Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/831 K.2026/423

2- ... 3- ... VEKİLİ : Av.... DAVALI : ...

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ :... KARAR YAZIM TARİHİ :...

Mahkememize açılan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili ... Teknik Hırdavat Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin faaliyette bulunduğu ... adresinde yaşanan yangın neticesinde yevmiye defterleri, envanter defterleri, defteri kebir, faturalar, noter makbuzları, sigorta poliçeleri, z raporları, ökc fişleri, Sgk evrakları, personel bordroları, puantaj kayıtları, özlük dosyaları, iş sağlığı ve güvenliği evrakları, harddiskler, çek ve senet bordroları ile fotokopileri, cari hesaplara ait mutabakat ekstreleri, ödeme ve tahsilat makbuzları, banka dekontları, gider pusulaları, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul müzakere defteri, ortaklar pay defteri, server bilgisayar sistemi, işletim sistemi, harici yedekleme üniteleri,

yazar kasa pos cihazlarının yanması sonucu zayi olduğunu, buna ilişkin zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.

DELİLLER

Kayseri Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığının 31/08/2025 tarihli itfaiye raporu, vergi dairesi kayıtları, ticaret sicili kayıtları, Kayseri 1., 4., 5. ve 7. Noterlikten celp edilen defter tasdiklerine ilişkin belgeler, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasın uyap kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Dosyaya mübrez 05/03/2026 tarihli bilirkişi heyet raporunda:

●Davacı ... Teknik Hırdavat Ltd. Şti.'nin fiili yoklama adresinin yangın raporundaki adresi ile uyumlu olması ve tanık ifadelerinde de defterlerin bu adreste tutulduğunun belirtilmesi, kağıt ortamında tutulan defterlerin varlığının noterlikçe tasdik edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde; varlığı noterlikçe tasdik edilen ve yukarıda belirtilen defterlerin zayi olduğu, ... Teknik Hırdavat Ltd. Şti.'nin 2020-2021-2022-2023-2024-2025 yıllarına ait yevmiye e-defterlerin varlığına ilişkin bir bilgi olmadığından zayi konusunda herhangi bir tespit yapılamadığı,

●Davacı ... Madencilik Ltd. Şti.'nin işyeri adresinin yangın raporundaki adresi ile uyumlu olmadığı ancak tanık ifadelerinde de defterlerin bu adreste tutulduğunun belirtilmesi, kağıt ortamında tutulan defterlerin varlığının noterlikçe tasdik edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde; tanık beyanının Mahkemece kabul edilmesi halinde varlığı noterlikçe tasdik edilen ve yukarıda belirtilen defterlerin zayi olduğu, ... Madencilik Ltd. Şti.'nin 2025 yılına ait yevmiye e-defterinin varlığına ilişkin bir bilgi olmadığından zayi konusunda herhangi bir tespit yapılamadığı,

●Davacı ...'ın işyeri adresinin yangın raporundaki adresi ile uyumlu olmadığı ancak tanık ifadelerinde de defterlerin bu adreste tutulduğunun belirtilmesi, kağıt ortamında tutulan defterlerin varlığının noterlikçe tasdik edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde; tanık beyanının Mahkemece kabul edilmesi halinde varlığı noterlikçe tasdik edilen ve yukarıda belirtilen defterlerin zayi olduğu, ... için 2018 yılına ait 30 sayfalık işletme defteri Kayseri 1. Noterliği 20.12.2017 tarih 30780 nolu yevmiye ile tasdik ettirildiği bilgisi verilmiş ise de; Noterlikten gelen cevabi yazıda 20.12.2017 tarih ... nolu yevmiye ile tasdik ettirilen defterin ...'ya ait 2018 yılı 100 sayfa yevmiye defteri olduğu görüş ve kanaatinde olduklarını bildirmişlerdir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, meydana gelen yangın olayında davacılara ait bir kısım defter ve belgelerin zayi olduğuna ilişkin belge verilmesi talebinden ibarettir.

Davanın yasal dayanağı 6102 Sayılı TTK'nun 82. maddesidir. TTK'nun 82/1 maddesine göre; "Defter tutmak mecburiyetinde bulunan kimse ve işletmeye devam eden halefleri defterleri son kayıt tarihinden ve saklanması mecburi olan diğer hesap ve kağıtları tarihlerinden itibaren on yıl geçinceye kadar saklamaya mecburdurlar."

TTK'nun 82/7 maddesine göre; "Bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin salahiyetli mahkemesinden kendisine bir vesika verilmesini istiyebilir. Mahkeme lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır."

6102 Sayılı TTK'nun 64/1. maddesinde. "Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makûl bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur.

İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir." denilmek suretiyle ticari defter ve begelerin tutulma amacı açıklanmıştır. Üçüncü kişilere karşı bilgi vermenin yanı sıra devlete karşı sorumlulukların takibi, denetimi ve vergi güvenliğini de sağlamak amacını taşımaktadır. Ticari defterlerin son kaydın yapıldığı takvim yılının bitiminden itibaren 10 yıl süreyle saklanması gerekmektedir.

Bu defterlerin ziyaı halinde mahkemeden zayi belgesi alınması gerekmektedir. Ayrıca bu defterler HMK'nun 222. maddesi hükmüne göre “takdiri delil” niteliğini haizdir.

Davacılar mahkememize sunmuş oldukları 15/09/2025 tarihli dava dilekçesinde davacılardan ... Teknik Hırdavat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin faaliyette bulunduğu "..." adresinde 31/08/2025 tarihinden meydana gelen yangın neticesinde davacılara ait bir kısım başvuru formları, abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, nüfuz cüzdan fotokopileri vb bir kısım ticari belgelerin zayi olduğunu iddia etmişlerdir.

Kayseri Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın 31/08/2025 tarihli itfaiye raporuna göre "...... Hırdavat" isimli iş yerinde çıkış sebebi tespit edilemeyen yangın olayının meydana geldiği, çıkan yangının ekipler tarafından söndürüldüğü, yangın sonrası dava dışı bir kısım iş yerleri ile ... Teknik Hırdavat isimli fabrikanın tamamen zarar gördüğü tespit edilmiştir.

Mahkememiz ara kararı üzerine davacı vekili tarafından 01/10/2025 tarihli dilekçe ile her bir davacı yönünden zayi belgesi verilmesi talep edilen belgeler ayrıştırılarak gösterilmiştir.

Kayseri Defterdarlığı Hukuk İşleri Müdürlüğü'nün 22/09/2025 tarihli yazı cevabı ile davacılar hakkında açılmış ve takibi yapılan bir davanın bulunmadığı bildirilmiştir. Yine Mimarsinan Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 25/09/2025 tarihli yazı cevabı ile ...'ın 31/08/2025 tarihli yangın nedeniyle defter ve belgelerin zayi olduğuna ilişkin dilekçeyi vergi dairesine bildirdiği anlaşılmıştır.

Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabı yazılarına göre davacı ... Teknik Hırdavat...Ltd.Şti'nin yetkilisinin 19/04/2016 tarihinden beridir ... olduğu, ... Madencilik..Ltd.Şti'nin yetkilisinin ise 08/07/2021 tarihinden beridir ... Teknik..Şti olduğu anlaşılmaktadır.

Kayseri 1., 4., 7. Noterliklerinden davacılara ait defter tasdik fotokopileri getirtilmiş dosya arasına alınmıştır.

Yangın olayına ilişkin Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası dosya arasına alınmıştır. Dosyanın incelenmesinde davacı şirketlerden ... Hırdavat şirketi ortağı ...'ın oğlu ...'ın mangal yapmak için ateş yakması nedeniyle dava konusu yangının oluştuğu, bu kişinin ifadesinde olayı anlattığı, yangının davacılar tarafından kasten çıkarılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkememizce davacı tanıkları dinlenmiştir. Tanık ...beyanında davacıların mali müşaviri olduğunu, tüm yasal defterlerin, ticari defterlerin, faturaların, bordroların, çek senet kayıtlarının çıkan yangında zayi olduğunu, bu belgelerin tamamının binanın arşivinde asma katta saklandığını, üç davacının da ticari defterlerinin aynı yerde olduğunu beyan etmiştir.

Tanık ... beyanında 2015-2022 yılları arasında ... firması bünyesinde muhasebe müdürü olarak çalıştığını, tüm ticari defter ve kayıtların ... adresinde muhafaza edildiğini, üç davacının da ticari kayıt ve belgelerinin bu yangında zayi olduğunu, yanmamış sağlam kalmış her hangi bir evrak bulamadıklarını beyan etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacılara ait tüm ticari kayıt ve belgelerin "..." adresinde saklanmakta iken 31/08/2025 tarihinde meydana gelen yangın sebebiyle bu belgelerin zayi olduğu, davanın TTK 82/7 maddesi uyarınca 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, davacılar hakkında her hangi bir vergi soruşturması bulunmadığı, itfaiye raporu ve dinlenen tanık beyanlarının davacıların iddialarını desteklediği, dosyada zayi belgesi verilmesi talep edilen belge sayısının çokluğu nedeniyle bilgisayar mühendisi ve mali müşavir bilirkişiden rapor alındığı,

alınan 05/03/2026 tarihli rapor da dikkate alındığında davacı ... şirketi yönünden 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 dönemlerine ait Harddiskler ve 2020-2021-2022-2023-2024-2025 yıllarına ait yevmiye defterleri, davacı ... şirketi yönünden 2025 yılına ait yevmiye e-defteri, davacı ... yönünden 2018 yılı işletme defterinin varlığına dair her hangi bir delil sunulamaması,

harddsikler yönünden ise basiretli bir tacirin gerekli yedeklemeyi yapmasının gerekmesi (Bknz İstanbul BAM 14. HD 2026/404 Esas, 2026/618 Karar) nedeniyle özenle saklama yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedenleriyle bu belgeler yönünden şartları oluşmamakla açılan davanın reddine, raporla tespiti yapılan ve sair delillerle ispat edilen diğer belgeler yönünden açılan davanın kabulüne dair aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... Hakim ...