Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/568 K.2024/233

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ... T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : Hasımsız

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

KARAR YAZMA TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ... Mah. ... Sk. No:... Karatay/Konya adresinde bulunan ticari defterlerinden pay defterinin gösterilen tüm dikkat ve özene rağmen ofisten çalındığı veya kaybolduğu gibi nedenlerle iş bu davayı açtıklarını, davacı şirkete ait pay defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava ettiği görülmektedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMEİS VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Davanın; 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi gereğince davacı şirkete ait pay defterinin çalınması sebebiyle zayi davası olduğu ve hasımsız olarak açılmış olduğu görülmektedir.

II.HÜKME EMSAL ALINAN YÜKSEK MAHKEME İLAMLARI

1.T.C. Adana Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 03/11/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"6102 Sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Davacı, davaya konu yönetim kurulu karar defterinin çalındığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Hırsızlık nedeniyle ticari defterlerin zayi olduğunu ispat yükü davacı taraftadır. Olay yeri inceleme tutanağında dava konusu iş yerinde kapı ve pencerelerde zorlama olmadığı, iş yerinde hırsızlık olayı olduğuna dair iz ya da emareye rastlanmadığı belritimiştir. Erdemli Cuhuriyet Başsavcılığı'nın ...

Soruşturma Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararının incelenmesinden söz konusu iş yerinde hırsızlık suçunun işlendiğini gösteren yeterli delil bulunmadığı belirtimiştir. Davacı taraf iş yerinde hırsızlık olduğu ve bu nedenle dava konusu defterin zayi olduğuna ilişkin iddiasına yönelik kesin ve inandırıcı delil ibraz edilmediği gibi davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumadığı ( Yargıtay.

Hukuk Dairesinin 05.12.2016 tarih ... E., ... K. sayılı ilamı ve yine Yargıtay. Hukuk Dairesinin 03.06.2014 tarih ... E., ... K. Sayılı emsal içtihatları) anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Yukarda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin dava konusu ticari defterlerin zayi olduğunun ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine ilişkin verilen kararın usul ve esas yönden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir.

2.T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 03/06/2014 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; hırsızlık olayına ilişkin olarak aracın şoförü ve tasfiye memurunun karakolda verdikleri ifade ile mahkemede tanık sıfatıyla verdikleri ifadelerin birbirini desteklemediği ve tutarlı olmadığı, bu sebeple itibar edilemeyeceği, ayrıca ticari defter ve belgelerin saklanmasında tasfiye memurunun gereken dikkat ve özeni göstermediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 03/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi." denilmiştir.

III.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

1.6102 Sayılı Kanunun 64 ve devamı maddeleri gereğince tacirler ve ticari işletmeler kendileri için kanunlarda belirlenen defterleri tutmak ve muhafaza etmekle yükümlüdürler. Kanun koyucunun, tacir ve ticari işletmeler için defter tutmayı zorunlu kılmasının temelinde ticari hayattaki güvenliğin, sürat, ispat ve dürüstlüğün sağlanması yatmaktadır. Bu hususun yanı sıra ticari defterler, bir işletmenin tüm hesap ve ticari ayrıntılarını içerirler. Aynı zamanda, devlete ödenecek vergilerin hesabında da aktif rol oynarlar. Bu sebepten dolayı ticari defterler hem ticari, hem hukuki, hem de vergisel olarak çok önemlidirler. Tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetleri ticari defterler sayesinde denetlenmektedir.

2.6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde düzenlenen zayi kavramı; defter ve belgelerin yalnızca elden çıkmasını veya yok olmasını değil, tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen önleyemediği bu nedenle kendisine kusur olarak yüklenemeyen harici bir olay nedeniyle ileri sürülmesinin mümkün olmamasını ifade etmektedir.

3.Zayi kararıyla tacir, defterleri ibraz etmemenin vergi hukuku, ceza hukuku ve ispat hukukuna yönelik sonuçlarından söz konusu kurtuluş beyyinesiyle muaf tutulmaktadır. Bu nedenle Mahkemelerce zayi kararı verilmeden önce tacirin iddialarında samimi ve inandırıcı olup olmadığı, defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamı gösterip göstermediği hususları titizlikle değerlendirilmelidir.

4.Yukarıda yapılan açıklamalar, Yüksek Mahkeme içtihatları ve somut olayımız bir bütün olarak değerlendirildiğinde. Davacı vekilinin 22/09/2023 tarihli dava dilekçesinde davacı şirketin pay defterine ilişkin zayi kararı talep ettiği,Mahkememizce tensip zaptının 1 numaralı ara kararı uyarınca zayi olduğu iddia edilen pay defterlerinin nasıl ve ne zaman zayi olduğunu bildirmek üzere davacı vekiline süre verildiği,

davacı vekili tarafından sunulan tarihli beyan dilekçesinde söz konusu defterin 20/09/2023 tarihinde müvekkil şirkete ait iş yerinde tüm dikkat ve özenin gösterilmesine rağmen şirket ticari defterlerinin bulunduğu evrak dosyasından çalındığını, müvekkil şirket temsilcisi ... şirket ile ilgili işlem yapmak için dosyayı masasının üzerine çıkarıp hazırladığını, daha sonra işlem yapacakları sırada pay defterinin dosya arasında olmadığını gördüklerini, bahsettikleri sebeplerle pay defterinin çalındığını ve gerekli özene rağmen kaybolduğunu beyan ettiği görülmektedir.

Yukarıda detayı verilen Yüksek Mahkeme içtihatları ve amir kanun hükümleri gereğince 6102 Sayılı Kanunun 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi olan davacının 18/2 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerini basiretli tacir gibi muhafaza etmesi gerektiği lakin defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamının somut olayda gösterildiğinden söz edilemeyeceği gibi anlatımları sebebiyle iddialarının samimi ve inandırıcı olmadığına kanaat edildiği gibi iddialarının hukuki/somut delillerle desteklenmediği anlaşılmakla detayı yukarıda verilen T.C.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 03/11/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Yargıtay. Hukuk Dairesinin 03/06/2014 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının davasının reddine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim