Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/42 K.2025/756

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Davalı tarafından müvekkili aleyhine Konya .İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibine başladığını, müvekkilinin davalıya bu şekilde bir borcu bulunmadığını, takibe konu 100.000,00 TL bedelli, 20.08.2017 keşide tarihli çek borçlusu ... Tic. A.Ş. dir.

Görüleceği üzere müvekkilinin takibe konu çekle hiçbir ilişkisi olmadığını, müvekkilinin çek keşide tarihinden yaklaşık bir buçuk yıl önce şirket hissesini devir ettiğini ve şirketle ilişkisini kestiğini, şirket ortağı bile olsa, sadece şirkete karşı sorumluluğu bulunduğunu, müvekkilinin 2016 yılında işleri kötü gittiğini ve kendisi ekonomik olarak bu güne kadar sıkıntı çektiğini, müvekkilinin, davalıya borçlu olmadığının tespitine, müvekkilim adına icra dosyasına girecek paranın davalıya (alacaklıya) ödenmemesi için dava sonuna kadar teminatsız tedbir konulmasına, neticeden icra takibinin müvekkili lehine durdurulmasına,

dava (icra takibi) sebebiyle uğramış oldukları zararların yasa gereği alacağın yüzde yirmisinden az olmamak kaydıyla kötü niyetli davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/05/2024 tarih ... Esas ... kararı ile " davacının Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden Menfi Tespit isteminde bulunduğu, dosyanın yapılan incelemesinde "Kambiyo Senedine" dayalı olarak yapılan icra takibi olduğu Türk Ticaret Kanunu madde 4 gereği dava konusunu mutlak ticari dava türüne girdiği gözetilmiş belirtilen sebeple davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu..." nedenleriyle görevsizlik kararı verilmiş, Mahkememizin ... Esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın Konya . İcra ... E. Sayılı dosyasında davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti ve buna göre kötü niyet tazminatı hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Konya . İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasının fiziken dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Manavgat/Antalya Ticaret Müdürülüğüne müzekkere yazılarak 20/08/2017 tarihinde şirketin imza yetkilisi/yetkililerinin bildirilmesi ve ... Tic Aş'nin kurulduğu günden bu yana ortak ve yetkililerini gösterir biçimde Ticaret sicil kayıtlarının Mahkememize gönderilmesi istenilmiş, ilgili kayıtlar dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odasına müzekkere yazılarak davalının tacir olup olmadığı sorulmuş, 23/06/2025 tarihli cevabi yazıda ...'nın sicil müdürlüklerinde 42/182994 sicil numarasına 25/04/2018 tarihinde karayolu ile yük taşımacılığı meslek dalında Bağcılar Nakliye unvanında kayıt yaptırdığını, sicil kaydının halen devam ettiği bildirilmiştir.

Konya Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davalının tacir olup olmadığı sorulmuş, 25/06/2025 tarihli cevabi yazıda davalının sahibi olduğu bir ticari işletme kaydına ve şahsın limited şirketi ortaklığına rastlanılmadığı bildirilmiştir.

Antalya Vergi Dairesine müzekkere yazılarak davacının kendi adına tacir olup olmadığı sorulmuş, 23/06/2025 tarihli cevabi yazıda ilgili mükellefin dairelerinde ticari, zirai, serbest meslek kazanı ve diğer kazançlar yönünden herhangi bir mükellefiyetinin bulunmadığı bildirilmiştir.

Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacının kendi adına tacir olup olmadığı sorulmuş, 23/06/2025 tarihli cevabi yazıda davalı adına herhangi bir kayıt tespit edilmediği bildirilmiştir.

Dava, çeke dayanarak başlatılan ilamsız icra takibinden kaynaklı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davada öncelikle mahkememizin görevli olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

Somut olayda, çekin arka yüzünün incelenmesinde "işbu çekin karşılığı" ibaresinin üzerinin çizili olduğu, altındaki kısımda "işbu çekin altındaki imzanın keşideciye ait olup olmadığı hususunda tereddüt edildiğinden işbu çek işleme alınmamıştır" şeklinde banka tarafından ibare yazıldığı ve kaşe + imza ile altının imzalandığı, hemen bu kısmın altında ise "bu tarih itibari ile çekin karşılığı yoktur" yazıldığı, bu ibarenin ise yazım şeklinin üstteki banka tarafından imzalanan yazıdan farklı olduğu ve bu kısmın altında imza bulunmadığı görülmektedir.

Bankanın üstteki yazının altına kaşe vurup imzaladıktan sonra onun altına yeni bir ibare düşmüş olması ve imzalamaması hayatın olağan akışına aykırıdır. Zaten imzalar kural olarak yazıların altına atılır. Kaldı ki banka tarafından çekin takas odasına ibraz edildiği de yazmamaktadır. Bankanın burada çekle ilgili tereddütten kaynaklı ödeme yapmadığı ve çeki karşılıksızdır işlemine tabi tutmadığı açıktır.

Tahsil için ibraz süresi içerisinde bankaya tevdi edilen çekin banka tarafından takas odasına ibraz edilerek karşılıksızdır ibaresi yazılmaması nedeniyle çeke ilişkin kambiyo senetlerine mahsus müracaat haklarının kaybedildiği sabittir. Davaya konu takip belki de bu sebeple ilamsız takip şeklinde yapılmıştır. Dolayısıyla çekin adi yazılı senet niteliğinde olduğu, yine farklı bir deyişle çek vasfını haiz olmadığı, bu vasfını kaybettiği anlaşılmaktadır.

Bu haliyle çekin temel borç ilişkisi bakımından yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu, TTK. hükümleri anlamında kıymetli evrak vasfında olmadığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca uyuşmazlığın niteliğine göre de Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. (Yargıtay İçtihatlarıda aynı yöndedir. . H.D.nin ... -E ... -K sayılı ilamı, . H.D. Nin ... -E ... -K sayılı ilamı.)

Dolayısıyla, taraflar arasındaki takip konusunu oluşturan ve çek niteliğini yitirmiş belge doğrultusunda eldeki dosya doğrudan ticaret mahkemesi görev alanına girmeyecek, tarafların tacir olup olmadığı hususu irdelenecektir.

Her iki tarafı birden tacir olmayan veya tacir sayılması mümkün olmayan gerçek ya da tüzel kişinin ticari işletmesinin olması da mümkün değildir. Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarına asliye ticaret mahkemeleri bakar. Somut olayda tarafların ikisi birden tacir olmadığından ticari bir işletmeden de söz edilemez.

Bu nedenle H.M.K.'nun 114/1-c maddesi ve H.M.K.'nun 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş, daha önceden görevsizlik kararı veren Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu tespit edilmiş, olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Konya BAM . HD'ne gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · ¸