Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/76 K.2024/314

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davalı arasında 11.01.2010 tarihinde mal alım satım sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme gereğince müvekkilinin dava konusu malın bedelini nakden davalıya teslim ettiğini ve karşılığında davalının en geç 2010 yılının haziran ayı olmak kaydıyla Manuel VDF 4 veya 5 metrelik çevirme çapı 130 mm aşağı olmayan, Avrupa bakımı yapılmış ve bakımlı raporu olan hasarsız bir torna tezgahını teslim etmeyi üstlendiğini, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan borcunun sözleşme sırasında nakden ödediğini, ödemenin yapıldığını imza altına alındığını, lakin davalının süresinde dava konusu malı teslim etmediğini,

daha sonrasında da malı teslim etme veya torna tezgahının bedelini iade etme gibi girişimlerde bulunmadığını, dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline, davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

DAVANIN VE GÖREVLİ MAHKEMENİN TESPİTİ VE GEREKÇE

Mahkemenin görevli olması, HMK 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.). “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler”(HMK115.md.).

Dava; Satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.

Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri başlıklı 4. Maddesi "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır." hükmünü içerir.

Yine Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler başlıklı 5. Maddesi "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." hükmünü içerir.

Ticari davalar kendi aralarında, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılır. Mutlak ticari davalarda tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken Kanun o davayı ticari dava olarak tanımladığı için ticari dava sayılır. Mutlak ticari davalar, TTK nın 4/1/a-f bentleri arasında sayıldığı gibi, Kooperatifler Kanunu (md.99), İcra ve İflas Kanunu (md.154), Finansal Kiralama Kanunu (md.31) gibi bazı özel kanunlarda da belirlenmiştir.

Buna karşılık tarafları tacir olan ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olan davalara ise nispi ticari dava denir. Yani bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de tarafların tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Bu haliyle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yukarıda belirtilen mutlak ticari davalar kapsamına girmediği gibi Konya Ticaret Sicili Müdürlüğünün 12/02/2024 tarihli cevabi yazısına göre; davalı ...'in tacir kaydına rastlanılmadığı, Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği 12/02/2024 tarihli cevabi yazısına göre; davalı ...'in herhangi bir kayıtlarının olmadığı, Konya Selçuk Vergi Dairesi Müdürlüğü 19/02/2024 tarihli cevabi yazısına göre; davalı ... 25/06/1997 tarihinde Kara Yolu ile Şehirler arası Yük Taşımacılığı (Gıda, Sıvı, Kuru Yük vb.) (Gaz ve Petrol Ürünleri Hariç) faaliyetine başladığı, 31/12/1997 tarihi itibariyle işi terk ettiğini, ... Tic. A.Ş.'nin şirket ortağı ve müdürü olduğunun bildirildiği anlaşılmakla, eldeki davanın nispi ticari dava kapsamında da kalmadığı açıktır.

Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; davalının tacir olduğuna dair herhangi bir emare bulunmadığından ve dava konusu husus müstakilen TTK kapsamında düzenlenmediğinden, bu tür davalarda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğundan ve taraflar arasındaki davanın ticari dava niteliğinde de olmadığı anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine ilişkin ve davaya Asliye Hukuk Mahkemesince bakılması gerektiği yönünde görevsizlik kararına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...