Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/834 K.2026/609

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada davacı vekili, davalı şirketin müvekkilinin ticaretini yaptığı ürünlerin üretimini yaptığını, davalı ile Buatages gövde, buatages kapağı, yağ tutma bileziği satın alma sözleşmesi yapıldığını, sözleşme tarihinin 25.08.2017 olduğunu, teslim süresinin 12 hafta (84 gün) olarak belirlendiğini, buna göre 29.01.2018 günü teslimi kararlaştırılan ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğini, teslim edilen bir kısım ürünlerde tespit edilen kalite sorunlarının da davalı tarafça giderilmediğini,

taraflar arasında akdedilen sözleşmenin gecikme halinde alınacak cezalar başlıklı bölümünde teyit edilen teslimat süresine uyulmaması durumunda geçen her takvim günü için toplam malzeme bedeli üzerinden %0,5 oranında gecikme cezası kesilir şeklinde hüküm olduğunu, sözleşmede kararlaştırılan bedellerin Buatages gövde 121,84 Euro, buatages kapağı 13,30 Euro, yağ tutma bileziğinin 11,76 Euro olduğunu, buna göre 147 Euro olan malzeme değerinin 4000 adet belirlenmesi nedeni ile toplam 588.000,00 Euro olduğunu, sözleşme gereği %0,5 olan gecikme cezasının günlük 2.940,00 Euro olduğunu,

sözleşme gereği davalının bu bedeli ödeme yükümlülüğünün olduğunu, davalının ödemekle yükümlü olduğu bedelin davalı taraftan noter ihtarı ile ve mail yoluyla talep edilmesine rağmen ödenmediğini, bu alacağın tahsili amacıyla Eskişehir 6. İcra Müdürlüğü’nün 2018/5206 E. sayılı dosya ile davalı aleyhine icra takibi yaptığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, müvekkilinin taraflar arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacağının tahsili talebi ile Eskişehir 6. İcra Müdürlüğü'nün 2018/8472 E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine başlandığını, davalının haksız itirazı icra takibinin durdurduğunu belirtierek itirazın iptali ile takibin devamına, haksız ve kötü niyetli itiraz sebebiyle icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Asıl davada davalı vekili, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığını, taraflar arasında hukuki bağlayıcılığı olmayan ve tamamen muhatap şirketçe hazırlanan sipariş formunda yazılı gecikme halinde alınacak cezalar adı altında bir beyan gereğince muhatap şirketçe müvekkilinden fahiş bir gecikme bedelini talep etmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacının cezai şartı isteyebilmesi için geç teslim edildiğini iddia ettiği ürünleri teslim alırken bu konuda cezai şart talep hakkını saklı tuttuğunu beyan etmesi gerektiğini, böyle bir ihtirazi kaydın ileri sürülmediğini, müvekkilinin süresinde malzemeleri gönderdiğini,

istenen cezai şartın da fahiş olduğunu, davacı tarafın kalite sorunları yaşadığını iddia ettiği malzemelerin Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Yapıları ve Malzemeleri Laboratuarı ve HRA kalite deney laboratuarından alınan deney raporlarında teslim olunan malzemelerde kalite sorununun olmadığının görüleceğini, müvekkilinin davacı şirketle olan ticari ilişkisinden dolayı hali hazırda 248.747,19 Euro alacaklı olduğunu, bu bedelin müvekkili tarafından Eskişehir 1. Noterliği'nin 27.04.2018 tarih ve 8063 yevmiye nou ihtarnamesi ile talep edildiğini,

bu bedelin bu güne kadar davacı tarafça ödenmediğini bildirerek davanın reddine, mahkeme aksi kanaatte ise cezai şartın indirimi ile takdir edilecek cezai şartın müvekkili şirketin davacı şirketten olan alacağı ile takas defi talepleri nazara alınarak takas ve mahsubun yapılmasına karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili, taraflar arasında cari hesap bulunduğunu, davacı ile sözleşme yapıldığını, ancak ürünlerin süresinde teslim edilmediğini, teslim edilen bir kısmında da kalite sorunu olduğunu, süresinde teslim edilmediği için sözleşmeye göre %0,5 oranında cezai şart uygulanması gerektiğini, bu amaçla Eskişehir 6. İcra Müdürlüğü'nün 2018/5206 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davacının itirazı üzerine takibin durduğunu, Mahkemenin 2018/650 esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açtıklarını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, 25/08/2017 tarihli satın alma sipariş formunun incelenmesinde.

4000 adet buatagres gövde, 4000 adet buatagres kapağı ve 4000 adet yağ tutma bileziği olmak üzere toplam 12000 adet parçanın davacı tarafından imal edilerek davalı şirketin onayına müteakip 12 hafta içerisinde teslim edilmesi, malların toplam tutarının 588.000 Euro olması, ödemenin %30' unun peşin, kalanın ise fatura kesim tarihinden 60 gün sonra ve KDV hariç olarak kararlaştırıldığı, asıl davada davacının cari hesapta kendisini alacaklı olarak göstermesine neden olan kalem, cezai şart alacağı olduğu,

asıl davaya konu takibin davacının davalıya ödemesi gereken fatura bedelinin kendisinin tahsil etmesi gereken gecikme cezasından mahsup ettikten sonra oluşan cari hesap alacağının tahsiline yönelik olduğu, birleşen dava bakımından birleşen davacının alacak miktarının 248.747,19 Euro olduğu hususunun bilirkişi raporuyla belirlendiği, davalının sözleşme gereği son teslim tarihinin 29/01/2018 tarihi olduğu, davalı tarafça fiilen yapılan son teslim tarihinin 10/04/2018 tarihi olduğu, davalının bu tarihten sonra yapmış olduğu bir teslimat bulunmadığı, günlük gecikme cezasının 2.940 Euro olduğu,

bu itibarla davacının talep edebileceği cezai şart süresinin 29/01/2018-10/04/2018 tarihleri arası 71 gün olduğu, buna göre davacının talep edebileceği cezai şart bedelinin 71*2.940=208.740,00 Euro olacağının saptandığı, davalının faturaya dayalı olarak davacıdan olan alacak miktarı 248.747,19 Euro olarak sabit bulunduğundan, davalının bu alacağından davacının talep edebileceği cezai şart bedeli mahsup edildiğinde davacının asıl davada davalıdan talep edebileceği bir alacak miktarı kalmadığı,

birleşen davada davalının mahsup sonrası davacıdan 248.747,19-208.740,00=40.007,19 Euro alacağının kaldığı belirtilerek asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili tarafından;

Mahkemece teslim edilmeyen mallar nedeniyle müvekkilinin ödeme yapmasına karar verilmişken hatalı olarak teslim edilmeyen mallar yönünden cezai şart alacağına hükmedilmemesi şeklinde karar verildiği, müvekkilinin talep edebilececeği cezai şart alacağının başlangıç tarihinin 25/01/2018 olması gerektiği, sehven tarihin 29/01/2018 olarak belirlenmesi ile eksik cezai şart hesabı yapıldığı, gecikme cezası 119 gün olmakla birlikte 349.747,19 Euro olacağı, 248.747,19 Euro' nun mahsubu ile 101.112,81 Euro müvekkilinin gecikme cezası alacağının ortaya çıkacağı, davalı yanın gecikme cezasını bilmesine karşın takibe haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiği, bu halde asıl davanın kabulü ile birleşen davanın reddi gerektiği,

İstinaf eden asıl davada davalı birleşen davada davacı vekili tarafından;

Mahkemece taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi olmadığı hususunun gözden kaçırıldığı, itirazın iptali davasının takibe sıkı sıkıya bağlı olduğu ve mahkemece yorum yoluyla takibin cari hesap dışında başka bir alacağa evrilemeyeceği, hükmedilen gecikme cezasının fahiş nitelikte olduğu, müvekkilinin mahvına sebebiyet vereceği, davacı yanca ihtirazi kayıt konulmadığından cezai şarta hak kazanılamayacağı, asıl davanın kül halinde reddi ile birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, ayrıca müvekkilinin birleşen dava yönünden TTK’nın 1530. maddesi uyarınca işlemiş faiz alacağının bulunduğu bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki satım sözleşmesine konu emtiaların teslimi ve bedelinin ödenmesi ve icra inkar tazminatı talepleri noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava, taraflar arasında satın alma sözleşmesinin geç ifasından kaynaklanan ifaya eklenen cezai şart alacağının tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. Birleşen dava satın alma sözleşmesi kapsamında bakiye bedelin tahsili istemi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Asıl davada uyuşmazlığın, taraflar arasında yapılan satın alma-sipariş formu gereğince davalı satıcının ürün teslim borcunu zamanında ve eksiksiz yerine getirip getirmediği, geç teslim söz konusu ise davacının cezai şart alacağı olup olmadığı, varsa icra takip tarihi itibarıyla ne kadar olduğu, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı, birleşen davada ise aynı sözleşme kapsamında bakiye alacağın tahsili noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Asıl davada davacı yanca takipte cari hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili talep edilmiş ise de yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda asıl davaya konu cari hesap alacağının taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacının cezai şart alacağı olduğundan bahisle yapmış olduğu kayıtlardan kaynaklandığı anlaşılmış olup, mahkemece uyuşmazlığın bu doğrultuda çözümlenmesinde herhangi bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır.

Asıl davada davacı yanca dava dilekçesinde sözleşme kapsamında teslim edilecek malların son teslim tarihinin 29/01/2018 olarak belirtildiği, 06/04/2018 tarihli Karşıyaka 5. Noterliği’nin 06/04/2018 tarih 10931 yevmiye nolu ihtarnamesinde de aynı tarihin belirtildiği anlaşılmış olup, mahkemece malların son teslim tarihi olarak 29/01/2018 tarihinin esas alınmasının yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.

Somut olayda 29.01.2018 tarihine kadar davalı yanca mal teslim edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları incelendiğinde bu tarihe kadar bir kısım malların teslim edildiği anlaşılmıştır. 13.02.2018 tarihli davacı tarafından düzenlenen gecikmeden kaynaklanan fatura davalı ticari defterlerine işlenmiş, 14.02.2018 tarihli iade faturası ile davacı yana iade edilmiştir.

İhtarname tarihine kadar gönderilen malzeme miktarları da yine bilirkişiler tarafından tespit edilmiştir. 06.04.2018 tarihli ihtarname ile cezai şart alacağı talep edilmiştir. Ayrıca davacı yanca gecikme cezasına ilişkin düzenlenen 21.05.2018 tarihli fatura davalı yan ticari defterlerine işlenmiş, davacı yanca 24.05.2018 tarihinde takibe başlanılmış, davalı yanca 25.05.2018 tarihinde iade faturası düzenlenerek davacıya gönderilmiştir.

Davacı yan bu iade faturasını ticari defterlerine işlememiştir. Taraflar arasındaki en son mal teslimi ihtarname tarihinden sonra 10.04.2018 olup sözleşmede teslimin partiler halinde yapılacağı belirtilmiştir.

Uyuşmazlığın sözleşme ile birlikte bu anlatılanlar ışığında değerlendirilmesi gerekmekte olup, somut olayda davacı yanca her ne kadar sevk irsaliyelerine ihtirazi kayıt konulmamış ise de teslime ihtirazi kayıt konulduğu ve davacı yanın cezai şart alacağının bulunduğu kanaatine varılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle asıl davada mahkemece kaldırma kararı doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılarak belirlenen cezai şart alacağının davalı yanın mahvına sebebiyet vermeyeceği hususunun tespit edilmiş olmasına,

davalı yanca süresi içerisinde verilen cevap dilekçesinde takas mashup talebinde bulunulmuş olmasına, sözleşme kapsamında bakiye bedelin her iki yan kayıtlarında da 248.747,19 Euro olarak belirlenmiş olmasına, birleşen dosya kapsamında TTK’nın 1530. maddesi kapsamında işlemiş faiz talebinin somut olayda uygulama yeri bulunmamasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."