Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/269 K.2024/433

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkili bankanın müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili bankaya teslim edilmiş bir kısım çek ve senetin, ... Kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, keşidecisi ... ..., lehdarı ... Gıda Enerji Aş olan, son yetkili hamil ... Gıda Enerji Aş tarafından bankalarına tahsile verilen 17.03.2023 tanzim tarihli 150.000 TL bedelli düzenleme yeri Espiye olan çekin, taşınması için gerçekleştirilen ...

Kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, akabinde davacı bankaca 06.01.2023 tarihli tutanak tutulduğunu, davalının çekin yetkili hamili olmadığını, işbu çekin ne suretle ele geçirildiğinin taraflarınca bilinmediğini, birden farklı ilde farklı kişiler tarafından düzenlenen, lehdarları farklı olan, farklı kişilere ciro edilmiş, davacı bankanın farklı müşterileri tarafından tahsil için bankaya teslim edilmiş olan ve davaya konu olmayan başkaca icra takiplerine konu edilmiş senetlerin yetkili hamilinin benzer kişiler olmasının hayatın olağan akışına hiçbir şekilde uygun olmadığının açık olduğunu,

davacı bankanın müşterisinden sonraki cirantaların, çekin ... kargo firması tarafından kaybedilmesi müteakiben kötü niyetli kişilerce ele geçirilmesinden sonra çeki ciro ettiklerini, bu anlamda davacı banka müşterisinin tahsil maksadıyla davacı banka heline yapmış olduğu cirodan sonraki tüm ciroların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ciro zincirinin koptuğunu beyan ederek, takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; müvekkili şirketin tekstil alanında faaliyet gösterdiğini, müşterileri ile tekstil ürünlerinin ticaretini yaptığını, davacı tarafça davaya konu edilen Türkiye Yapı Kredi Bankası Aş'ye ait 150.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, 17.03.2023 keşide tarihli ve Espiye'de keşiden edilen çekin, davalı şirketin müşterisi olan ... tarafından aralarındaki ticari ilişkiye istinaden davalı şirketin alacağına karşılık 10.01.2023 tarihinde elden teslim alındığını, dava dışı ...'in, davalı şirketten 200.000,00 TL'lik tekstil ürünlerini aldığını,

söz konusu satın alma karşılığında alacağın 150.000,00 TL'lik kısmı için davaya konu çeki davalı şirkete teslim ettiğini ve kalan 50.000,00 TL'lik kısmı içinde 10.01.2023 düzenlenme tarihli 10.02.2023 vade tarihli ... tarafından davalı şirket lehine keşide edilmiş bonoyu teslim ettiğini, davalı şirketin dava dışı ... arasındaki ticari mal alım satımından kaynaklanan ilişki kapsamında alınan ve davaya konu olan 150.000,00 TL bedelli çekin, davalı şirket tarafından ticari alacağını alabilmek amacıyla 17.02.2023 tarihinde takas sistemi kapsamında Vakıfbank Katılım Bankası Merker Şubesi'ne ibraz edildiğini, ancak ilgili banka tarafından,

ibraz edilen söz konusu çek hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının ...soruşturma nolu dosyasındaki el koyma/alıkonulma kararı gereğince alıkonulduğunu, çek hakkında davalı şirket tarafından başkaca bir işlem yapılmadığını, davacı tarafça davalı şirketin söz konusu çeki kötü niyetli olarak elinde bulundurduğu iddia edildiğini, bu iddianın kabulünün mümkün olmadığını, davalı şirketin söz konusu çekin iktisabı açısından herhangi bir kötü niyeti bulunmadığı gibi davalı şirkete yüklenebilecek bir kusurun da bulunmadığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi Esas sayılı dosyası, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası, Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma sayılı dosyaları, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma sayılı dosyası, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma sayılı dosyaları, ticari defterler, İzmir Aliağa, İstanbul Kadıköy ve İstanbul Güneşli Vergi Dairelerinin yazı cevapları celp edilmiş ve defter incelemesi yapılarak bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememizce davalı tarafından ticari defterlerinin incelenmesi için dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup bilirkişinin sunmuş olduğu 03/11/2023 tarihli rapordan özetle; dava konusu çekin, Yapı ve Kredi Bankasına ait, ... seru namaralı, keşide yeri Espiye, keşide tarihinin 17/03/2023 olan çek olduğunun tespit edildiği, çekteki en son cironun davalı şirkete ait olduğu, davalı şirketten önceki cironun ...'e ait, olduğu, davalının 30/12/2022 tarihinde ...

Gıda Enerji San.ve Tic. Aş'nin davacı bankaya tahsil amacıyla gönderilen 19 adet çekin, davacı banka nezdinde kaybolduğunda dair 05.01.2023 tarihli davacı banka tarafından düzenlenen tutanağı dosyaya sunduğu tespit edildiğini, davacı banka tarafından tutulan tutanakta, dava konusu çekin yer aldığının tespit edildiği,

davalı davaya cevap dilekçesinde, dava dışı ...'in davalı şirketten 200.000,00 TL'lik tekstil ürünlerini satın aldığını, bu satın alma karşılığında alacağın 150.000,00 TL'lik kısmı için davaya konu çeki davalı şirkete teslim ettiğini, kalan 50.000,00 TL'lik kısmı içinde 10.01.2023 düzenlenme tarihli, 10.02.2023 vade tarihli ... tarafından davalı şirket lehine keşide edilmiş bonoyu teslim ettiğini beyan ettiğini, davalı şirketin 2023 yılına ait resmi defterlerini dosyaya sunmadığı,

davalı şirketin 2023 yılına ait resmi defterlerini sunmadığından dolayı, dava konusu çekin, davalının yevmiye defterinde kayıtlı olup olmadığı da tespit edilemediği, davalının incelenmek üzere 2022 yılına ait, yevmiye defterini, envanter defterini ve defter-i kebiri dosyaya sunduğunu, davalının 2022 yılına ait yevmiye defterinin incelenmesi neticesinde, İstanbul 24.Noterliği 10.12.2021 tarih ve 50480 yevmiye numarası ile açılış tasdikinin yapıldığı,

kapanış tasdikinin bulunmadığı tespit edilmiştir. davalının 2023 yılına ait yevmiye defterini dosyaya sunmadığından dolayı, dava konusu çekin, davalının yevmiye defterinde kayıtlı olup olmadığının tespit edilemediği, davalının 2022 yılına ait yevmiye defterinin açılış tasdikinin yasal sürede yapıldığı, kapanış tasdikinin bulunmadığı, davalının 2022 yılı yevmiye defterlerinden, dava dışı ...'in davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.

Dava, 6102 sayılı TTK’nun 792. maddesine dayalı çek istirdadı talebine ilişkindir.

TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Aynı yasanın 792.maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Kıymetli evrakın yetkili hamili olduğunu ve istem dışı elinden çıktığını ileri süren davacı, halen kıymetli evrakın hamili konumunda olan kişilere karşı istirdat isteminde bulunabilir. Böyle bir iddiada bulunan davacının söz konusu davadaki kanıt yükü, kendisinin davaya konu ettiği kıymetli evrakın son yetkili hamili olduğu ve hali hazırda hamil konumunda olan davalının kıymetli evrakı iktisabında kötüniyetli yahut ağır kusurlu olduğunu ortaya koymak olmalıdır. Buna göre hali hazırda hamil durumunda olan davalının kötüniyet ya da ağır kusurunu ispat zımmında, ciro zincirindeki bir kopukluk, çalıntı olduğu bilinmesine rağmen kıymetli evrakın devralınması gibi unsurlar belirleyici olabilecektir. (Benzer Yargıtay 11.HD.12/12/2014 Tarih, 2014/13735 Esas 2014/19653Karar Sayılı Kararı)

Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu ve tekstil ürünleri satışı karşılığında alacağına binaen çeki aldığını savunmuştur. Çekin ciro yoluyla devri için ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur.

Somut olayın değerlendirilmesinde;davacı tarafından Türkiye Yapı Kredi Bankası Espiye Şubesine ait 150.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, 17.03.2023 keşide tarihli ve Keşidecisi ... ... Tüketim Malzemeleri San ve Tic Ltd Şti olan çekin rıza dışında elden çıkmış olması nedeni ile çekin iade ve istirdadı talep edilmiş ise de, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında davalı şirketin yetkilisi olan ... hakkında soruşturma bulunmadığının anlaşıldığı, dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk da bulunmadığı, dosyada bulunan diğer delillerden davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun da kanıtlanamadığı dikkate alındığında ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸E-imzalıdır Hakim · ¸E-imzalıdır