Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/260 K.2024/318

Mahkememizde görülmekte olan kıymetli evrak iptali (çek iptali (hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı, dava dilekçesinde özetle; Akbank A.Ş. Sanayi Şubesi'ne ait ... seri nolu 4 adet keşidecisi ... olan miktarı ve alacaklısı boş olan çekleri kaybettiğini, başkaları tarafından bulunması ve doldurulması durumunda zarara uğrayacağını belirterek belirtilen çek yapraklarının zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle hasımsız çek iptali istemine ilişkindir.

Dava basit usule tabi olup HMK'nun 320. maddesi gereğince mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden de karar verebileceğinden yukarıda açıklanan nedenlerle HMK'nun 30. maddesi de dikkate alınarak dosyanın sürüncemede kalmaması için işbu davada dosya üzerinden karar verilmiştir.

TTK'nun 818/1-s maddesinin yollaması ile aynı Kanun'un 757/1. maddesine göre, çek iptali davası açma hakkının yetkili hamile ait olduğu, keşideci tarafından çek iptali davası açma hakkının bulunmadığı, zayi nedeniyle çek iptali davasının TTK'nun 818. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendi yollamasıyla 651 ve 757. maddeleri gereğince hamil tarafından açılması gerektiği, talep edenin hamil olmaması durumunda TTK'nun 757. maddesi çerçevesinde zayi nedeniyle çek iptali davası açılamayacağı anlaşılmaktadır.

Dava dilekçesinde açıkça zikredildiği üzere, çek iptali istemine konu edilen çekin keşidecisinin davacı olduğu anlaşılmaktadır. Keşidecinin muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı, İİK'nun 72. maddesi menfi tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır.

HMK'nun 114/4. maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nun 651 ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil haklarını senetsiz olarak ileri sürebilecek veya borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

Zayi nedeni ile iptal davasını açma hakkı ve tedbir talep etme hakkı hamile aittir. Yine TTK'nun 651/2. maddesi uyarınca iptal davası açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı olacak hakkı olan hamildir. Hesap sahibi olan keşideci, çeke bağlı alacak hakkı olan ise hamildir. Hesap sahibi olan keşidecinin keşide ettiği çekin zayi olması nedeniyle ilgili çekin iptalini ve ihtiyati tedbir talep etme hakkı çekin hamiline aittir.

Davacı keşidecinin çekin iptalini ve çek üzerine ödeme yasağı konulması isteminde hukuki yararı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle çek iptali davası açmakta hukuki yarar bulunmayan davacı keşidecinin bu nedenle ödemeden men yasağı talep etmekte de hukuki yararı yoktur. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın *** Karar sayılı içtihadı da bu yöndedir.

Yukarıda yazılı yasa maddeleri ve Yargıtay içtihatları bir bütün halinde değerlendirildiğinde davacının çek hesap sahibi olarak davayı açmış olması, çekin iptali ve ödeme yasağı konulması yönündeki davasının çekin yetkili meşru hamili tarafından açılabileceği, dava ve talebe konu edilen çekin keşidecisi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle de hukuki yarar yokluğuna ilişkin dava şartı eksikliğinin mahkemece resen gözetilmesi hususu da dikkate alınarak davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır