Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/905 K.2024/144

Dava

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkilinin dava dışı ... ile Kredi Genel Sözleşmesi imzalanmış olduğunu, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi üzerine kredi hesabının kat edilerek ihtarname keşide edilerek takibe başlandığını, dava dışı ... tarafından müvekkili bankaya kredinin ödeme aracı olarak ... tarafından keşide edilen 20/08/2018 keşide tarihli ve 250.000,00 TL bedelli seri numaralı ntep şubesine ait çek ciro edildiğini, çekin karşılıksız olması nedeniyle çek bedelinin tahsil edilemediğini,

kanunda belirtilen süre içerisinde takip yoluna başvurulmadığından söz konusu çekin kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, bu nedenle yetkili hamil olan müvekkili tarafından TTK 732 sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde senet bedelini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı, cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava, ibraz süresi geçen ve kambiyo senedi vasfını yitiren kıymetli evrak ile ilgili TTK m 732/1 de belirtilen sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkememizin 12/10/2023 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararında; dava konusu alacak ile ilgili dava dosyası içinde sunulan belgeler, dilekçeler ve banka kayıtları üzerinde inceleme yapmak suretiyle teminatı alınan davaya konu çekin dava dışı ...'ın davacı bankadan kullanmış olduğu kredilere karşılık olarak verilip verilmediğinin, TTK M.732 hükmü uyarınca davalının davacı banka zararına zenginleşip zenginleşmediğinin, davacının tahsil koşulları oluşan sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talebinin bulunup bulunmadığı,

varsa miktarının belirlenmesi noktasında rapor sunmak üzere resen seçilecek Borçlar Hukuku ve Banka Hukuku konusunda uzman bilirkişi ile bir de bankacılık konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi ile bilirkişi heyeti raporu aldırılmasına karar verildiği, bilirkişiler tarafından sunulan 12/12/2023 tarihli raporda özetle; dava dışı asıl borçlu ... tarafından bankadan kullanmış olduğu kredilerine teminat oluşturması amacıyla 18.01.2018 tarihinde düzenlenen çek teslim bordrosu ekinde T.A.Ş. şubesine ait İ.

Firması tarafından Keşide edilmiş 20.10.2018 ödeme vadeli 250.000,00 TL tutarında çekin bankaya teslim edildiği, ilgili çekin ödeme tarihinde ibraz edilmemesi nedeniyle tahsilatının sağlanamadığı ve karşılıksız işlemi yapılamadığı, ibraz süresinin dolduğu tarih olan 31/08/2018 tarihinden dava açma tarihi olan 10/10/2022 tarihine kadar işleyen temerrüt faizinin 92.527,40 TL ve ödenecek toplam tutarın 342.527,40 TL olduğu, davacının avans faizi talebinin kabul edilmesi durumunda işleyen avans faizinin 166.321,92 TL ve ödenecek toplam tutarın 416.321,92 TL olduğu tespit edildiği bildirilmiştir.

6102 sayılı TTK m.732'ye göre;

(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.

(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.

(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.

(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.

Sebepsiz zenginleşme davasında, ispat yüküne ilişkin olarak genel kuraldan sapılmış ve ispat yükünün sebepsiz zenginleşmediğini iddia edenin üzerinde olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/670 E. 2023/677 K. sayılı ilamında. "Davalı banka ciro yolu ile çekin son hamili olup hamil, kambiyo yolu ile takip hakkını yitirirse de 6102 sayılı Kanun'un 732 nci maddesi uyarınca keşideciye müracaat hakkı bulunmaktadır.

Hâl böyle olunca davalı banka, çekin keşidecisi ...'a müracaat edebilecektir. Bu durumda davacı ...'ın sebepsiz zenginleşmediğini ispatlaması gerekmektedir. Dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde davacı ...'ın sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediği anlaşıldığından davacı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile kabule karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir." şeklinde karar vermiştir.

Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/3570 E. 2021/125 K. sayılı ilamında. "Dava, kıymetli evrak niteliğinde bulunan ve ibraz süresi içerisinde bankaya ibraz edilmeyen çek nedeniyle alacağın tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.

6102 sayılı TTK’nın 732. maddesi uyarınca, süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde yetkili hamil sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre keşideciden alacağın tahsilini isteyebilir. Sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükümlülüğü keşidecide olup, keşideci sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamalıdır.

Somut olayda davalı keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini ispatlaması gerekmekte olup, mahkemece ispat külfetinde yanılgıya düşülerek davacı tarafın bilirkişi ücretini yatırmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir."

Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, mahkememizce toplanmış usulüne uygun deliller olarak değerlendirilmiş olup, dava dışı asıl borçlu tarafından kullanılan kredilere teminat oluşturması ve aynı zamanla çekin takas sistemi aracılığı ile tahsilatları sağlanarak teminat altına alınan kredi hesabından mahsup edilmek üzere dava konusu zamanaşımına uğramış çekin alındığı keşidecesinin davalı olduğu çekin ödeme tarihinde ibraz edilmemesi nedeniyle ibraz müddetinin geçtiği, davacı hamilin karşılıksız işlemi yaptırmadığı ve bu sebeple müracaat hakkını kaybettiği,

çekin yasal hamili sıfatıyla davacının sebepsiz zenginleşme davası açabileceği yegane kimsenin davalı çek keşidecisi yahut çekin düzenleyeni olduğu, cirantalara ve diğer müracaat borçlularına karşı yukarıda anılan yasa hükmü uyarınca sebepsiz zenginleşme davasının açılmasının mümkün olmadığı, davalı düzenleyen yönünden davacı hamilin çek bedelini tahsil edememiş olması nedeniyle davalıdan söz konusu çekin bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili isteminin yerinde olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

15/02/2024 Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır