Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/294 K.2024/267

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : 1-

VEKİLLERİ

DAVALI : 2-

VEKİLİ

DAVALI : 3-

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. 01.03.2023 tarihinde, müvekkiline ait ... plakalı ... Marka araca, ... A.Ş.'ne ait olup uzun süreliğine ...

A.Ş.'ne kiraya verilen ve sürücüsü ... olan ... plakalı araç İstanbul Kurtköy'de çarpması sonucu müvekkilinin aracında maddi hasar meydana geldiğini, karşı tarafın %100 kusurlu olduğunu, müvekkiline ait aracın kaza sonrası serviste tamir edildiğini, hasar miktarının sigorta şirketince ödendiğini, müvekkilinin tır dorsesi olan (Frigorifik buz dolaplı dorsesi) aracını, hasar tespiti, parça tedariki ve tamir süresi olan yaklaşık 30 gün boyunca kullanamadığını, müvekkilinin geçimini nakliye işi ile uğraşarak yaptığını ve kaza sonrası Dorse tamirde olduğu için aracı bir süre kullanamadığını, kaza nedeniyle aracının değer kaybına uğradığını,

aracın bir kısım parçalarının yenileri ile değiştirildiğini, bir kısım parçalarının ise onarıldığını, davalı sigorta şirketi ile arabuluculuğa gidildiğini anlaşma sağlamadığını, bu nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla; şimdilik değer kaybı bedeli olarak HMK 107 kapsamında belirsiz alacak olarak 500,00 TL nin kaza tarihi itibariyle işletilecek faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline aracın çalışmamasından dolayı uğranılan kazanç/gelir kaybı bedeli olarak 500,00 TL nin davalı ... ve ...

A.Ş. den kaza tarihi itibariyle işletilecek faizi ile birlikte tahsiline, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının gerçek kişi olması ve kazanın İstanbul Kurtköy'de meydana gelmesi nedeniyle görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi veya İstanbul Beykoz Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkili şirket yönünden arabuluculuğa başvuru yapılmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddi talep ettiklerini, müvekkilinin ...'nın işvereni olmadığını, ...'nın dava dışı ... Tic.

Limited Şirketinin sigortalı çalışanı olduğunu, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkilinin meydana gelen kazada hiçbir kusur veya kusursuz sorumluluğunun bulunmadığını, meydana gelen kazanın davalı ... tarafın iş saatleri içerisinde gerçekleşip gerçekleşmediği,

davalının emir ve talimat yükümlülüğü altındayken, işini yaparken bu kazaya sebep olup olmadığı da davacının talepleri bakımından araştırılması gerektiğini, olayın gece yarısı olduğunu, ...'nın iş için araç sürmediği sırada kazanın gerçekleştiğini, davacının kazaya karışan aracın kaç gün boyunca kullanamadığını ispat yükü altında olduğunu, bu nedenlerle; davacının haksız davasının dava şartı yokluğu ve usul yönünden itirazları doğrultusunda reddini, aksi halde davanın esastan reddini, davanın ...

Lojistik Hizm. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ihbarını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; alacağın belirlenebilir olduğu halde HMK 107 kapsamında belirsiz alacak davası açılmasının hukuki menfaatinin olmadığını, müvekkilinin başvuru öncesi 5.924,91 TL değer kaybı ödemesi yaptığını ve başka sorumluluğunun bulunmadığını, davacının bakiye talebi bakımından dosyanın bilirkişi incelemesine gönderilmesi gerektiğini, araç mahrumiyet taleplerinin teminat dışı olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe teminat limitleri dahilinde olduğunu, bu nedenlerle; davanın reddini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 22/03/2024 tarihinde bedel artırım dilekçesi sunmuş olup, dilekçe davalılara tebliğ edilmiştir.

(II) YARGILAMADA TOPLANAN DELİLLER

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin08/06/2023 havale tarihli cevabi yazısı ile, poliçe ve hasar bilgisi, kaza tespit tutanağı bilgisi ve eksper rapor bilgilerinin gönderildiği görülmüştür.

Türkiye Noterler Birliğinin 08/06/2023 tarihli cevabi yazısı ile; ... ve ... plaka sayılı araçların tescil kayıtlarının gönderildiği görülmüştür.

... Sigorta A.Ş vekilinin 02/06/2023 havale tarihli cevabi yazısı ile; poliçe ve hasar dosyasının gönderildiği görülmüştür.

Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketler Birliğinin 03/08/2023 tarihli cevabi yazısı ile; ... plakalı aracın kasko değerinin bildirildiği görülmüştür.

SMMM Bilirkişi ... mahkememize sunmuş olduğu 18/11/2023 tarihli raporunda özetle; Davacının incelenen 2022 ve 2023 yılı gelir vergisi beyannamelerinin usulüne uygun olarak yasal süresinde beyan edildiği; Davacı yanın Şehirlerarası taşımacılık faaliyeti nedeniyle vergi mükellefiyetinin bulunduğu,

Davacı yanın taşımacılık faaliyetini hem dava konusu araç, bunun yanında 1 adet çekici ve yarı römork ile sürdürdüğü, Davacının aktifine kayıtlı araçların; ... Plakalı Çekici, ... Plakalı Dorse (Dava konusu), ... Plakalı Yarı Römork, ... Plakalı Çekici olduğu, defter kayıtlarında ve beyannamelerinde aktifine kayıtlı tüm araçların toplam gelirlerinden elde edilen kazanç olarak beyan edildiği bu nedenle toplam kazancının yarısının

dava konusu araca ilişkin olabileceği varsayımı ile hesaplama yapıldığı;

dava konusu araca ilişkin yapılan hesaplamalara göre; 2022 yılı Gelir Vergisi Beyannamesine göre, yıllık 1.781.756,00 TL tutarındaki ciroya

karşılık bir adet aracın aylık ortalama kazancının 7.696,16 TL olduğu;

2023 Ocak,Şubat,Mart dönemi geçici vergi beyannamesine göre 2 aylık (Ocak,Şubat) 625.150,00 TL ciroya yapılan hesaplamaya göre bir aracın aylık ortalama kazancının 32.420,01 TL olarak hesaplandığı, yapılan hesaplamalarda, davacının 2022 yılında gelirinden yaklaşık %10,3666 oranında

kazanç elde ettiği, 2023 Ocak, Şubat döneminde ise gelirinden yaklaşık %20,74383 oranında kazanç elde ettiği, hesaplamaların tamamen defter kayıtlarına göre oluşturulan beyannameler üzerinden yapıldığı görüş ve kanaatini bildirmiştir.

SMMM Bilirkişi ... mahkememize sunmuş olduğu 08/02/2024 tarihli ek raporunda özetle.

Davacının aktifine kayıtlı iki çekici ve bir yarı römork, dorse bulunduğu dolayısıyla davacının da ek olarak sunmuş olduğu faturaların ÇEKİCİ plakalarına düzenlendiği, dava konusu dorse olan ... plakalı dorsenin her iki çekiciyi de takılabileceği, dolayısıyla e ÇEKİCİ plakalarına kesilen faturalardan bir hesaplama yapılabilmesinin mümkün olamayacağı, dava konusu dorsenin hasar görmesinden kaynaklı kullanılamadığı,

bu dorsenin sanayide tamir aşamasında geçen sürede başka bir dorsenin kiralanmasından kaynaklı yüklenecek giderin veya ilgili dorsenin tamir sürecindeki kazanç kaybının sektör bilirkişisince hesaplanması gerektiği, kök raporda, davacının gelir vergisi beyannamelerinde aktife kayıtlı araçların tamamı için beyan edilen kazanç üzerinden oranlama yöntemi ile bir çekici/dorseye isabet eden kazanç hesaplandığı ve kök rapordaki kanaatinin aynen devam ettiği görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Adli Trafik Bilirkişi ... ve Hasar Bilirkişi ... mahkememize sunmuş olduğu 04/12/2023 tarihli raporunda özetle; ... plakalı Çekici Sürücüsü ...’nın bu kazanın oluşumunda 2918 sayılı KTK nun Madde 52/1-b (Aracının hızını yük ve teknik özelliğine, görüş, hava, yol, ve trafik durumuna göre ayarlamamak.) Kural ihlali olup % 100 (yüzde yüz) oranında kural ihlalinin olduğu; ... Plakalı Çekici ve buna takılı Römork Sürücüsü ... ’nun ise bu kazada herhangi kural ihlalinde bulunmadığı, ... plakalı aracın kaza tarihindeki değer kaybı bakiye miktarının 24.075,09 TL olduğu, mahrumiyet bedeli miktarının 10.000,00 TL olduğu görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

(III) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; dava haksız fiil nedeniyle maddi tazminat davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesiyle, 01.03.2023 tarihinde, müvekkiline ait ... plakalı ... Marka araca, ... A.Ş.'ne ait olup uzun süreliğine ...

A.Ş.'ne kiraya verilen ve sürücüsü ... olan ... plakalı araç İstanbul Kurtköy'de çarpması sonucu müvekkilinin aracında maddi hasar meydana geldiğini, karşı tarafın %100 kusurlu olduğunu, müvekkiline ait araç yaklaşık 30 gün serviste tamir edildiğini, kaza nedeniyle değer kaybına uğradığını, bu nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla;

şimdilik değer kaybı bedeli olarak HMK 107 kapsamında belirsiz alacak olarak 500,00 TL'nin kaza tarihi itibariyle işletilecek faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline, aracın çalışmamasından dolayı uğranılan kazanç/gelir kaybı bedeli olarak 500,00 TL nin davalı ... ve ... A.Ş. den kaza tarihi itibariyle işletilecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Hava ve Deniz Taş. A.Ş. vekilinin cevap dilekçesiyle; müvekkilinin ...'nın işvereni olmadığını, ...'nın dava dışı ... Lojistik Hizm. Ve Tic. Limited Şirketinin sigortalı çalışanı olduğunu, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkilinin meydana gelen kazada hiçbir kusur veya kusursuz sorumluluğunun bulunmadığını, meydana gelen kazanın gece yarısı olduğunu, ...'nın iş için araç sürmediği sırada kazanın gerçekleştiğini, bu nedenlerle; davacının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı sigorta vekili cevap dilekçesiyle; müvekkilinin başvuru öncesi 5.924,91 TL değer kaybı ödemesi yaptığını ve başka sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe teminat limitleri dahilinde olduğunu, bu nedenlerle; davanın reddini karar verilmesini talep etmiştir.

Sigorta poliçesinin incelenmesinde, ... plakalı aracın dava dışı ... A.Ş. tarafından davalı sigorta bünyesinde sigortalandığı anlaşılmıştır.

Türkiye Noterler Birliği tescil bilgileri incelemesinde; ... plakalı aracın kaza tarihinde dava dışı ... A.Ş.'ne ait olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu aracın aylık ortalama gelirinin tespiti için dosya SMMM bilirkişiye tevdii edilmiş, bilirkişi 18/11/2023 tarihli raporunda neticeten; Davacının incelenen 2022 ve 2023 yılı gelir vergisi beyannamelerinin usulüne uygun olarak

yasal süresinde beyan edildiği; Davacı yanın Şehirlerarası taşımacılık faaliyeti nedeniyle vergi mükellefiyetinin bulunduğu,

Davacı yanın taşımacılık faaliyetini hem dava konusu araç, bunun yanında 1 adet çekici ve yarı römork ile sürdürdüğü, Davacının aktifine kayıtlı araçların; ... Plakalı Çekici, ... Plakalı Dorse (Dava konusu), ... Plakalı Yarı Römork, ... Plakalı Çekici olduğu, defter kayıtlarında ve beyannamelerinde aktifine kayıtlı tüm araçların toplam gelirlerinden elde edilen kazanç olarak beyan edildiği bu nedenle toplam kazancının yarısının

dava konusu araca ilişkin olabileceği varsayımı ile hesaplama yapıldığı;

dava konusu araca ilişkin yapılan hesaplamalara göre; 2022 yılı Gelir Vergisi Beyannamesine göre, yıllık 1.781.756,00 TL tutarındaki ciroya

karşılık bir adet aracın aylık ortalama kazancının 7.696,16 TL olduğu;

2023 Ocak,Şubat,Mart dönemi geçici vergi beyannamesine göre 2 aylık (Ocak,Şubat) 625.150,00 TL ciroya yapılan hesaplamaya göre bir aracın aylık ortalama kazancının 32.420,01 TL olarak hesaplandığı, yapılan hesaplamalarda, davacının 2022 yılında gelirinden yaklaşık %10,3666 oranında

kazanç elde ettiği, 2023 Ocak, Şubat döneminde ise gelirinden yaklaşık %20,74383 oranında kazanç elde ettiği, hesaplamaların tamamen defter kayıtlarına göre oluşturulan beyannameler üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Yine sadece dava konusu araçtan kaynaklı zararın tespiti için dosya bilirkişiye tevdii edilmiş bilirkişi 08/02/2024 tarihli ek raporunda neticeten.

Davacının aktifine kayıtlı iki çekici ve bir yarı römork, dorse bulunduğu dolayısıyla davacının da ek olarak sunmuş olduğu faturaların ÇEKİCİ plakalarına düzenlendiği, dava konusu dorse olan ... plakalı dorsenin her iki çekiciyi de takılabileceği, dolayısıyla e ÇEKİCİ plakalarına kesilen faturalardan bir hesaplama yapılabilmesinin mümkün olamayacağı, dava konusu dorsenin hasar görmesinden kaynaklı kullanılamadığı,

bu dorsenin sanayide tamir aşamasında geçen sürede başka bir dorsenin kiralanmasından kaynaklı yüklenecek giderin veya ilgili dorsenin tamir sürecindeki kazanç kaybının sektör bilirkişisince hesaplanması gerektiği, kök raporda, davacının gelir vergisi beyannamelerinde aktife kayıtlı araçların tamamı için beyan edilen kazanç üzerinden oranlama yöntemi ile bir çekici/dorseye isabet eden kazanç hesaplandığı ve kök rapordaki kanaatinin aynen devam ettiği tespit edilmiştir.

Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi kök ve ek raporları mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Her ne kadar davacı kazaya karışan aracın tamir süresince çalıştırılamamasından kaynaklı oluşan zararların tazminini talep etmiş ise de; yapılan defter incelemesinde ve sunulan diğer delillerde dava konusu aracın aylık net kazancı şüpheye mahal vermeyecek şekilde tespit edilemediğinden ve TTK 18/2 maddesi her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hükmüne havidir.

Bu maddedeki basiretli tacir ilkesinin objektif davranış ölçüsü esasına göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu cihetle söz konusu ticari faaliyet ile ilgili olarak tedbirli bir tacirden beklenen özen derecesi esas alınmalıdır.Yani tacirin kendi yetenek ve imkanlarına göre ondan beklenilebilecek özen değil, aynı ticaret alanında faaliyet gösteren tedbirli ve öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesi gerekmektedir.

Her ne kadar davacı kazaya karışan aracın çalıştırılamamasından kaynaklı zararını talep etmiş ise de; mezkur hüküm gereği basiretli bir tacir gibi davranması gereken davacının ticaretinde kullandığı aracın tamiri süresince muadili bir aracı kiralayarak çalıştırması gerekmekte olup, burada oluşacak zararda muadil aracın kiralanmasından kaynaklı oluşacak zarar kadar olmalıdır.

Adli Trafik Bilirkişi ve Hasar Bilirkişisinin mahkememize sunmuş olduğu 04/12/2023 tarihli raporunda neticeten;... plakalı Çekici Sürücüsü ...’nın bu kazanın oluşumunda % 100 oranında kural ihlalinin olduğu; ... Plakalı Çekici ve buna takılı Römork Sürücüsü ... ’nun ise bu kazada herhangi kural ihlalinde bulunmadığı,

... plakalı aracın kaza tarihindeki değer kaybı bakiye miktarının 24.075,09 TL olduğu, mahrumiyet bedeli miktarının 10.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporu mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Davacı vekili 22/03/2024 tarihli bedel artırım dilekçesi ile; araç değer kaybı bedelinden doğan tazminat alacağını 24.075,09 TL, araç mahrumiyetinden doğan tazminat alacağını10.000,00 TL olarak artırdığını beyan etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık bilirkişi raporuna göre kazanın meydana gelmesinde davalı araç sürücüsü ...'nın %100 kusurlu olduğu, davacının maddi tazminat talepleri kusur oranı, bedel artırım dilekçesi birlikte nazara alındığında; araç değer kaybına ilişkin 24.075,09 TL'nin davalılar ... ve ...

AŞ.'den olay tarihi olan 01/03/2023, sigorta firmasından 21/04/2023 temerrüt tarihinden itibaren (sigorta limitleri dahilinde) işleyecek yasal faiziyle birlikte,müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, aracın kullanılamadığı süre içerisindeki zarar için 10.000,00 TL'nin davalılar ... ve ...

AŞ.'den olay tarihi olan 01/03/2023'ten tibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim