Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/956 K.2025/128

3- ***

DAVA

Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı)

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 05/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " ... tarihinde davalı sigorta şirket nezdinde sigortalı olan 38 ... plakalı araç, davalı ...'ın sevk ve idaresinde iken kaza tespit tutanağında da açıklanmış olduğu üzere davacı müvekkilin 38 ... plakalı aracına çarptığını, diğer davalı ... ise 38 ... plaka sayılı aracın maliki olduğunu, söz konusu bu kazanın meydana gelmesinde kaza tespit tutanağında belirtildiği üzere ve bu tutanağa göre tarafların da kabulünde olduğu üzere davalı ...'ın %100 kusurlu olduğu,

davacı müvekkilin aracı 2012 model Toyota Yaris markalı araç olup, söz konusu bu kazanın öncesinde davacı müvekkilin aracının herhangi bir kazası veyahut herhangi bir hasarı bulunmadığını, söz konusu bu kaza neticesinde davacı müvekkile ait aracının piyasa değerinde çok büyük bir azalma olduğunu, davacı müvekkil aracın şase ve podyeleri tamir işlemi gördüğünü, bu durum ikinci el araç fiyatını en çok düşüren durumlar arasında olduğunu, bu nedenle de davacı müvekkilin aracında meydana gelen bu değer kaybı zararının davalılar tarafından müşterek ve müteselsil olarak tazmin edilmesi gerektiğini, 2918 S.

KTK kapsamında davalı sigorta şirketine hem yazılı olarak başvuru yapılmış hem de TTK kapsamında arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak davalı sigorta şirketi tarafından davacı müvekkilin zararı hiçbir şekilde karşılanmadığını, bu nedenlerle değer kaybı zararının olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen davalılara yükletilmesini " talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; " 28/02/2023 tarihinde Müvekkil Şirket tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı ... adına tescilli 38 ... plakalı aracın davacı ...'ya ait 07 ... plakalı araç ile kazaya karışması sonucu dava konusu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, 38 ... plakalı aracın müvekkil şirket nezdinde 13/01/2023 - 13/01/2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 142612348/0 poliçe numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası sigorta poliçesi olduğunu,

müvekkil Şirket sigortalı ... ile davacı ...'ya ait araçların karıştığı kaza sonucunda sigortalı ...'ın mevcuttaki Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası sigorta poliçesi gereği, davacının kasko poliçesinden karşılanan araçta oluşan maddi hasarı ... Şirketi'ne rücuen tazminat olarak ödendiğini, davacının aracında oluşan maddi hasar ... A.Ş.

Talimatıyla Eksper tarafından tanzim edilen eksper raporuna göre ödenmiş olup, müvekkil şirket işbu maddi hasar yükümlülüğünü yerine getirdiğini, bu sebepler değerlendirildiğinde ve davacının iddialarının tümüne itiraz etmekle beraber, öncelikle işbu davanın usulden reddini, usulden red talebimizin yerinde görülmemesi halinde davacının haksız olarak açtığı işbu davanın esastan reddine karar verilmesini " talep etmiştir.

Diğer davalı ... ve davalı ... davaya cevap vermemiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... Anonim Şirketine müzekkere yazılarak 38 ... plakalı aracın ve 38 ... plakalı aracın 28/02/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 38 ... plakalı aracın 13/01/2023 başlangıç ve 13/01/2024 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Kayseri Emniyet Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 28/02/2023 günü, saat 17:22 sıralarında, Kayseri ili Melikgazi İlçesi Yıldırım Beyazıt Mahallesinde meydana gelen 38 ... ve 38 ... plakalı araçlar arasında yaşanan kazaya ilişkin; görüntü, fotoğraf, mobese kamerası kaydı, trafik kaza tespit tutanağı vs. tüm belgelerin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabı ile, olay yerini gösterir kamera kaydının bulunmadığın belirtmiştir.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne ve ... Şirketine yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi Gürhan Güngördü 01/07/2024 tarihli raporunda özetle;

Dosyada mevcut sürücüler tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler, iddia, savunma, sigorta bilgi gözetim merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın ... günü saat 17.22 civarında sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ... plaka sayılı aracı ile Kayseri ili Melikgazi ilçesi Yıldırım Beyazıt mahallesi Şenköşe caddesi ile Devşeren sokak kavşağında Devşeren sokak üzerinde seyri esnasında kavşağa girişte mevcut DUR trafik tanzim levhasını dikkate almaksızın katılış yaptığı esnada, Şenköşe caddesi üzerinde seyir halinde bulunan 38 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...sevk ve idaresindeki aracın ön sağ (sağ tampon, çamurluk) kısımlarına çarpması ile gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda:

38 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "DUR" trafik tanzim levhası bulunmasından dolayı kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçları beklemesi gerekirken beklemediği ve dava konusu araca çarpması ile sebebiyet verdiği olayda;

Madde 47/c "KTK 47/1c (Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.)" ve

Madde 84/h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84 – Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu;

38 ... plakalı sayılı araç sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı,

A) 38 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın %100 (yüzde yüz) oranında asli ve tam kusurlu olduğu,

B) Davacı yana ait 38 ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'nın ise kusurunun olmadığı % 0 (yüzde sıfır),

- Dava konusu kaza dolayısıyla 38 ... plakalı aracın hasarının sağ ön tampon ve çamurluk kısımlarında gerçekleştiği, kaza nedeniyle dosyada sunulan eksper raporunda mevcut yedek parça ve işçilik giderlerine göre toplam 10.262,54 TL hasar meydana geldiği ve söz konusu hasar onarımı için kullanılan yedek parça ve işçilikler ile hasar bedelinin kaza tarihindeki piyasa rayicine uygun olduğu, hasar miktarı araç rayiç bedeli ile kıyaslandığında onarım yapılmasının doğru karar olduğu, pert total işlemi yapılmasının uygun olmadığı, Davalı sigorta firması tarafından söz konusu ödemenin hasar onarım bedellerini gerçekleştiren kasko firmasına yapıldığı ve bakiye araç hasar zararının bulunmadığı,

- Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak ödeme yapılmadığı, - Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 38 ... plaka sayılı araçta Şubat 2023 tarihli kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı"; Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 380.000 TL Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 350.000 TL Değer Kaybı = 30.000 TL olduğu, Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 30.000 Toplam Değer Kaybı = 30.000 TL olduğu,

Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı Bakiye Araç Değer Kaybı = 30.000 - 0 Bakiye Araç Değer Kaybı = 30.000 TL olduğu değerlendirilmiştir. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davacı vekilinin 21.10.2024 tarihli talep artırım dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı taraf 28/02/2023 günü davalı ... sevk ve idaresindeki , davalı ...'a ait ve davalı sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 38 ... plakalı aracın kendisine ait 38 ... plakalı araçla trafik kazasına karıştığının ve kusurun karşı taraf olduğundan bahisle değer kaybı tazminatı dilediği görüldü.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, 38 ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı ...' olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca sürücüsünün ise davalı ... ve 38 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında ve değer kaybı konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, kural ihlalleri tespiti uyarınca kazanın ... günü saat 17.22 civarında sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ... plaka sayılı aracı ile Kayseri ili Melikgazi ilçesi Yıldırım Beyazıt mahallesi Şenköşe caddesi ile Devşeren sokak kavşağında Devşeren sokak üzerinde seyri esnasında kavşağa girişte mevcut DUR trafik tanzim levhasını dikkate almaksızın katılış yaptığı esnada, Şenköşe caddesi üzerinde seyir halinde bulunan 38 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...sevk ve idaresindeki aracın ön sağ (sağ tampon, çamurluk) kısımlarına çarpması ile gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmıştır.

38 ... plaka sayılı araç sürücüsü davalı ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini dikkatli devam ettirmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "DUR" trafik tanzim levhası bulunmasından dolayı kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçları beklemesi gerekirken beklemediği ve dava konusu araca çarpması ile sebebiyet verdiği olayda; KTK'nun 47/c ve 84/h hükümleri uyarınca asli kural hallerini ihlal ettiği ve tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 30.000,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu anlaşılmıştır.

-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).

Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.

-Davalı ... ve ...'ın sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı ... haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.

Anılan açıklamalar uyarınca davalı sigorta şirketine davacının başvurusu ZMSS genel şartlarındaki koşulları taşımadığından arabuluculuk başvuru tarihi temerrüt tarihi olarak belirlenmiş. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır