Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/214 K.2023/275

İddianın özeti

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ...'ın Konya. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile borçluları takip tarihi itibarıyla ... ve ... isimli kişiler olan dosyanın alacaklısı olduğunu, davalı tarafından borçlular aleyhine icra takibi başlatıldığını, ilgili icra dairesince dosya kapsamında taraf bulunmayan müvekkili ... adına İİK m.89 kapsamında uygulamada 89 davetiyesi olarak bilinen haciz ihbarnamesi gönderildiğini, her ne kadar icra dairesi tarafından 23/01/2023 tarihinde birinci haciz ihbarnamesi, 09/02/2023 tarihinde ikinci haciz ihbarnamesi,

28/02/2023 tarihinde ise üçüncü haciz ihbarnamesi düzenlenmiş ise de dosya alacaklısının müvekkili nezdinde herhangi bir hak veyahut alacağının bulunmadığını, gönderilen 89/1-2-3 ihbarnamelerinin usulsüz olarak tebliğ edilmesine müteakip müvekkilinin dosya borçlularıyla arasında herhangi bir alacak ve borç ilişkisi olmaksızın bahse konu takip dosyasında borçlu konumuna düştüğünü, icra hukuk mahkemesinde usulsüz tebligatı öğrenme tarihlerinin (04/04/2023) tebliğ tarihi olarak düzeltilmesi talebine konu şikayetin Konya.

İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası kapsamında derdest olduğunu, müvekkili ile alacaklı olduğu iddia olunan davalı arasında hiç bir alacak verecek durumunun olmadığını, taraflar arasında ticari veya başkaca herhangi bir işlemin olmadığını, bu nedenlerle Konya. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası nedeniyle müvekkillinin davalıya borçlu olmadığının tespitini, dava sonuçlanıncaya kadar bahse konu takibin müvekkili açısından tedbiren durdurulmasını, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava davacı 3. şahıs tarafından 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 89/3 maddesi gereğince açılan menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ve tüm belgeler dosya arasına alınmıştır.

Davada öncelikle mahkememizin görevli olup olmadığının belirlenmesi icap etmektedir.

Görev hususu kamu düzeninden olup ve de dava şartları arasında düzenlendiğinden dolayı açılan davada mahkememizin görevli olup olmadığının tetkiki gerekmektedir.

Öncelikle ifade etmek gerekir ki açılan davada genel mahkemeler görevlidir. Nitekim aşağıda emsal olarak sıralanan yüksek yargı kararları da bu hususu destekler mahiyettedir.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 03/02/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"İstinaf konusu, kendisine haciz ihbarnamesi tebliğ edilen 3. Kişi tarafından İİK'nun 89/4 maddesi gereğince açılan menfi tespit davasına ilişkindir.

Dava ve takip dosyası içeriğine, dosyadaki yazılara göre. Her ne kadar ilk derece mahkemesince Konya. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasında çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibin söz konusu olması nedeniyle, mutlak ticari dava niteliğindeki uyuşmazlığın Ticaret Mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş ise de, ilgili takip dosyasında takibin tarafları alacaklı ile borçlu olup, sadece onlar arasında mutlak ticari dava söz konusudur.

İİK'nun 89/4 maddesine dayalı olarak açılan iş bu menfi tespit davasının davacısı olan Günay Şen ise, kendisine haciz ihbarnamesi gönderilen 3. Kişi konumunda olup, onun tarafından açılan menfi tespit davası yönünden mutlak ticari dava söz konusu değildir. Kaldı ki, İİK'nun 89. Maddesi uyarınca menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir.

Mahkemece bu husus gözetilerek işin esasına girilmesi gerekirken Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmesi doğru bulunmamıştır." denilmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 23/05/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"Somut olayda, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, borçluya borçlu olduğu gerekçesiyle çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir.

Bu madde uyarınca açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir. (Prof. Dr. ... , İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, sh:476)

Bu durumda İlk derece Mahkemesince, İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan davada, görevli olduğunun kabulüyle uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." denilmiştir.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 09/04/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"Her ne kadar davalı şirket ise de davacının gerçek kişi olduğu, tacir kaydının bulunmadığı, 6102 sayılı TTK 11/2 maddesi ile Esnaf ve Sanatkarlar ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin 18/06/2007 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı gereğince 2013 sayılı VUK mükerrer 177.maddesi gereğince bilanço hesabı esasına göre defter tutma hadlerine göre esnaf olduğu, işletme hesabına göre defter tuttuğu, bu sebeple davanın TTK 4.maddesi gereğince ticari dava niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla Konya Asliye . Ticaret Mahkemesince açılan davada genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğundan bahisle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olduğundan, davalının istinaf kanun yoluna başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir.

Yine Yargıtay . H.D.'nin benzer mahiyetteki ... E., ... K. Sayılı ve 12/04/2016 tarihli ilamında da özetle; İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir. Mahkemece, bu husus gözetilerek, işin esasına girilmesi gerekirken, yazılı şekilde Asliye Ticaret Mahkemesi'ne görevsizlik kararı verilmesi doğru olmamış, hükmün bozulması gerekmiştir. Şeklinde karar verilmiştir.

Yine yargı yeri belirlemesi için benzer mahiyette dosyanın gittiği Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 28/12/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında; " Davacı ... davasına ilişkin İİK'nın 89/3 maddesinde göreve ilişkin özel düzenleme bulunduğundan Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesi gerektiği neticesine varılmıştır." şeklinde karar verilmiştir.

Aşağıda ayrıntılı olarak Ticaret Mahkemelerinin görevleri ile alakalı izahatlar yapılacaktır.

Bir davanın ticari dava olup olmadığı 6100 Sayılı TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar için tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken, nispi ticari davalarda dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığı kriter olarak kabul edilmiştir.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1.maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.

Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, icra dosyası, Yüksek Mahkeme ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde.

Taraflar arasında görülmekte olan davanın kendisine haciz ihbarnamesi tebliğ edilen 3. Kişi tarafından 2004 Sayılı Kanunun 89/3 maddesi gereğince açılan menfi tespit davası olduğu, her ne kadar bir an için takip dayanağının "bono" olması sebebiyle eldeki davanın mutlak ticari dava olabileceği düşünülebilir ise de yukarıda detayı verilen Konya Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 03/02/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi.

Hukuk Dairesinin 23/05/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında, Konya Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 09/04/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında ve dahi Yargıtay. H.D.'nin benzer mahiyetteki ... E., ... K. Sayılı ve 12/04/2016 tarihli ilamında, Konya Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 28/12/2022 Tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere ilgili takip dosyasında takibin tarafları alacaklı/davalı şahıs ile borçlu/diğer davalılar Mehmet Aydın ve Osman Sağlam olduğu, sadece onlar arasında mutlak ticari davanın söz konusu olabileceği, 2004 sayılı İİK'nun 89/3 maddesine dayalı olarak açılan işbu menfi tespit davasının davacısı olan ... ise kendisine haciz ihbarnamesi gönderilen 3. Kişi konumunda olduğu, onun tarafından açılan menfi tespit davası yönünden mutlak ticari davanın söz konusu olmadığı, neticeten 2004 Sayılı İİK'nun 89/3.

Maddesi uyarınca açılan menfi tespit davalarında görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu, 2004 Sayılı Kanunun 89. Maddesi gereğince açılacak menfi tespit davasında "Bu davada üçüncü şahıs, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat etmeye mecburdur." şeklinde amir kanun hükmü bulunduğu, dolayısıyla açılan davanın 6100 sayılı HMK m. 114/1-c maddesi ve H.M.K.'nun 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...