Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1350 K.2023/321

2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ : ...

KARAR YAZIM TARİHİ : 20/04/2023

KARAR SONUCU : KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı in üyesi olduğunu, kooperatif tarafından çıkarılmış olan kesin maliyet bedelini ödediğini, kooperatif tarafından kendisine dairenin teslim edildiğini, ... tarihinde tapusunu aldığını ve bu tarihten sonra genel kurullara dahi çağrılmadığını 2017 ve 2018 yıllarında yeniden haksız ve kanuna aykırı olarak kesin maliyet bedeli çıkartılarak müvekkilinden para talep edildiğini ve kendisinin icra tehdidi altında bırakıldığını, Resmi Gazetenin ... tarihli ... yevmiye sayısı ile ilan edilen ve yürürlüğe giren ...

Sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2. Maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11.madde ile "...inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edilmesi, terkin edilmemiş olması, yapımı tamamlanan etapta bağımsız bölüm malikine kooperatifçe tahakkuk ettirilen bedelin ödenmiş olması,

kooperatif tarafından üyeye konutunun tapu devrinin yapılmış olması şartlarının birlikte sağlanmış olması halinde konutun tapu devrinin yapılmasında sonraki dönemler için yapı kooperatifi tarafından yönetim giderleri hariç olmak üzere her ne ad altında olursa olsun yapılmış borçlandırmalar veya bu kapsamda üçüncü şahıslara kooperatif tarafından yapılan alacağın devrine ilişkin işlemler hükümsüzdür." şeklinde düzenlemenin yapıldığını,

davalı kooperatif de etaplar halinde konutlarını yapıp kesin maliyet bedeli çıkarıp üyelerine tebliğ ettiğini ve kesin maliyet bedelini ödeyen üyelere ise tapu devri yapılmış olup bu sebeple yasa kapsamında davacının davalı kooperatife borcunun bulunmadığının tespitine, ödeme yapılan kısımlar için istirdat , devam eden takipler açısından ise menfi tespit taleplerinin kabulüne, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle. Davacının taleplerinin haksız ve yersiz olduğunu taleplerini reddettiklerini, Yalınızca Kayseri iline özgü düzenlenmiş ... tarihli ve ....

Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kooperatifler Kanununa eklenen geçici maddenin kanun hükmü hukuka aykırı olduğunu, Anayasanın 10. Maddesine belirtilen "Yasa önünde eşitlik ilkesine" açıkça aykırılık teşkil ettiğini, Müflis Kooperatifi etaplar halinde yapılmamış olup ilgili kanun maddesi Müflis S.S. ...

Konut Yapı Kooperatifi hakkında uygulanamayacağını, inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edilmesi şartı bulunmadığını, etapların ödeme planı, daire nitelikleri yapıldıkları bölge dahi farklı olabileceğini, müflis kooperatifte ilk kez çıkartılan kesin hesap maliyeti, tüm üyelere ayrım yapılmaksızın özel bir guruba özgülenmeksizin çıkartıldığını, müflis kooperatifte eşitlik ilkesine riayet edildiğini, Davacının üyeliğinin devam ettiğini ve Kooperatifler Kanununa göre genel gider ve yönetim giderlerinden sorumlu olduğunu, açılan davanın haksız ve yersiz olduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

YARGILAMA VE GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri 500 Bin TL'nin altında olması nedeniyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dava, davacının davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti ve fazladan ödediğini iddia ettiği bedellerin istirdadına ilişkindir.

Eldeki dava; ... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ... sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.

Anayasa Mahkemesi ... tarih ... esas ... karar sayılı ilamında; "24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin birinci fikrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, kalan kısmının 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince oy birliği ile iptaline" karar vermiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama kapsamında ... tarihli ön inceleme duruşmasında;

Davacı vekili "Dava dilekçemizi tekrar ediyoruz, her ne kadar ilgili madde iptal edilmiş ise de davalı kooperatif bu madde kapsamına giren kooperatiflerdendir dolayısıyla müvekkilin dava açmakta hukuki yararı vardır, aksi durumda dahi müvekkil tapusunu aldıktan sonra davalı kooperatif genel kurullarında kesin maliyet hesaplarını güncellemek suretiyle müvekkil dahil birçok üyeye borç ihtarı göndermektedir, genel hükümler kapsamında dahi dava açmakta hukuki yarar bulunmaktadır bu sebeple öncelikle davanın kabulü, aksi halde müvekkil aleyhine yargılama gideri hükmedilmemesine lehimize hükmedilmesini talep ederiz" şeklinde,

Davalı vekili " Cevap dilekçemizi tekrar ederiz, kooperatifler kanununa ektlenen geçici 11. Maddenin 2. Fırkrasında kooperatif tarafından açılan her türlü alacak veya tazminat davası ile bu kapsamda başlatılan icra takiplerinin ilgilinini talebi halinde durdurulacağı belirtilmiştir.

Yalnızca kooperatif tarafından kesinleşmiş ilama dayalı olarak başlatılan icra takipleri ile kesinleşmiş icra takiplerine son verilmesi için 6 ay içerisinde menfi tespit davası açılması zorunlu tutulmuştur. Davacı hakkında müflis kooperatif tarafından herhangi bir icra takibi başlatılmamış olduğundan davacının bu davayı açmakta hukuki yararı yoktur. Davanın bu nedenle usulden reddi gerekmektedir.

Mahkemeniz aksi kanaatte ise HMK 331/1 hükmü gereğince davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumlarının belirlenebilmesi için işin esasına girilerek değerlendirme yapılması gerekmektedir. Müflis kooperatifin faliyetleri kapsamında etap uygulamasına yer verilmediği için işin esasına girildiğinde davanın esastan reddedileceği aşikardır" şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 138. maddesinde; "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler."

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. Maddesinde; "Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir."

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331.maddesinde;" Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder."

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30.maddesinde;" Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." denilmektedir.

Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olay nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Böyle bir durum söz konusu olduğunda mahkemenin yargılamaya devam etmesine gerek yoktur. Bu durumda mahkemenin bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekir.

Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun ya da Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. (Hukuk Genel Kurulunun 2013/10-1860 Esas, 2015/1451 Karar ve 27.05.2015 tarihli kararı)

Yukarıda belirtildiği gibi derdest davaların konusuz kalması değişik şekillerde vuku bulabilir. Bu durum taraflardan birinin işlem ve eylemi nedeniyle gerçekleşmişse dava tarihindeki haklılık durumunu belirlemek nispeten kolaydır.

Ancak somut dosyada görüldüğü üzere kanun koyucunun bir tasarrufunun (kanun) anayasaya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kanunun iptal edilmesi nedeniyle gerçekleşmişse her iki tarafa da kusur izafe edecek bir durum söz konusu olamayacağından Anayasa'nın 138. maddesinde belirtilen ana ilke ve TMK’nın 4 maddesinde yer alan “ Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim,

hukuka ve hakkaniyete göre karar verir” hükmü gereğince hakimin her bir tarafın yaptığı yargılama giderini kendi üzerinde bırakması keza tarafların leh ve aleyhine vekalet ücretine hükmetmesi hakkaniyete daha uygun düşecektir.

Öte yandan dava tarihindeki haklılık durumunun araştırılması bazen işin esasına yeniden girmeyi gerekli kıldığından, yargılamayı tekrar başa saracağı ve uzun süre derdest tutmak gibi arzu edilmeyen sonuçlar doğurur ki, bu durum HMK’nın 30. maddesinde “Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür”. şeklinde tarif edilen usul ekonomisi ilkesine de uygun düşmeyecektir.

Yasama organının çıkardığı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle konusuz kalan davada yargılama giderlerinden sorumluluk ideal(tabi) hukuk açısından devlete ait ise de mer'i hukuk sistememizde bu yönde düzenleme bulunmamaktadır.

Tüm dosya kapsamına göre; 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi'nin ... tarih ... esas ... karar sayılı ilamı ile iptaline karar verildiğinden, eldeki davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸E-imzalıdır Hakim ... · ¸E-imzalıdır