Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/512 K.2025/984

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili hakkında Konya. İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosya kapsamında 20/07/2024 tanzim, 20/10/2024 vade tarihli 306.700,00 TL bedelli senede ilişkin olarak senet tutarının tamamı üzerinden icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin söz konusu borcun 100.000,00 TL'lik kısmını 27/12/2024 tarihinde ... ait kredi kartı ile 40.000,00 TL'lik kısmını 19/02/2025 tarihinde ... tarafından yapılan havale ile 75.000,00 TL'sini 19/03/2025 tarihinde ... ait kredi kartı ile ifa ettiğini, müvekkili ile ... Tic. Ltd.

Şti. arasında takibe konu senetteki borca ilişkin bir ticari ilişki söz konusu olduğunu, buna istinaden bir kambiyo senedi düzenlendiğinde taraflar arasında artık iki farklı borç ilişkisi söz konusu olduğunu, taraflar arasında mevcut sözlü satış sözleşmesi ile takibe konu kambiyo ilişkisinin tarafları aynı ve her ne kadar senet bedeli 306.700,00 TL olsa da yapılan 215.000,00 TL tutarı mahsup edilmeksizin kötü niyetli olarak müvekkili zararına hareket edildiğini, arabuluculuğa başvuru yapıldığını anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle; öncelikle ve ivedilikle teminatsız veya uygun görülecek bir teminat karşılığında Konya.

İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasında takibin durdurulmasını, davanın kabulü ile; müvekkilinin 20/07/2024 tanzim, 20/10/2024 vade tarihli 306.700,00 TL bedelli senede ilişkin olarak 215.000,00 TL ödeme yaptığının tespiti ile bu miktar yönüyle takibin iptalini, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, her türlü yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVANIN VE GÖREVLİ MAHKEMENİN TESPİTİ VE GEREKÇE

Mahkemenin görevli olması, HMK 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.). “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler”(HMK115.md.).

Dava; Menfi Tespit davasıdır.

Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri başlıklı 4. Maddesi "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır." hükmünü içerir.

Yine Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler başlıklı 5. Maddesi "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." hükmünü içerir.

Ticari davalar kendi aralarında, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılır. Mutlak ticari davalarda tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken Kanun o davayı ticari dava olarak tanımladığı için ticari dava sayılır. Mutlak ticari davalar, TTK nın 4/1/a-f bentleri arasında sayıldığı gibi, Kooperatifler Kanunu (md.99), İcra ve İflas Kanunu (md.154), Finansal Kiralama Kanunu (md.31) gibi bazı özel kanunlarda da belirlenmiştir.

Buna karşılık tarafları tacir olan ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olan davalara ise nispi ticari dava denir. Yani bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de tarafların tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Bu haliyle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yukarıda belirtilen mutlak ticari davalar kapsamına girmediği gibi Karapınar Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısına göre; davacı ...'ın defter tutma yükümlüsü olmadığı, potansiyel mükellef olduğu, Konya Ticaret Sicili Müdürlüğünün cevabı yazısına göre; davacının tacir kaydına rastlanılmadığı, Karapınar Ticaret ve Sanayi Odası cevabi yazısına göre; davacının kaydına rastlanılmadığı, Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin cevabı yazısına göre; davacının herhangi bir kaydının olmadığı tespit edildiğinden eldeki davanın nispi ticari dava kapsamında da kalmadığı açıktır.

Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; bu davalara bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...