Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/764 K.2025/709

Av. ... DAVALI : 2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ :... KARAR YAZIM TARİHİ : ...

Mahkememize açılan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " 15/03/2024 günü müvekkilin sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı araç trafikte seyir halindeyken davalı ...sevk ve idaresindeki ... adına kayıtlı 38 ... plakalı kamyonet tipi araç kontrolsüz bir şekilde park yerinden çıkarak müvekkile ait araca sağ yan kısmından çarpması üzerine trafik kazası meydana geldiğini, oluşan kaza neticesinde müvekkilin aracında maddi hasar oluşmuş, arabuluculuk aşamasında anlaşamama olduğunu, 38 ... plakalı aracın sürücüsü davalı ..., işbu davaya konu kazanın meydana gelmesinde tam ve asli kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle oluşan hasar bedeli,

sigorta şirketi tarafından ödendiğini ancak müvekkilin aracında oluşan değer kaybı oluştuğunu, oluşan değer kaybına istinaden herhangi bir ödeme yapılmadığını, araçta meydana gelen değer kaybı yönünden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, müvekkilin aracı uzunca bir süre onarım görmüş olup aradan geçen süre zarfında müvekkil tarafından kullanılamamış, gerçekleşen kaza neticesinde meydana gelen hasarın yanında hak mahrumiyeti de meydana geldiğini, müvekkil, kaza gerçekleşmeden önce; her gün aracını kullanmakta, her gün işbu araçla günlük işine gidip gelmekte ve günlük işlerini yaptığını ancak, müvekkil;

bu kaza sebebiyle aracının onarımda kaldığı süre boyunca aracını kullanamamış olması nedeniyle hayatı olumsuz anlamda etkilenmiş, tüm işlerini taksi ve toplu taşıma kullanarak halletmeye çalıştığını ve mağdur olduğunu, bu nedenlerle müvekkile ait araçta değer kaybı için şimdilik 10,00-TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, araç mahrumiyeti nedeniyle uğramış olduğu zararların tazminine ilişkin olarak şimdilik 10,00-TL'nin davalılar ... ve ...'ten tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini " talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " meydana gelen kaza sonucunda davacı tarafa 16.530-TL araç hasarı ödemesi yapıldığını, davacının araç değer kaybı talebinin incelenmesi üzere araçtaki hasarın tampon ve çamurluk hasarı olduğu ve değişen parça olduğu,

araçtaki hasarın değer kaybına yol açmayacak değişen plastik aksam olduğu bu nedenle değer kaybı oluşmadığını, mahkeme aksi kanaate ise değer kaybı ödemesi yapılırken sigorta bilgi ve gözetim merkezine mağdur aracın bilgilerinin yazılarak aracın daha önce karıştığı kaza bilgilerinin istenmesi gerektiğini, müvekkil şirketin sorumluluğu temerrüt tarihinden başlamakla kaza tarihinden faiz talebinin kabulü mümkün olmadığını, bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını " talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... Sigorta Şirketi'ne müzekkere yazılarak 38 ... plakalı araç ile sigorta şirketi tarafından sigortalı olan 38 ... plakalı araç ve 15/03/2024 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 38 ... plakalı aracın 06/12/2023 başlangıç ve 06/12/2024 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne, ... Türk Sigorta Şirketine, ... Sigorta A.Ş'e, ... Sigorta A.Ş'e, yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Makine Mühendisi, Adli Trafik / Otomotiv Değerleme bilirkişi ...'ın 13/04/2025 tarihli raporunda özetle;

-Kaza olayının maddi hasarlı ve iki taraflı bir Trafik Kazası olduğu,

-Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ...sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde ASLİ KUSURLU SAYILAN TRAFİK KURALLARINDAN ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğum ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, park yerinden çıkarken dikiz aynalarını kullanarak ve kafasını sola çevirerek çevre kontrolü yapmamış, şeride girmeden önce arka taraftan bir araç gelip gelmediğini kontrol etmemiş, trafiğin boş ve güvenli olduğundan emin olmadan park yerinden çıkmış,

park yerinden çıkarken aracının hızını yeterince ayarlayamamış, aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yaparak sol arka tarafından gelen araca çarpmış, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır.

Bu nedenle 38 ... plakalı araç sürücüsü ...' ün meydana gelen trafik kazasında TAMAMEN SORUMLU OLDUĞU,

-Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; 38 ... plakalı araç sürücüsü ...' in kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,

-Raporun 4. Maddesinde belirtildiği üzere; araçların teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın 38 ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve kural ihlalleri sonucunda ortaya çıktığı, bu nedenle 38 ... plakalı araç sahibi ...' ün kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,

-Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı,

-Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı,

-Dava konusu araç için 15.03.2024 olay tarihi itibarıyla İkame Araç Bedelinin 3.500TL olduğu,

-Dava konusu araç için 15.03.2024 olay tarihi itibarıyla Araç Değer Kaybının 18.979TL olduğu, değer kaybı ödemesi yapıldığına dair bir ödeme dekontunun görülmediği,

-Dava konusu araç için 15.03.2024 olay tarihi itibarıyla araç tamirinin ekonomik olduğu, yedek parça ve işçilik olmak üzere %20KDV dahil Araç Hasar Tutarının 16.530TL olduğu, ... Sigorta şirketi tarafından ... adına 25.09.2024 tarihinde 16.530TL hasar ödemesi yapıldığı, ödeme tutarının %20KDV hariç hasar tutarı ile örtüştüğü, Mahkemece hasar tutarının %20KDV dahil değerlendirilmesi durumunda hasar fark bedelinin 3.306-TL olduğuna dair kanaatini bildirir raporunu sunmuştur.

Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı vekilinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davacı vekilinin 22/04/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı taraf 15/03/2024 günü davalı ...sevk ve idaresindeki davalı ...'e ait ve davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi bulunan 38 ... plakalı aracın kendisine ait 38 ... plakalı araç ile trafik kazasına karıştığını, kusurun karşı tarafta olduğunu bahisle belirsiz alacak vasfında 10,00-TL değer kaybı ve 10,00-TL araç mahrumiyeti zararı talebinde bulunmuştur.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, 38 ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı ... olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca sürücüsünün ise davalı ...ve 38 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve ikame araç konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, kural ihlalleri tespiti uyarınca Kayseri ili Melikgazi ilçesinde sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı aracı ile Hürriyet mahallesi Şehit Miralay Nazımbey bulvarı yan yol üzerinde seyir halinde iken aracının sağ ön yan kısımlarına, yolun sağ tarafında park yerinden çıkan sürücü ...sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı panelvan aracın sol ön kısımlarının çarpması sonucu meydana gelen iki taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası olayı gerçekleşmiştir.

Sürücü/davalı ...sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu 52, 67 ve 84/j ve Karayolları Trafik Yönetmeliği 101, 137/3 ve 157/10 hükümlerinde yer alan asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, park yerinden çıkarken dikiz aynalarını kullanarak ve kafasını sola çevirerek çevre kontrolü yapmamış, şeride girmeden önce arka taraftan bir araç gelip gelmediğini kontrol etmemiş, trafiğin boş ve güvenli olduğundan emin olmadan park yerinden çıkmış, park yerinden çıkarken aracının hızını yeterince ayarlayamamış,

aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yaparak sol arka tarafından gelen araca çarpmış, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle 38 ... plakalı araç sürücüsü ...'ün meydana gelen trafik kazasında %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Davacının aracının 5 günde tamir edilebileceğinden günlük araç kira bedeli 700,00 TL kabul edilerek 3.500,00 TL bedel olduğu bilirkişi raporunun uygun olduğu görülmüştür.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 18.979,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu anlaşılmıştır.

-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).

Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.

-Davalı ...ve ...'ün sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı ...haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.

Anılan açıklamalar uyarınca sigorta şirketine başvuru ZMSS Genel Şartlar Ek-6 uyarınca usule uygun olmadığından temerrüt arabulucuk başvuru tarihi kabul edilmiştir. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir. Kazaya karışan araç ticari nitelikte olmadığından yasal faiz uygulanmıştır.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır