

hile ve aldatma iddiasının davacı tarafından ispat edilmesi gerektiği, ticaret sicil kayıtlarına göre davalının davacı şirkette ortaklığının bulunmadığı, sigortalı olarak göründüğü, görevsiz mahkemede taraf tanıklarının bir kısmının dinlenildiği, tanıkların alınan beyanlarında taraflar arasındaki araç satış sözleşmelerine dair bir bilgi veremedikleri, daha çok aralarındaki iş ortaklığı hakkında gördüklerini anlattıkları, genel olarak tanıkların davalının şirkette ortak gibi hareket ettiği yönünde beyanda bulundukları, ancak dava dilekçesindeki temel iddianın davalının taşınmaz devredeceğinden bahisle davacının aldatılması hususu olduğu,

ancak buna ilişkin yazılı delil sunulamadığı, davalının da taşınmaz devretmeyi vaad ettiği yönünde bir kabulü bulunmayıp şirketteki haklarına binaen araçların devrinin yapıldığını öne sürdüğü, araç satışına ilişkin imzalı noter belgeleri karşılığında davacının yazılı delil ile bunun aksini ispatlayamadığı, davacı vekili görevsiz mahkemede dinlenmeyen tanıkların da dinlenilmesi talebinde bulunmuş ise de yazılı belgenin aksinin tanıkla ispatı mümkün olmadığından dinlenmeyen tanıkların dinlenmesinde de hukuki yarar görülmemiş ve ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı