Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/577 K.2026/372

Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin Develi İlçesinde ticari faaliyet yürüttüğünü, davalıyla aralarında makine alışverişi olduğunu, ancak müvekkilinin tüm borcunu ödediğini, bu ödemelerini çekle, nakit ve banka marifetiyle yaptığını, bu durumun ticari defterlerden görülebileceğini, müvekkilinin davalıya bir borcu olmadığı halde kötü niyetle hakkında icra takibi yapıldığını, davalı şirketin fesih olma durumunun bulunduğunu, alacağın da zamanaşımına uğradığını, nitekim alacağın 2011 faturasına dayandığını, dosyanın ilk 2013 yılında icra takibine konulduğunu, sonrasında yetkiye ve borca itiraz üzerine durduğunu,

2023 yılı temmuz ayında dosyanın yetkisizlikle Ankara'dan geldiğini, müvekkili şirkete tebligat gönderildiğini, Develi İcra Müdürlüğü'nün 2023/260 esas sayılı dosyasının teminatlı ve teminatsız şekilde dava müddetince müvekkili bakımından tedbiren durdurulmasını, varsa haciz ve blokelerin kaldırılmasını, Develi İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespitine, takip miktarlarının %20'sinden aşağı olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının davacıya karşı icra takibine konu faturada da belirtildiği üzere, 120 m³ saat kapasiteli beton santrali işi karşılığında fatura düzenlendiğini ve davacıya iletildiğini, fatura karşılığının ödenmemiş olması sebebiyle icra takibi başlattıklarını ancak takibe karşı davacı tarafından kötü niyetli olarak hem yetkiye hem borca itiraz edildiğini, yetkiye itiraz üzerine dosyanın Develi İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına kaydedildiğini, davacının her ne kadar borca itiraz etmiş ise de, borcu ödediğine ilişkin hiç bir bilgi, belge ya da dekontu dosyaya ibraz etmediğini,

davacının hukuki dayanaktan yoksun davasının öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Mahkememizce ... esas sayılı dosya üzerinden verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi neticesinde dosya Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmiş, Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... karar sayılı karşı görevsizlik kararı sonrasında, merci tayini bakımından Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesi'ne gönderilen dosya için Mahkememiz yargı yeri olarak belirlendiğinden, Mahkememizin 2024/577 esas sırasına kaydı yapılmıştır.

Develi İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklının ... Sanayi Taah. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti, borçlunun ... Seyahat Tur. Nak. Müt. Mad. Pet. Ve Doğ. Ürün. San. Ve tic. Ltd. Şti olduğu, toplam 53.215,29-TL üzerinden takibin yapıldığı görülmüştür.

Ankara Ostim Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak, dava konusu fatura faturaların ilgili davacı şirket tarafından forma bilanço satım ( BS) ve davalı şirket tarafından Form Bilanço alım( BA), belgelerinde ve sair beyan ve belgelerde kullanılıp kullanılmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabıyla, form ba beyannamesinin gönderildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış,21/03/2025 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda özetle;

1-Davacının 2011 ve 2012 yılı ticari defter tasdiklerini, usulüne uygun ve süresi içinde tasdik ettirmiş olduğunun tespit edildiği,

2-Davacının davaya konu A.004008 nolu faturayı 10.10.2011 tarihinde 141 numaralı yevmiye maddesiyle muhasebeleştirmiş olduğu,

3-Davacının ticari defter kayıtlarında davalının takip edildiği hesabın 31.12.2011 tarihi itibariyle bakiyesinin bulunmadığı,

4-Davacı tarafça davalı hesabına 31.12.2011 tarih ve 198 yevmiye madde numaralı kayıtla, 340.000,00TL lik nakit ödeme kaydı girilerek hesabın kapatılmış olduğu, Nakit ödeme belgesinin sunulmamış olduğu,

5-Davacı tarafça davalıya ait banka hesabına 27.02.2013 tarihinde 40.000,00TL lik, 07.11.2013 tarihinde 32.470,00TL lik toplam:72.470,00TL lik banka havalesi göndermiş olduğu,

6-Davalı tarafça davacıya başlatılan takip tutarının asıl alacak 47.573,00TL, işlemiş faiz 5.642,29TL, Toplam Alacak 53.215,29TL olduğu,

7-Yetkisizlik nedeniyle kapatılan Ankara 28.İcra Müdürlüğünün ... esas dosyası takip tarihi dosya kapsamından tespit edilememiş olup, davacı tarafça yapılan itirazın 15.02.2013 tarihli dilekçe yapıldığı tespit edilmiştir, davalı tarafça başlatılan icra takibinin asıl alacak 47.573,00TL olduğu, davacı tarafça yapılan ödemelerin 27.02.2013 ve 07.11.2013 tarihli olduğu,

8-Mahkemece, davalı tarafça başlatılan icra takibi asıl alacak tutarı olan 47.573,00TL'den takip tarihinden sonra davacı tarafça yapılan ödemelerin mahsubu yönünde karar verilecek ise davacının yapmış olduğu ödemeler toplamı olan 72.470,00TL'nin mahsubuyla, davacının davalıya borcunun bulunmayacağı, mahkeme aksi yönde hüküm kuracaksa, davalının davacıdan asıl alacak 47.573,00TL alacaklı olacağı, yönünde kanaat bildirir rapor sunulmuştur. Raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi ve davalı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.

22/05/2025 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda özetle;

a-Davalı taraf defterlerine ulaşmak mümkün olamadığından defterlerinin incelenmesinin yapılamadığı,

b- Davacı taraf defterlerini inceleyen bilirkişinin sunduğu rapora göre de davacının davalıya kayden borcunun olmadığının tespit edildiği ancak geçerli ödeme belgesi sunulmadığının ifade edildiği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Rapordan birer suret taraflara tebliğ edildiği rapora karşı davalı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.Raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi, davalı vekilinin beyan dilekçesi sundukları görüldü.

Cevap dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı görülmekle davalı tarafa yemin teklif edip etmeyeceğini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süreye uyulmadığı takdirde yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının huzurdaki davalı vekiline ihtar edilmiş, davalı vekilinin 20/12/2025 tarihli dilekçe ile yemin deliline dayanmayacaklarını beyan ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, Menfi Tespit davasıdır.

Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelerin ve kavramların açıklanmasında yarar vardır.

Davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (Kuru-El Kitabı), İstanbul 2013, s. 346).

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK’nun 72/6. maddesi gereğince bedele dönüşen istemin temeli menfi tespit davasıdır.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise, hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).

Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nun 6. maddesi gereğince davacı tarafa aittir. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).

Yargılama sonucu yapılan değerlendirmede;,21/03/2025 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda ve 22/05/2025 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda davacının ödemeyi ispat ettiği davalının alacağının tespit edilemediği, davalıya cevap dilekçesinde yemine deliline dayandığı hatırlatılarak yemin teklif etmek üzere süre verilmiş ve davalı taraf yemin metnini sunmamıştır.Tüm bu hususlar dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır