Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1010 K.2025/908

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... plaka sayılı araç için ... sigorta ile ... poliçe numaralı genişletilmiş kasko poliçesi imzalandığını, davalı tarafına cente firması olarak bu sözleşmeye aracılık ettiğini, davalı tarafa poliçe kapsamında toplamda 64.350,00 TL ödenmiş olduğunu, müvekkili ... sigorta tarafından 06/06/2024 tarihli gelen yazı ile davalı tarafa yapılan ödemelerin ... sigortaya aktarılmadığını öğrendiklerini, müvekkilinin davalı tarafla yaptığı, olduğu şifahi görüşmelerden sonuç alamadıklarını, ... sigorta tarafından 20/06/2024 tarihinde gönderilen zeyilname ile kasko poliçesinin iptal edildiğini,

davalı tarafın haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkilini mağdur ettiğini, müvekkilinin aracının 6 ay boyunca kaskosuz şekilde taşımacılık yapmasına sebebiyet verdiğini, müvekkili tarafından davalı tarafa yapılan ödemeler karşılığında davalı taraftan bir hizmet almadığından iş bu ödemelerin müvekkiline ödenmesi gerektiğini, taraflar arasındaki mevcut anlaşmazlık zorunlu arabuluculuğa tabi olup tarafımızca yapılan arabuluculuk başvurusunda davalı ile yapılan görüşmelerden de olumlu sonuç alınamadığını belirterek kabulü ile,

davalı tarafa poliçe kapsamında ödenen toplamda 64.350,00-TL alacağın ticari alacaklara uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.

CEVAP

Davalı vekiline usulüne uygun dava dilekçesi ve eklerinin tebliğine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır. Davalı vekili duruşmaya katılarak "Davacı tarafından müvekkile açılan dava haksız niteliktedir. Nitekim sözleşmeden kaynaklanan edimi yerine getirmeye taraf davacıdır. ... davalı şirketin yetkilisidir. ... tarafından alınan ödemeleri şirket namına alınmıştır. Müvekkilin bana söylediği 65.000 tl ödeme yapılmıştır. Poliçe 105.278 TL üzerinden kesilmiştir. Bakiye kalan ödenmediği için poliçe iptal edilmiştir," şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Dava konusu davacıya ait ... plakalı aracın 03/01/2024 tarihinden itibaren ve halen kimin adına tescilli olduğuna dair ilgili kayıt ve belgeler Uyap sisteminden temin edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Davacının açık kimlik bilgileri belirtilmesi suretiyle ... Sigorta A.Ş.'ne müzekkere yazılarak ... poliçe numaralı genişletilmiş kasko sigorta poliçe başvurusunun akıbetinin sorulmasına, genişletilmiş kasko poliçesinin prim ödemesine ve bu sözleşmenin feshine zeyilname düzenlenmesine ilişkin tüm kayıt ve belgelerin tamamının gönderilmesi istenmiş, 26/03/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Dava dilekçesinin ekinde sunulan ilgili banka dekontları eklenmek suretiyle ...Katılım Bankası'na müzekkere yazılarak davacıya ait T... iban numarasından alıcı davalıya ait TR... ıban numarasına yapılan havalelere ilişkin banka hesap hareketlerini gösterir banka kayıt örnekleri (özellikle 03/01/2024 - 11/12/2024 tarihleri arasında veya yakın tarihlerde) istenmiş, 24/12/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Kayseri ticaret odasına başkanlığına müzekkere yazılarak davacının kara yolu yük taşımacılığı nedeniyle oda kaydının bulunup bulunmadığı, varsa kayıt tarihinin ve faaliyet merkez adresinin bildirilmesi istenmiş, 27/03/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Davacının TCKN ve açık kimlik bilgilerinin belirtilmesi suretiyle Erciyes Vergi Dairesine müzekkere yazılarak, A) Davacının kara yolu yük taşımacılığı nedeniyle bilanço esasına göre mi yoksa işletme hesabı esasına göre mi defter tuttuğunun, B) İşletme hesabına göre defter tutuyor olması halinde 213 sayılı vergi usul kanunun 177 ve ilgili maddelerinde belirtilen esnaf işletme sınırı tutarının altında kalıp kalmadığının (esnaf işletme sınırı içinde olup olmadığının) sorulmasına, ilgili kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi istenmiş, 27/03/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, ... plaka sayılı aracın kasko sigorta poliçesinin düzenlenmesi için davalıya gönderilen paraların sigorta primlerinin sigorta şirketine aktarılmaması nedeniyle iade edilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibariyle 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar görüşmüş ancak anlaşmaya varamamışlardır.

Tarafların uyuşmazlık konularının; davacıya ait aracın kasko sigorta poliçesi sözleşmesi nedeniyle davacının davalıya yaptığı prim ödemelerinin davalı tarafında sigorta şirketine aktarılmaması üzerine zeyilname ile sigorta poliçesinin iptal edilmesi üzerine davacının davalıya yaptığı ödemelerin iadesini davalıdan talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

Tescil kayıtlarının incelenmesinde ... plakalı aracın çekici mahiyetinde olduğu ve davacıya ait olduğu görülmüştür.

Davacı tarafından sunulan ödeme kayıtları ve banka kayıtları uyarınca davacı tarafça 01/01/2024 tarihinde davalı firmaya 10.000,00 TL, 03/04/2024 tarihinde davalı firmaya 5.166,00 TL, 08/04/2024 tarihinde dava dışı ...'e 6.671,00 TL, 12/04/2024 tarihinde dava dışı ...'e 15.013,00 TL, 12/04/2024 tarihinde dava dışı ...'e 16.000,00 TL, 26/01/2024 tarihinde davalı firmaya 11.500,00 TL ödeme olmak üzere toplam 64.350,00 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

Davalı vekilinin 13/10/2025 tarihli celsedeki beyanında ...'in anılan ödemeleri şirket namına aldığını beyan ettiğinden ... adına alınan ödemelerin de davalı şirkete yapıldığı, toplamda davacı tarafça davalıya 64.350,00 TL ödeme yaptığı görülmüştür.

... Sigorta yazı cevaplarında davalının sigorta acentesi olduğu, davacı adına düzenlenen ... plakalı araç için yapılan ... birleşik kasko poliçesinin prim ödenmesi için şirket kayıtlarında herhangi bir tahsilat olmadığını, ilgili poliçe ücretinin ödenmemesi sebebi ile 20/06/2024 tarihli zeyilname ile poliçenin iptal edildiği görülmüştür.

-Sebepsiz zenginleşme hükümlerinin değerlendirilmesi;

Sebepsiz zenginleşme davası, hukuk düzeninin bir kimseye tanıdığı bir hakkın içerdiği yetkilere aykırı şekilde veya edim ilişkisi ya da beklenmedik bir olay sonunda elde ettiği zenginleşmenin aynen veya değer üzerinden geri verilmesini amaçlar (Fikret, Eren: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2019, s. 950)

Borcun kaynaklarından biri olarak öngörülen sebepsiz zenginleşme, 6098 sayılı Kanun'un 77 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Benzer hükümler Mülga 818 sayılı Kanun'un 61 ve devamı maddelerinde de yer almakta idi. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesi; “Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur” hükmünü haizdir.

Sebepsiz zenginleşmeyi doğuran sebep, kazandırma veya zenginleşenin müdahalesi ya da umulmayan bir olay olabilir. Zenginleşme bu olaylardan hangisinden kaynaklanırsa kaynaklansın mutlaka haklı bir sebebe dayanması gerekir. Aksi hâlde sebepsiz zenginleşme söz konusu olacaktır. Bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 77. maddesinde özellikle “haklı bir sebep olmaksızın” ifadesine yer verilmiş ve haklı olmayan sebep teşkil edecek hususlar örnek olarak sayılmıştır. Buna göre kazandırmaya (edime) dayanan sebepsiz zenginleşme; “geçerli olmayan sebebe” veya “gerçekleşmemiş sebebe” veyahut da “sona ermiş sebebe” dayalı olarak gerçekleşebilir.

Borcun kaynağı olarak öngörülen sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için birinci koşul taraflardan birisinin malvarlığında bir eksilmenin vukubulmasına karşın, diğerinin malvarlığında bir çoğalmanın gerçekleşmiş olmasıdır. Bir malvarlığındaki eksilme, aktifin azalması ya da pasifin çoğalması şeklinde olabileceği gibi, aktifin çoğalmasına ya da pasifin azalmasına engel olma yoluyla da gerçekleşebilir.

Başka bir anlatımla zenginleşme ancak bir başkasının malvarlığındaki fakirleşmenin karşılığı olarak ortaya çıkmışsa bir iade borcundan söz edilebilir. İkinci koşul, sözü edilen eksilmeyle çoğalma arasında bir illiyet bağının bulunmasıdır. Üçüncü koşul, yine sözü edilen azalmayla çoğalmanın haklı bir sebebe dayanmamasıdır. Taraflardan biri, diğerine hükümsüz bir sözleşme gereğince misli mahiyette bir şey vermişse muteber olmayan sebebe dayanan bir iktisap söz konusudur.

Sözleşmedeki şekil noksanlığı, fiil ehliyetsizliği, imkânsızlık, hukuka veya ahlaka aykırılık, muvazaa gibi sebepler, butlan sebebiyle kazandırmayı geçersiz kılan sebepler olduğundan bu durumlarda kazandırma geçerli hukuki sebebe dayanmamaktadır. Dördüncü koşul ise, vukubulan iktisabın (çoğalmanın) sebepsiz zenginleşme kuralları dışında, özel bir hukuk kuralına dayanılarak iadesi mümkün olmamalıdır.

Zira böyle bir imkân varsa artık sebepsiz zenginleşme kuralları değil, sözü edilen özel kurallar uygulanır. İadenin; istihkak davası, haksız inşaat sebebiyle tazminat davası, sözleşmenin ifası davası, sözleşmeden dönme sebebiyle iade davası, vekâletsiz iş görmeye dayanan iade davası gibi yollarla gerçekleştirilmesi mümkünse, artık sebepsiz iktisap kurallarına başvurulamaz (Tekinay / Akman / Burcuoğlu / Altop: s. 734-738.

Kenan, Tunçomağ: Türk Borçlar Hukuku Cilt 1 Genel Hükümler, İstanbul 1976, s. 610-617. Kemal, Oğuzman / Turgut, Öz: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2009, s.725-740).

Somut olayda davacı tarafınca ... plakalı aracın kasko poliçesi yapılması için davalıya ödenen bedelin sözleşmenin zeyilname ile iptal edilmesi karşısında “sona ermiş sebebe” dayalı olarak gerçekleşen sebepsiz zenginleşme sebebi nedeniyle iadesi gerektiğinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

-Faize ilişkin değerlendirmede;

Avans faizi istenebilmesi için borçlunun tacir olması ve borcun da ticari işletme ile ilgili olması yeterlidir. ( Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 16/12/2024 tarihli 2024/309 E., 2024/4317 K. Sayılı kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/05/2022 tarihli 2020/(17)4-170 E., 2022/698 K. Sayılı ilamı)

Somut olayda, borçlunun tacir olması ve borcun da ticari işletme ile ilgili olması sebebi ile ticari avans faizi uygulanmıştır.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır