Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/453 K.2025/616

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇE YAZIM TARİHİ

Davacı taraf vekilinin davalı taraf aleyhine açtığı işbu dava üzerine T.C. Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/05/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı görevsizlik kararı üzerine dava dosyası kararda görevli gösterilen mahkememize gönderilmekle, dava dosyası mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmekle, mahkememizce yapılan aleni/açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle.

Müvekkili birlik karşı yana yem almak maksadı ile 14.06.2021 düzenleme, 31.08.2021 vade tarihli 486.335,00 TL bedelli ve 28.09.2021 düzenleme, 30.11.2021 vade tarihli 393.480,00 TL bedelli iki adet bono verdiğini, müvekkili birlik bu senetleri elden (tahsilat makbuzu karşılığı) ve karşı yanın banka hesabına yaptığı havaleler ile ödediğini, bu bonolara ilişkin bir borcununu bulunmadığını, müvekkilinin borcu olmamasına rağmen karşı yanın müvekkili aleyhine ayrı ayrı icra takipleri başlattığını, müvekkili aleyhine Ereğli İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyalarında yapılan takipler karşılıksız ve ödenmiş bonolara dayanarak yapıldığını,

karşı yanın bonoları malen kaydı ile almasına rağmen ve bonoların bedelini tahsil etmesine rağmen müvekkiline bu bonolar karşılığında göndermesi gereken yemleri göndermediğini, bu nedenlerle taleplerinin kabulü ile 14.06.2021 düzenleme, 31.08.2021 vade tarihli 486.335,00 TL bedelli, 28.09.2021 düzenleme, 30.11.2021 vade tarihli 393.480,00 TL bedelli, bonolar nedeniyle müvekkilinin borçsuzluğunun tespitine, Ereğli İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyalarında yapılan takiplerin iptaline, bonolar için yaptıkları 879.815,00 TL'nin davalıdan ödeme tarihleri esas alınarak ticari faizi ile davalıdan alınarak müvekkilline ödenmesine,

müvekkilinin yem alımı için ödediği paralara karşılık şimdilik 1000,00 TL nin ödeme tarihleri esas alınarak ticari faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, masraf ve ücretin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi özetle. Davacı tarafından açılan iş bu davada dava dilekçesindeki talepler incelendiğinde davacı " bonolar nedeniyle müvekkilin borçsuzluğunun tespiti, bu bonolar ve yem alımı için yapılan yapılan ödemelerin istirdatı" şeklinde taleplerde bulunarak dava açmış ise de davacının bu talebi bile davacının çelişkili ve kötüniyetli davranışını ortaya koymuştur.

Zira hem menfi tespit hem istirdat talep edilmesi usulen mümkün olmadığından davacının öncelikle hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, zira menfi tespit davası, icra takibi açılmadan önce veya takip açıldıktan ancak alacaklıya herhangi bir surette ödeme yapılmadan önce takibe konu borcun bulunmadığının tespiti amacıyla açılmakta olduğunu, burada borçlunun davayı açmaktaki amacı, borçlu olmadığının tespitini sağlamak olduğunu, istirdat davasında ise borçlu artık borçlu olmadığının tespitini değil icra takibi sırasında aslında borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olması sebebiyle, bu paranın geri alınmasını sağlanmak istenmekte olduğunu,

dolayısıyla iki davanın yöneldiği amaç farklı olduğundan birlikte açılmaları mümkün olmadığını, yine davacının istirdat talebi de süresinde olmadığını, zira iddia olunan ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde istirdat davasının açılması gerekmekte olduğunu, bu süre zamanaşımı süresi değil, bir hak düşürücü süre olup taraflar itirazda bulunması dahi mahkeme tarafından re’sen dikkate alınacağından davacının gerçeği yansıtmayan iddiaları doğru bile olsa idi davacının istirdat talebi yönünden hak düşürücü süre geçmiş olduğundan davanın bu nedenle de reddi gerektiğini,

taraflarının alacaklı olduğu EREĞLİ İCRA MÜDÜRLÜĞÜNÜN ... -ESAS VE ... Esas sayılı dosyaları hakkında davacı tarafın itirazları yersiz ve mesnetsiz olduğunu, dava konusu edilen alacak belgeleri, kambiyo senedi niteliğinde olup senede karşı senetle ispat zorunluluğu kapsamında olduğunu, dava konusu bono malen kaydı içerdiğinden malın teslim alınmadığına dair ispat yükü davacı - borçlu tarafa ait olduğunu, davalı müvekkili şirketin ticari defter ve kayıtları,

kurumlara verilen beyanname ve formlar incelendiğinde davalı müvekkili şirket ile borçlu şirket arasındaki ticaret ve buna bağlı olarak da davalı müvekkili şirketin alacaklı olduğu icra takip dosyasına konu alacağın varlığı ve davacının iddialarının asılsız olduğu ortaya çıkacağını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava ve delil gösterme hakları saklı kalmak üzere dava dilekçesine karşı cevaplarının kabulünü, davacıların davasının ve taleplerinin reddini,

davacılar aleyhine alacağın % 20 ’ sinden aşağı olmamak üzere davalı müvekkili şirket lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Taraflar arasında görülmekte olan davanın; T.C. Ereğli(Konya ) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine dayanak 14/06/2021 Tanzim, 31/08/2021 Vade ve 486.335,00 TL bedelli bono ile T.C. Ereğli(Konya ) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine dayanak 28/09/2021 Tanzim, 31/11/2021 Vade ve 393.480,00 TL bedelli bonoların bedellerinin ödenmesine rağmen yemlerin teslim edilmemesi sebebiyle açılan menfi tespit davası ve ödenen bono bedellerinin istirdadı davası ile bedeli ödenmesine rağmen teslim edilmeyen başkaca yem bedellerinin iadesi talepli kısmi alacak davası olduğu,

Taraflar arasındaki ihtilafın ise T.C. Ereğli(Konya ) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine dayanak 14/06/2021 Tanzim, 31/08/2021 Vade ve 486.335,00 TL bedelli bono ile T.C. Ereğli(Konya ) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine dayanak 28/09/2021 Tanzim, 31/11/2021 Vade ve 393.480,00 TL bedelli bonoların bedellerinin davacı tarafından ödenip ödenmediği, davalı tarafından bononun tanzimine dayanak yemlerin davacıya teslim edilip edilmediği, bonoların tanzimine dayanak yem alışverişi dışında taraflar arasında başka yem alışverişleri dolayısıyla davacının herhangi bir alacağı olup olmadığı, var ise miktarı ve davalıdan tahsilinin talep edilip edilemeyeceği hususlarında olduğu görüldü.

II.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

(1) HARÇ İKMALİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04/07/2012 Tarih ve ... Esas-... Karar Sayılı ilamı da emsal alınarak davacı vekilinin dava değeri bono bedelleri toplamı olan 879.815,00 TL belirtilmek suretiyle bu miktar üzerinden harç yatırılmış ise de her iki icra dosyasındaki takip çıkışı toplamının 940.476,04 TL olduğu anlaşılmakla bu miktar üzerinden bakiye kalan harç ikmal ettirilmiştir.

(2) DAVA VE TAKİP DAYANAĞI BONOLARIN İNCELENMESİNDE

(a) Keşide tarihinin 14/06/2021, keşide yeri Aksaray, keşidecisi ... Hayvancılık Kooperatifleri Birliği, lehtarı/hamili ... Ltd. Şti, bedeli 486.335,00 TL, vade tarihi 31/08/2021 ve ihdas nedeni "MALEN" olan bononun incelenmesinde şeklen yapılan değerlendirmede 6102 Sayılı Kanunun 776 ve devamı maddeleri gereğince kambiyo vasfına haiz olduğuna kanaat edilmiştir.

(b) Keşide tarihinin 28/09/2021, keşide yeri Aksaray, keşidecisi ... Hayvancılık Kooperatifleri Birliği, lehtarı/hamili ... Ltd. Şti, bedeli 486.335,00 TL, vade tarihi 30/11/2021 ve ihdas nedeni "MALEN" olan bononun incelenmesinde şeklen yapılan değerlendirmede 6102 Sayılı Kanunun 776 ve devamı maddeleri gereğince kambiyo vasfına haiz olduğuna kanaat edilmiştir.

(3) BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Tarafların tacir olması sebebiyle Mahkememizce her iki tarafında da ticari defter ve belgelerinin incelenmesine karar verilmiştir.

(a) Davacının Ticari Defter ve Belgelerinin İncelenmesini İçerir 08/02/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; Davacının 2018-2023 yılları arasındaki ticari defter ve belgelerinin muhasebe standartlarına uygun olarak tutulduğu, defterlerin kendi içerisinde birbirini doğruladığı, dava ve takip konusu bonoların ticari defterlerde yer aldığı ancak bu senetlere ilişkin herhangi bir ödeme kaydı olmadığı, taraflar arasında açık cari hesap ilişkisi çerçevesinde çok sayıda fatura kaydı olduğu, bu faturalara ilişkin olarak herhangi bir iade faturası düzenlenmediği, davacının kendi defter ve belgelerine göre dava tarihi itibariyle davalıya 1.027.258,00 TL borcu olduğu rapor edilmiştir.

(b) Davacının Ticari Defter ve Belgelerinin İncelenmesini İçerir 06/06/2024 Tarihli Bilirkişi EK Raporunda özetle; Verilen sipariş avanslarının hesaba dahil edilmemesi sebebiyle borç bakiyesinde sehven hata yapıldığı, avansların dahil edilmesi akabinde davacının davalıya dava tarihi itibariyle 800,00 TL borcu olduğu rapor edilmiştir.

(c) Davalının Ticari Defter ve Belgelerinin İncelenmesini İçerir 12/09/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; Davalının 2020-2023 yılları arasındaki ticari defter ve belgelerinin muhasebe standartlarına uygun olarak tutulduğu, defterlerin kendi içerisinde birbirini doğruladığı, dava ve takip konusu bonoların ticari defterlerde yer aldığı ancak bu senetlere ilişkin herhangi bir ödeme kaydı olmadığı, taraflar arasında açık cari hesap ilişkisi çerçevesinde çok sayıda fatura kaydı olduğu, bu faturalara ilişkin olarak herhangi bir iade faturası düzenlenmediği, davalının kendi defter ve belgelerine göre dava tarihi itibariyle davacıdan 1.143.262,26 TL alacaklı olduğu rapor edilmiştir.

(ç) Davacının Ödeme İddiaları Da Nazara Alınarak Ödemeye Dayanak Bilgi ve Belgelerin Temini İçin Bankalara Müzekkere Yazılmış ve Akabinde Davacının İtirazlarını Karşılar Mahiyette16/04/2025 Tarihli Bilirkişi Raporu Aldırılmıştır. Bu Raporda Özetle; Taraflar arasında düzenlenen tüm faturaların her iki tarafın da ticari defterlerinde yer aldığı, bu faturalara ilişkin olarak iade faturası düzenlenmediği, yapılan ödemelerde davacının kendi defter ve belgelerine mükerrer ödeme kaydı yapması sebebiyle defter ve belgelerdeki kayıtların uyuşmadığı, dava ve takip konusu bonoların her iki tarafın da ticari defterlerinde yer aldığı ve herhangi bir ödeme kaydı olmadığı rapor edilmiştir.

(4) DEĞERLENDİRME VE MAHKEMEMİZ KABULÜ

(a) Dava ve Takip Konusu Bonoların Tanzimine Dayanak Yemlerin Gönderilmediği ve Bedelinin Ödendiği İddiası Açısından Yapılan Değerlendirmede: Dava ve takip konusu bonoların ihdas nedeninin "MALEN" olduğu, davalının aşamalarda savunmalarında yemleri teslim ettiği yönünde savunmada bulunduğu, T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29/03/2022 Tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere “malen” ibaresi bulunan bir bonoda malın teslim alındığının borçlu tarafından ikrar edilmiş sayılacağı ve alacaklı/davalının yemleri teslim ettiğini kanıtlamak yükümlülüğü olmadığı, yazılı ikrarın aksinin bir başka ifade ile malın teslim edilmediğini ispat yükünün davacı/borçluda olduğu, nitekim tarafların incelenen ticari defterlerinde süregelen ticari ilişki çerçevesinde tüm faturaların tarafların defter ve belgelerinde kayıtlı olduğu, bu durumun da T.C.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14/05/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alındığında yemlerin davacıya teslim edildiğine karine olduğu ve aksinin dosyadaki mevcut delil durumuna göre davacı tarafından ispat edilemediği anlaşılmakla bonoların tanzimine dayanak yemlerin davalı tarafından davacıya teslim edildiği Mahkememizce kabul edilmiştir.

Her ne kadar davacı tarafından ödeme iddiasında bulunulmuş ise de 6100 Sayılı Kanunun 201/1 maddesi de nazara alındığında ödemenin yazılı belge ile ispat edilmesi gerektiği lakin tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesinde bonoların ödendiğine dair bir kayıt tespit edilemediği, davacının kendi defterlerine bir kısım ödemeleri mükerrer kaydettiği ve ödemelerde açıkça bu bonolara ilişkin olarak yapılan bir ödeme de olmadığından davacının ödemeyi ispat edemediği Mahkememizce kabul edilmiştir.

(b) Dava ve Takip Konusu Bonolar Dışındaki Diğer Ödemesi Yapıldığı İddia Olunan Lakin Teslim Edilmediği İddia Edilen Yemler Açısından Yapılan Değerlendirmede: Az yukarıda izah edildiği üzere T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14/05/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29/03/2022 Tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı ilamı da emsal alındığında dava ve takip konusu cari hesaba dayanak faturaların tarafların ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olduğu(bonolar dışındaki) bu hususun davalının fatura konusu malların davacıya teslim edildiğine karine olduğu, davacı tarafından yapılan bir kısım ödemelerin davalının ticari defterlerindeki davacının borcundan mahsup edildiği ve davalının kendi defter ve belgelerine göre davacıdan bakiye 1.143.262,26 TL alacaklı olduğu, ödeme hususundaki ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu ve davacının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı görülmekle kendisine yemin hakkı hatırlatılmıştır.

Davacının yemin deliline dayanması üzerine Mahkememizin 30/09/2025 tarihli duruşmasında davalı şirket yetkilisinin usulüne uygun olarak yemini eda ettirilmiş, şirket yetkilisi alınan yeminli beyanlarında davacı kooperatifler birliği ile uzun süredir devam eden ticari ilişkileri olduğu,

davacının üst birlik olduğunu, kendi altında bulunan kendisine bağlı kooperatifler bulunduğunu, davacı kooperatifler birliğinin emir ve talimatları doğrultusunda gösterdiği kooperatif ve kişilere yemleri teslim ettiklerini, karşılığında davacı birlikten dava konusu bonoları teslim aldıklarını, bonoların günü geldiğinde ödenmediğini, bunun üzerine icra takibine geçtiklerini, davacıya veya gösterdiği kişilere talep ettiği ve bedelini ödediği tüm yemleri teslim ettiklerini, davacıdan ödeme alıp da teslim etmedikleri yem olmadığı hususunda usulüne uygun olarak yemin eda edilmiş,

6100 Sayılı Kanunun 229/1 maddesi gereğince davacının bonolar dışındaki davası yönünden de davasının reddine karar verilmiştir.

(c) Davalının Üst Birlikte Olduğu ve Kendisine Yem Teslim Edilmediği İddiası Açısından Yapılan Değerlendirmede: Her ne kadar davacı tarafından davalı şirket yetkilisinin yemini çerçevesinde kendisine yem teslim edilmediği savunulmuş ise de tarafların incelenen ticari defterlerinden davacı ile davalı arasında süregelen ticari ilişki çerçevesinde faturaların kayıtlı olması ve iade faturası düzenlenmemesi ve dahi uzunca süre devam eden ticari ilişki çerçevesinde bonoların tesliminden sonra alt birliklere teslim edilen mallardan sorumlu olmadıkları yönündeki savunmalarının 4721 Sayılı Kanunun 2. Maddesinde yer alan dürüstlük kuralına aykırı olacağı değerlendirilmekle davacının bu yöndeki savunmalarına Mahkememizce itibar edilmemiştir.

(ç) Kötüniyet Tazminatı Açısından Yapılan Değerlendirmede: T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19/04/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alındığında verilen bir tedbir kararı ile takibin durdurulmasına karar verilmediği, bir başka ifade ile davalı/alacaklının alacağına kavuşması engellenmediğinden yasal şartların oluşmaması sebebiyle davalı lehine kötüniyet tazminatı takdir edilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Katip Hakim