Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/805 K.2025/728

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı taraf.

Davalı ile aralarında 10.06.2019 tarihinde 1.249.995,00 Euro bedelle Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabini Temini ve Montajı işi ve 05.08.2019 tarihinde 463.500,00 Euro bedelli Kumlama Kabini Temini ve Montaj işleri için sözleşme yapıldığını, davacının bu sözleşmeler gereğince işi 31.12.2019 tarihinde tamamlayarak teslim etiklerini, tesislerin devreye alındığının bizzat bakan tarafından duyurulduğunu, 31.12.2019 tarihinde faturaları düzenleyerek davalıya gönderdiğini, davalının faturalara itiraz etmediğini, taraflar arasında cari hesap mutabakatı bulunduğunu,

17.01.2020 tarihinde Geçici Kabullerin yapıldığını ve işin eksiksiz olduğu yönünde muayene kabul raporlarının düzenlendiğini, bu aşamadan sonra davalının talebi üzerine önemli bir kısmı sözleşme ve şartname kapsamında olmayan ve davacının kusurundan kaynaklanmayan bazı hususların ücretsiz olarak yerine getirildiğini, Sözleşmelerin 12.2.1 hükmü uyarınca geçici kabulün yapılması/muayene ve kabul raporunun düzenlenmesi ve faturanın ilgili muhasebeye intikal etmesinden itibaren en geç 45 gün içinde mal bedelinin teslim tarihindeki TCMB döviz alış kuru esas alınarak TL olarak davacı şirkete ödenmesinin gerektiğini,

buna rağmen davalının sözleşmeler ve şartnameler kapsamında yer almayan (ancak sözleşmelerin 30. Maddesi ve garanti hükümleri kapsamında davalının talebi üzerine yapılan) işleri eksik iş olarak tanımlayarak ve önceden tamamlanan bir kısım işlerin ise tamamlanmadığını ileri sürerek işin sözleşmeye aykırı yapıldığı ve geçici kabul işlemlerinin ise eski yönetim tarafından yapılması nedeniyle geçersiz olduğu iddiasıyla Yaş Boya Uygulama sözleşmesinin feshedileceğini ve ayrıca Kumlama Kabini sözleşmesi bakımından ise nefaset kesintisi uygulanacağını bildirdiğini,

buna itiraz edilmesine rağmen davalının geçici kabulü yapılıp fiilen kullanılan Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabini Temini ve Montajı işinin sözleşmeye aykırı yapıldığından bahisle haksız şekilde feshettiğini ve 75.000,00 Euro bedelli kesin teminat mektubunu nakde çevirdiğini, davalının Kumlama Kabini Temini ve Montaj işleri için düzenlediği nefaset kesintisi faturalarına itiraz edilmesine karşılık davalının iş bedelinden kesinti yapmak suretiyle 19.08.2021 ve 24.08.2021 tarihlerinde toplamda 2.328.578,57-TL kısmi ödeme yaptığını,

daha sonra davalının tamamlanmış olan bahse konu Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabini Temini ve Montajı işi için 2021/911476 ve 2021/543065 İKN ile yeniden ihaleye çıktığını ve tüm uyarılara rağmen ihaleyi tamamlayarak yeni şirkete değişiklikler yaptırarak bu ihale bedelinin davacıdan tazmin edilmesi için fatura düzenleyerek gönderdiğini, bu faturaya itiraz edildiğini, arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını belirterek.

1.481.685,22 Euro alacaklarının 1.406.685,22 Euro’luk kısmının temerrüt tarihi olan 02.03.2020 ve 75.000,00 Euro’luk kısmının ise 25.11.2020 tarihinden itibaren hesaplanacak bankalarca Euro’ya uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru esas alınmak suretiyle Türk Lirası (TL) olarak.

2.051.238,58 TL KDV alacağının da 02.03.2020 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacı talebinin ;

Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini konulu 1.249.995,00-EURO bedelli sözleşme bakımından; hukuka ve hakkaniyete aykırı gerçekleştirilen fesih nedeniyle ödenmeyen sözleşme bedeli olarak (22.09.2022 tarihinde davalı tarafından yapılan 71.180-EURO tutarındaki kısmi ödemenin sözleşme bedelinden mahsubu ile kalan) 1.178.815,00-EURO ve yine bu kapsamda davalı tarafından haksız şekilde nakde çevrilen müvekkil şirket teminat mektubu bedeli olarak 75.000-EURO tutarın,

Kumlama Kabini Temini ve Montaj İşi konulu 463.500,00-EURO bedelli sözleşme bakımından; nefaset ve gecikme bedeli kesintisi nedeniyle ödenmeyen sözleşme bedeli olarak (19.08.2021 ve 24.08.2021 tarihlerinde davalı tarafından yapılan toplam 235.630-EURO tutarındaki kısmi ödemenin sözleşme bedelinden mahsubu ile kalan) 227.870-EURO tutarın,

Her iki sözleşmeye kapsamında düzenlenen faturalardan kaynaklı 2.051.238,58-TL KDV alacağı tutarının, tahsili talebine ilişkin olduğunu açıklamıştır.

Davalı taraf; Dava konusu yapılan iki ayrı sözleşme olduğunu ve bunlardan birinin geçici kabulünün yapıldığını diğerinin ise feshedildiğini, ancak davacının netice-i talebini her bir sözleşme açısından ayrı ayrı göstermediğini, dava konuları farklılığı sebebiyle davaların ayrılmasının gerektiğini,

“3 adet Yaş Boya Uygulama Ve Kurutma Kabini" alımı için yapılan ihale sonucu davacı ile 10.06.2019 tarih ve T 37029 nolu sözleşme imzalandığını, uzatmalarla teslim tarihinin 04.01.2020 olarak belirlendiğini, Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından düzenlenen 13.01.2020 tarihli tutanakla kabule engel mahiyette tesisin yapımı aşamasında eksiklikler tespit edildiğini, davacının denetime yarayacak evrakı da teslim etmediğini yada denetimi aksatacak şekilde geç ve elverişsiz teslim ettiğini, davacı tarafından boya kabinlerindeki eksikliklerin giderilmeye çalışılmasına rağmen "Kabinlerde kaçak akım bulunması,

Operatör taşıma platformlarında 'takılma, salınım ve boya' sorunları, Malzeme giriş-çıkış kapılarındaki sorunlar, çatılardan su girişi olması, Operatör taşıma platformundaki ve Kabinlerin çelik iskeletinde kullanılan profillerdeki kaynak hataları, tasarım-onay aşamasında ve sonrasında teslim edilmesi gereken kalite/uygunluk belgelerinden bazılarından teslim edilmemesi" olmak üzere sorunların büyük kısmının çözülmediğini,

Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından yapılan denetimler sonucunda 24.08.2020 tarihli ve 20938 sayılı raporla davacı tarafından yapımı taahhüt edilen 3 adet Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabininin sözleşme ve ilgili Teknik Şartname hükümlerine uygun olarak imal edilmediğinden red edildiğini, davacıya 07.11.2020 tarihine kadar verilen toplam 40 günlük ek süreye rağmen eksikliklerin giderilmediğini,

işin Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından "Sözleşme ve Teknik Şartname" hükümlerine uygun olmadığı gerekçesiyle 11.11.2020 tarihinde red edilmesi üzerine Sakarya Bölge Müdürlüğü'nce 18.11.2020 tarihinde sözleşmenin fesh edilerek davacının sözleşme konusu iş için vermiş olduğu 75.000,00-Euro bedelli 29.05.2019 târihli ve 9560-88994 sayılı kesin teminat mektubunun nakde çevrilerek gelir kaydedildiğini ve fesih bildiriminin yapıldığını,

Sakarya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde 2020/34 Esas sayılı "delil tespit davası"nda alınan 04.01.2021 tarihli Raporla ve 01/03/2021 tarihli ikinci bilirkişi raporu ile Muayene ve Kabul Komisyonu RED Raporunda kaydedilen eksik/kusurlu işlerin teyit edildiğini, bunun dışında "AVEL Group Uluslararası Danışmanlık Eğitim Belgelendirme, Gözetim Muayene Test Analiz ve Kalibrasyon Hizmetleri" firmasından alınan raporda da kabinler ve kullanılan tüm malzeme ve ekipmanların standartlar çerçevesinde uygun olmadığının belirlendiğini,

Sözleşmenin 36 ve 37 maddesi gereğince davacıya yapılan ödemeleri durdurarak eksik işlerin tamamlanması amacıyla işlerin başka bir firmaya yaptırılması için pazarlık usulü ile ihaleye çıkıldığını, bu kapsamda VİG Makine Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile sözleşme imzalanarak 395.000,00-Euro+71.100,00 Euro (KDV) = 466.100,00-Euro karşılığı 8.505.719,07-TL nin bu firmaya ödendiğini, bu sebeple davacıdan 8.505.719,07-TL + 1.180,00-TL Ekap bedeli olmak üzere 8.50.6.899,07-TL alacaklı olduklarını ve davacının hak edişinden kesilerek davacıya 1.302.696,70-TL ödendiğini,

yapılan iş ve ve işlemlerin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ve sözleşmeye uygun olduğunu, davacının geçici kabul yapıldığı iddiasının yersiz olduğunu, geçici kabullerin genel müdürlükçe onaylanması ile geçerli olacağını, kabul testleri yapılmadan ve muayene raporu düzenlenmeden geçici kabulün de mümkün olmadığını, Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından düzenlenen 13.01.2020 tarihli tutanakta davacının imzasının bulunmadığını,

bahsi geçen geçici kabulün ve komisyon tutanağının 2019 yılı ödeneğinin kullanılabilmesi adına düzenlendiğini ve bu işlem öncesinde geçici Kabul şartlarının Kesin kabule aktarılması ile bedelin kesin kabulden sonra ödenmesi hususunda makam onayının bulunduğunu, bu işlem öncesinde geçici kabul yapılması için davacının teklifinin dahi bulunmadığını, sözleşmenin 33 maddesine göre davacının sözleşmedeki taahhüt ettiği işler ile ilgili yükümlülüklerinin devam ettiğini ve her aşamada eksik kalan işlerin tamamlatılmasının mümkün olduğunu, faturaya itiraz edilmemesinin işin eksiksiz yapılmış olduğu anlamına gelmeyeceğini,

“Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” için yapılan ihale sonucu davalı şirket ile 05/08/2019 tarih ve T 37513 nolu sözleşme imzalandığını, uzatmalarla son teslim tarihinin 25.01.2020 olarak belirlendiğini, davacının işi sözleşme ve eki teknik şartnameye uygun şekilde tamamlayamadığını, kabin içerisine bacalardan kompresör odasından ve zeminden su gelmesi gibi sorunların Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından tutanak altına alınarak davacıya eksikliklerin tamamlanması için bildirildiğini, denemenin dahi yapılamadığını, tesisin devreye alınmadığını kabul işleminin yapılmadığını ve su alma sorununun halen devam ettiğini,

davacıya 08.01.2021 tarih ve 996 sayılı yazı ile ilgili teknik personel tarafından hazırlanan tutanaklar doğrultusunda ihtar yazısı yazılarak eksikliklerin 10 takvim günü içinde giderilmesi gerektiğinin ve aksi takdirde sözleşmenin feshedilerek işlem yapılacağının bildirildiğini, davacının isteği doğrultusunda ek on gün daha süre verildiğini, bu süre sonunda Muayene ve Kabul Komisyonunca hazırlanan tutanakta eksiklikler tespit edilerek nefasetle kabul işlemlerinin yapılmasına karar verildiğini,

Nefaset Komisyonu kurularak bedeli 463.500,00-EURO olan sözleşme konusu mal için yaklaşık %5 oranında 23.400,00-EURO'luk nefaset kesintisi yapılmasına karar verildiğini, davacı firmanın 394 takvim günlük gecikme süresinin olduğu kabul edilerek yükleniciye ödenmesi gereken (KDV hariç) 2.926.929,06- TL tutar üzerinden %01 (Bindebir) oran ile 1.153.210,05-TL'lik gecikme cezası hesaplandığını, davacının kestiği 3.637.412,66-TL'lik fatura bedelinden gecikme cezası ve nefaset kesintisi düşüldükten sonra davacı firmanın hakedişi 2.328.578,57-TL olarak hesaplanın 18.08.2021 tarih ve 24.08.2021 tarihli dekontlar ile davacıya ödendiğini,

yapılan iş ve ve işlemlerin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ve sözleşmeye uygun olduğunu, davacının geçici kabul yapıldığı iddiasının yersiz olduğunu, geçici kabullerin genel müdürlükçe onaylanması ile geçerli olacağını, kabul testleri yapılmadan ve muayene raporu düzenlenmeden geçici kabulün de mümkün olmadığını, Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından düzenlenen tutanakta davacının imzasının bulunmadığını,

bahsi geçen geçici kabulün ve komisyon tutanağının 2019 yılı ödeneğinin kullanılabilmesi adına düzenlendiğini ve bu işlem öncesinde geçici Kabul şartlarının Kesin kabule aktarılması ile bedelin kesin kabulden sonra ödenmesi hususunda makam onayının bulunduğunu, bu işlem öncesinde geçici kabul yapılması için davacının teklifinin dahi bulunmadığını, sözleşmenin 33 maddesine göre davacının sözleşmedeki taahhüt ettiği işler ile ilgili yükümlülüklerinin devam ettiğini ve her aşamada eksik kalan işlerin tamamlatılmasının mümkün olduğunu, davacı tarafından düzenlenen faturaya itiraz edilmemesinin işin eksiksiz yapılmış olduğu anlamına gelmeyeceğini,

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: A) “3 adet Yaş Boya Uygulama Ve Kurutma Kabini" alımı için yapılan ihale sonucu taraflar arasında düzenlenen 10.06.2019 tarih ve T 37029 nolu sözleşmenin davalı idare tarafından feshinin ve teminatın gelir kaydedilmesinin sözleşmeye ve mevzuata uygun ve haklı olup olmadığı, Davacının işi sözleşmeye ve eki şartnameye uygun olarak yapıp yapmadığı ve sözleşme bedelinin tamamını hak edip etmediği, Fesih sonrasında eksik işlerin başka bir firmaya yaptırılması sebebiyle davalı idarenin davacıdan alacaklı konumuna gelip gelmediği ve varsa alacak miktarı, Davacının hak edişinden bu kapsamda yapılan kesintinin haklı olup olmadığı,

Bu iş kapsamında düzenlenen geçici kabulün ve muayene kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanağın işin eksiksiz yapılıp teslim edildiğini kabule yeterli olup olmadığı

Davalı idarenin davacı tarafından düzenlenen faturaya itiraz etmemesinin işin eksiksiz yapıldığının ve kabul edildiğinin ispatı olup olmadığı,

Davacının davalı idareden talep edebileceği sözleşme kaynaklı alacağının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarı

B) “Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” için yapılan ihale sonucu taraflar arasında düzenlenen 05/08/2019 tarih ve T 37513 nolu sözleşme kapsamında işin davacı tarafından eksiksiz tamamlanıp tamamlanmadığı,

Davalı idare tarafından davacının hakedişinde yapılan nefaset kesintisinin ve gecikme cezasının sözleşmeye ve yasaya uygun olup olmadığı,

Bu iş kapsamında düzenlenen geçici kabulün ve muayene kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanağın işin eksiksiz yapılıp teslim edildiğini kabule yeterli olup olmadığı

Davalı idarenin davacı tarafından düzenlenen faturaya itiraz etmemesinin işin eksiksiz yapıldığının ve kabul edildiğinin ispatı olup olmadığı,

Davacının davalı idareden talep edebileceği sözleşme kaynaklı alacağının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarı hususlarındadır.

Davalı İdareden ihale dosyaları ve VİG Makine Şirketi ile yapılan ikinci ihaleye ilişkin dosyası ve tüm ekleri ile ilgili kayıtlar getirtilmiştir.

Mahkememizin 12/04/2023 Tarihli duruşmasında verilen ara karar gereği talimat yoluyla bilirkişi heyetinden (Emekli Sayıştay Uzman Denetçisi ...., Sayıştay Uzman Denetçisi ...ve Makine Yüksek Mühendisi Bilirkişisi ....'den) uyuşmazlık hakkında 07/12/2023 Tarihli bilirkişi raporu ve itirazlar üzerine 02/05/2024 Tarihli bilirkişi ek raporu alınmıştır.

Bilirkişi kök raporunun 15. sayfasının 'f' numaralı paragrafında bahsi geçen keşfe esas olmak üzere; davalı şirkete yaş boya uygulama ve kurutma bakımı kabini işinde bulunduğu ileri sürülen eksik ve kusurlu imalatların neler olduğu,

bunların giderilmesine yönelik yapılan iş ve işlemler ile bedellerine ait kayıtların neler olduğu hususunun bildirilmesi ve yapılacak keşfe esas olmak üzere konunun somutlaştırılması amacıyla süre verilmiş, davalı tarafın yaptığı açıklama sonrasında mahallinde keşif icra edilerek Elektrik Mühendisi Bilirkişisi ...., Makine Mühendisi Bilirkişisi Nejat Yıldırım Sarı ve İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ...'tan 02/01/2025 Tarihli bilirkişi raporu alınmış, raporda tespit edilen eksik ve kusurlu işlerin piyasa şartlarında 324.000,00TL'ye yapılabileceği belirtilmiştir.

Bu rapora yönelik itirazlara ilişkin 03/03/2025 tarihli ek rapor alınmıştır.

Keşif ve sonrasındaki bilirkişi raporları ile yapılan bu tespitler doğrultusunda kök raporu hazırlayan önceki bilirkişi heyetinden talimat yoluyla (kök raporun 15. Sayfasının "f" numaralı paragrafında belirtilen eksiklik yönüyle) ek rapor istenmiştir. Bilirkişi heyeti 27/07/2025 tarihli ikinci ek raporunu sunmuştur.

Alınan raporların kapsamı ve mahiyetine nazaran hüküm kurmaya ve denetime elverişli bulunan rapor ve ek raporlara karşı yapılan itirazlar reddedilmiştir.

Yapılan yargılama ve toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporlarına göre;

Davalı idare tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 3/g maddesine (istisna) göre 09.05.2019 tarihinde yapılan “3 adet Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabini” alımı konulu 2019/201420 İKN’lu ihalenin davacı ....’nin uhdesinde kaldığı, ihalesi sonrasında taraflar arasında “Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini (3 Adet)” işi için 10/06/2019 tarih ve T37029 nolu sözleşmenin ve “Kumlama Kabini Temini ve Montaj İşi” için de 05/08/2019 tarih ve T37513 nolu sözleşmenin imzalandığı sabittir.

Değerlendirme her iki sözleşme açısından ayrı ayrı yapılacaktır.

“Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini" işine ait 10/06/2019 tarih ve T37029 nolu sözleşme yönünden;

Davacı ....’nin taahhüdünde bulunan “Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini (3 Adet)” işinde sözleşmenin imzalanmasını müteakip 24 (yirmidört) hafta içinde sistemin kabul testleri ve geçici kabulünün yapılacağının taahhüt edildiğinden sözleşmeye göre teslim tarihi 25.11.2019 tarihi olduğu, ancak, yapılan süre uzatımı sonucu teslim tarihinin 04.01.2020 olarak revize edildiği,

Davalı ...tarafından 26.06.2019 tarihinde uyuşmazlığa konu işin muayene ve kabul işlemlerini gerçekleştirmek üzere, muayene ve kabul komisyonu oluşturulduğu, Muayene kabul komisyonu tarafından 11.10.2019 ve 14.10.2019 ve 22.10.2019 ve 01.11.2019 ve 27.12.2019 tarihlerinde yapılan denetimlerde eksikliklerin tespit edilerek davacıya bildirildiği,

Davalı ....tarafından 31.12.2019 tarihinde uyuşmazlığa konu “3 adet Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabini” alımı işinin geçici kabul işlemlerinin başlatıldığı,

Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri tarafından işin ilgili teknik şartname gereği Geçici Kabulünün yapılmasının komisyonca uygun görüldüğüne dair 17.01.2020 tarihli Mal Alımları Geçici Kabul Tutanağı düzenlendiği, ve tutanağın tüm komisyon üyeleri tarafından imzalandığı ve Kalite ve Standardizasyon Daire Başkanı tarafından onaylandığı,

Muayene ve Kabul Komisyonu Başkanı tarafından düzenlenen Genel Müdürlük Makamının 15.01.2020 tarihli Olur yazısında, Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Kabinlerinin geçici kabul sonrası yapılması gereken hakediş ödemeleri için geçici kabul şartlarının kesin kabule aktarılması ve yüklenici firma tarafından kesilecek fatura bedelinin kesin kabulden sonra ödenmesinin öngörüldüğü,

Uyuşmazlığa konu işin geçici kabulünün yapılması üzerine davacı yüklenici tarafından 31.12.2019 tarih ve AOM2019000005437 numaralı 9.809.595,77 TL tutarlı ( sözleşme bedeli 1.249.995,00 Euro tutarlı) faturanın tanzim edilerek davalı kuruma gönderildiği, davalı TÜRASAŞ tarafından 15.01.2020 tarihli Olur yazısına istinaden kesin kabulü yapıldıktan sonra fatura bedelinin ödenmesi için emanet hesaplara alındığı,

Bu aşamadan sonra davalı idarenin işin eksik olduğundan bahisle davacıya 03/03/2020 tarihli bildirimde bulunarak giderilmesinin istendiği,

Geçici kabulü yapmış olan Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri tarafından düzenlenen 24.08.2020 tarihli Raporda; mevcut eksiklikler tamamlanmamasına ve muayene ve kabul komisyonu tarafından bu eksikliklerin kayıt altına alınmasına rağmen, 15.01.2020 tarihli 1350 sayılı uygun görüşlü makam oluru ile geçici kabul şartlarının kesin kabule aktarıldığı, yapılan bu geçici kabulün ise, gerek 19.12.2002 tarihli 24968 sayılı Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 23. maddesine gerekse de sözleşmenin 28.8.1 maddesine göre geçersiz olduğu,

bu nedenle Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından yüklenici firmaca yapılan işlerin tekrar kontrol edildiği ve 24.08.2020 tarihi itibariyle tespit edilen eksik ve kusurlu işler ayrı ayrı belirtilerek söz konusu işin teknik şartnameye uygun olmadığının tespit edilerek 24.08.2020 tarih ve 20938 sayılı yazısı ile davacı yükleniciye bildirildiği,

Davalının 11.09.2020 tarih ve 23684 sayılı yazısıyla, 24.08.2020 tarihli muayene ve kabul komisyonu raporunda tespit edilen eksikliklerin 15 gün içerisinde giderilmesi, aksi takdirde sözleşmenin “Sözleşmenin Feshi ve İşin Tasfiyesi” başlıklı 35. maddesine gereğince işlem tesis edileceğinin belirtildiği, daha sonra bu sürenin 40 güne çıkarıldığı,

Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından hazırlanan 11.11.2020 tarihli Nihai Raporda, davacı yüklenicinin eksiklikleri tamamlayamadığı tespit edilerek 3 adet Yaş Boya ve Kurutma Kabini Sözleşmenin 28.6 maddesine göre reddedilmesi yönünde verilen görüşe istinaden davalı idarenin 13.11.2020 tarih ve E.35187 sayılı Olur’u ile, 10/06/2019 tarih ve T37029 nolu “Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini” sözleşmenin feshedildiği ve alınan teminatların irad kaydedilmesine karar verildiği, sözleşmenin feshinin 18.11.2020 tarih ve E.36101 sayılı yazı ile davacı yükleniciye bildirildiği,

Sözleşmenin feshine müteakip, davalı idarece Sakarya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/34 D. İş sayılı dosyasında tespit işlemi yaptırıldığı,

Davalının eksik işlerin ikmali için pazarlık usulüyle ikmal ihalesi yaptığı ve bu kapsamda dava dışı yükleniciye ödediği 466.100,00 EUR fatura bedeli ile 1.180,00 TL Ekap İlan Bedeli masraflarını davacı şirketin bloke edilen hesabından mahsup ederek (17.08.2022 tarih ve 2208003 numaralı fatura ile 17.08.2022 tarih ve 2208004 numaralı faturayı davacıya düzenleyerek) toplam 8.506.899,07-TL yi davacı şirketin davalı idare nezdinde bulunan alacaklarından mahsup ederek bakiye 1.302.696,70-TL’yi 20.09.2022 tarihinde davacı yüklenicinin ... nezdinde bulunan hesabına ödediği,

(davalı idarenin dava dışı şirkete yaptığı 466.100,00 Euro ödemeyi davacının sözleşme bedeli olan 1.249.995,00 Euro alacağından euro para cinsi ile mahsup etmeyip, vergi mevzuatı gereği TL karşılığı gösterilerek düzenlenmesi gereken 31.12.2019 tarihli faturadaki 9.809.595,77 TL alacaktan mahsup tarihindeki kuru esas alarak mahsup ettiği)

Dava dışı şirkete yaptırılan işlerin içinde davacının eksik bıraktığı iddia edilen işler dışında ilave işlerinde bulunduğu, bu haliyle üçüncü kişiye yapılan ödemenin eksik işleri aşan bir ödeme olduğu, Sakarya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/34 D. İş sayılı dosyasında yapılan tespit işlemi ile belirlenen eksik işlerin karşılığının mahkememizce yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre 324.000,00TL olduğu, Anlaşılmaktadır. Davalı idarece yapılmış olan geçici kabule rağmen yine davalı idare sözleşmeyi eksiklik sebebiyle fesih etmiştir. Uyuşmazlığın çözümünde geçici kabulün bağlayıcılığı incelenmelidir.

Somut olayda davalı tarafça usulüne uygun olarak görevlendirilen Geçici Muayene Kabul Komisyonu başkan ve üyelerince oy birliği ile imzalanan ve ilgili Kalite ve Standardizasyon Daire Başkanlığı'nca onaylanan Mal Alımları Geçici Kabul Tutanağı resmi belge niteliğine haiz olup her iki taraf için bağlayıcı niteliktedir.

Bu belgede "yüklenici tarafından yapılmış işleri kabul bakımından incelemiş ve yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür" ifadesi bulunduğu nazara alındığında davalı idarenin aksini ileri sürmesi mümkün değildir. Davalı idarenin 2019 ödeneğini 2020 yılına aktarmak amaç ve saiki ile -henüz tamamlanmamış işe ait- geçici kabulü yapması, geçici kabul tutanağına bağlanan sonucu etkilemeyecektir.

İmzalanan ve onaylanan geçici kabul tutanağı ile işin sözleşmeye uygun yapıldığı kabul edilmiştir. Bu aşamadan sonra davalı idarenin eksiklik iddiası ile sözleşmeyi feshetmesi geçersiz olup sonuç doğurmayacaktır. Eksik yapıldığı belirtilen imalatlar yönünden sözleşmenin 30. Maddesi kapsamında bu işlerin davacının namı hesabına dava dışı firmalara yaptırılarak davacının idare nezdindeki alacaklarından mahsup edilmesi mümkün olup sözleşmenin feshini de gerektirmemektedir.

Yukarıda belirtildiği üzere davalı idarece tamamlattırılan bu eksik işlerin piyasa değeri 324.000,00-TL olup davalı idare sözleşmenin 30, maddesi gereği sadece bu miktarda alacaklı konuma gelebilecektir.

Bu sebeplerle; davalı idare tarafından resmi olarak geçici kabulü yapılmış alıma ilişkin (10/06/2019 tarih ve T37029 nolu) sözleşmenin feshedilmesi ve 75.000,00 EUR tutarlı kesin teminat bedelinin irat olarak kaydedilmesi mevzuata uygun değildir. Ayrıca davacı tarafından geçici kabul sonrasında sözleşmeye uygun şekilde düzenlenen 31/12/2019 tarihli faturanın davalı idare tarafından kayıtlara işlenmesi ve hatta 15.01.2020 tarihli Olur yazısına istinaden daha sonra ödenmek üzere emanet hesaplara alınması karşısında fatura içeriğinin teslim edildiği ve hizmetin yerine getirildiği hususu davacı lehine karine olarak kabul edilmelidir.

Usulüne uygun olarak yapılmış geçici kabul ve faturalandırma işlemi sonrasında davalı idarenin sözleşmeyi feshi ve teminatı irat kaydetmesi geçersizdir. Davalı idare sadece eksik işlerin tamamlatılması sebebiyle doğan zararını talep edebilecektir. Mahkememizce yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde davalı idarenin talep edebileceği eksik ve kusurlu iş bedelinin rayiç piyasa değerinin 324.000,00-TL olduğu tespit edilmiştir.

Davalı idare (eksiklikler dışında ilave işler de içeren) ikmal ihalesi kapsamında dava dışı yükleniciye yaptığı 466.100,00 EUR fatura bedelini 17.08.2022 tarihli faturayı düzenleyerek ve o günkü kuru (18,2487 TL) esas alarak 1.180,00 TL Ekap İlan Bedeli ilavesi ile toplam 8.506.899,07-TL olarak davacıya yansıtmış ve 31.12.2019 tarihli kur üzerinden 1.249.995,00 Euro karşılığı olarak davacı tarafça düzenlenen faturadaki 9.809.595,77 TL borçtan TL cinsinden mahsup ederek davacıya bakiye alacak adı altında 20/09/2022 tarihinde 1.302.696,70-TL ödemiştir. 20/09/2022 tarihinde yapılan 1.302.696,70-TL ödemenin ödeme tarihindeki kur karşılığı 71.180-Euro dur. Hesaplama yapılırken bu rakamlar nazara alınmalıdır.

Davacı yüklenicinin davalı idare tarafından resmi olarak geçici kabulü yapılmış “Yaş Boya Uygulama ve Kurutma Bakımı Kabini" işine ait (10/06/2019 tarih ve T37029 nolu) sözleşmenin haksız feshedilmesi nedeniyle davacının KDV hariç 1.249.995,00 EURO alacaktan davalı idarece davacı yükleniciye ödenen 71.180,00 EUR düşüldükten sonra 1.178.815,00 EURO (ayrıca KDV bedeli) alacağı olduğu, ayrıca irat olarak kaydedilen kesin teminat bedeli nedeniyle 75.000,00 EURO alacağı bulunduğu, eksik ve kusurlu imalatlar sebebiyle davalı idarenin ise sözleşmenin 30. Maddesi kapsamında davacıdan 324.000,00-TL alacaklı olduğu sonucuna varılmıştır.

“Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” için yapılan ihale sonucu taraflar arasında düzenlenen 05/08/2019 tarih ve T 37513 nolu sözleşme yönünden

Davacı .....’nin taahhüdünde bulunan “Kumlama Kabini Temini ve Montajı” işinde sözleşmenin imzalanmasını müteakip 17 (onyedi) hafta içinde ise sistemin kabul testleri ve geçici kabulünün yapılacağının taahhüt edildiğinden sözleşmeye göre teslim tarihi 02.12.2019 tarihi olduğu, ancak, yapılan süre uzatımı sonucu teslim tarihinin 25.01.2020 olarak revize edildiği,

Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri tarafından düzenlenen 17.01.2020 tarihli Mal Alımları Geçici Kabul Tutanağı ile, işin sözleşme ve eki teknik şartname hükümlerine uygun olduğu gerekçesiyle 31.12.2019 tarihi itibariyle geçici kabulünün yapıldığı,

Bunun üzerine, davacı yüklenici tarafından 31.12.2019 tarih ve AOM2019000005436 numaralı KDV dahil 3.637.412,66 TL tutarlı faturanın tanzim edilerek davalı kuruma gönderildiği,

Ancak davalı idarece geçici kabule ilişkin 17.01.2020 tarihli olura rağmen, davacı yüklenicinin geçici kabul şartlarını sağlamadığı, 2019 yılı bütçesini kullanma amacıyla geçici kabul işleminin yapıldığı, geçici kabul şartlarının kesin kabule aktarılması ve yüklenici firma tarafından kesilecek fatura bedelinin kesin kabulden sonra ödenmesi yönünde karar alındığı,

Söz konusu alıma ilişkin düzenlenen geçici kabul tutanağı fiili duruma uygun olmadığından geçici kabul işleminin geçerli olmadığı iddia edilmekte ise de, muayene ve kabul komisyonu tarafından düzenlenen "yüklenici tarafından yapılmış işleri kabul bakımından incelemiş ve yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür" şeklindeki geçici kabul tutanağının taraflar açısından bağlayıcılığı bulunduğu, davalı idarenin 2019 ödeneğini 2020 yılına aktarmak için geçici kabulü yaptığını ifade etse de , bu durumun mevzuatta yerinin olmadığı,

Türkiye ... 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3/G Maddesi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Alımları İçin Satınalma Ve İhale Yönetmeliğinin “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 43. maddesinin (5) bendinde, tespit edilen hasar, noksanlık, evsaf bozukluğu, sözleşme ve şartnamesine uymaması gibi haller sözleşme konusu işin esasını etkilemiyorsa ve kullanıma mani bir durum yoksa ihale yetkilisinin onayı ile belirli bir oranda nefaset kesilerek kabul işlemi yapılabileceği düzenlemesinin yer aldığı,

.......Bölge Müdürlüğü Makamının 12.02.2021 tarih ve 8580 sayılı Olur’u ile, kumlama tesisinde teknik şartnameye uygun olmayan bazı kısımlar tespit edildiği, ancak bu uygunsuzlukların tesisin kumlama işlevini fonksiyonel olarak yerine getirmesine engel teşkil etmediği belirtilerek Yönetmeliğinin 43/5 maddesince tesisin nefasetle kabulünün yapılmasının uygun görüşe sunulduğu, nefaset oranın belirleme işi için görevlendirilen komisyon tarafından ihale dosyasındaki alım şartları göz önüne alındığında nefaset bedelinin 23.400 EUR olarak (yaklaşık % 5 oranında) belirlenmesinin uygun olacağının yönündeki görüşüne istinaden sözleşme bedelinden % 5 kesinti mahsup edilerek davacı yükleniciye ödeme yapıldığı,

Yukarıda aktarılan ...4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3/G Maddesi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Alımları İçin Satınalma ve İhale Yönetmeliğinin 43/5 maddesine göre, muayene komisyonu tarafından yapılan incelemede tespit edilen hasar ve noksanlıkların işin esasını etkilememesi ve kullanıma mani bir olmaması halinde ihale yetkilisinin onayı ile belirli bir oranda nefaset kesintisi yapılarak kabul işlemini gerçekleştirme imkanı bulunduğu,

Uyuşmazlıkta, işin eksiksiz olarak teslim edildiği usulüne uygun olarak düzenlenen yetkili kişiler tarafından da onaylanan geçici kabul tutanağı ile kabul edilmesine rağmen “Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” nde komisyon tarafından belirlenen % 5’lik kesintinin nasıl ve ne şekilde hesaplandığına dair somut bilgi ve belge olmadığı, komisyon üyelerinin inisiyatifi ile bu oranın belirlendiği,

Yönetmeliğin 43/5 maddesinde idareye nefaset kesintisi yapılabilmesi için yetki verildiği, ancak bu yetkilinin kullanılabilmesi için eksikliklerin neler olduğu ve bu eksikliklerin bedelinin somut olarak ortaya konulması gerektiği,

Dolayısıyla, somut bir gerekçeye ve hesaplamaya dayanmadan, varsayıma dayalı olarak alınan inisiyatif ile uygulanan nefaset kesintisinin mevzuata uygun olmadığı, bu bakımdan davacı yükleniciden yapılan 23.400,00 EUR kesintinin yerinde olmadığı,

Öte yandan, geçici kabulün zamanında yapılması ve söz konusu cezanın geçici kabul sonrası geçen süreye ilişkin olmasının yanı sıra taraflar arasında imzalanan sözleşmenin “Gecikme Cezası” başlıklı 16. maddesine göre, mücbir sebep halleri hariç, mal/iş zamanında teslim edilmediği takdirde, idare tarafından, geçen her takvim günü için yükleniciye yapılacak ödemelerden geç teslim edilen malzeme bedeli üzerinden %01 (Bindebir) oranında gecikme cezası kesileceği, bu gecikmenin, sözleşmede belirtilen teslim süresinin 2/3'üne tekabül eden günü aşamayacağının hüküm altına alındığı,

Uyuşmazlığa konu, “Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” nin 31.12.2019 tarihi itibariyle geçici kabule hazır olmadığı belirtilmesine rağmen davalı idare tarafından resmi olarak işin geçici kabulünün yapıldığı ve yüklenici tarafından düzenlenen 31.12.2019 tarih ve AOM 2019000005436 numaralı 3.637.412,66 TL tutarlı faturanın emanet hesaba alındığı,

Ayrıca, işin devamında tespit edilen kusurlu ve eksik imalatlar için yükleniciye süre uzatımı verildiği, son olarak davalı idarenin 20.01.2021 tarih ve E.3736 sayılı yazısı ile, davacı yükleniciye 10 takvim günlük süre verilmesinin uygun görüldüğü, yüklenicinin cezalı olarak çalışmaya devam ettiğine dair somut bir bilgi ve belgenin olmadığı,

Kaldı ki, işin süresinin 17 hafta (17x7), diğer bir deyişle 119 gün olmasına ve bu teslim süresinin ancak 2/3 olan 79 gün için gecikme cezası uygulanması mümkün iken, davalı idarece süre uzatımları da dikkate alınmadan 31.12.2019-28.01.2021 tarihleri arasındaki 394 günlük dönem için gecikme cezası uygulandığı,

Bu bakımdan, davalı idarece, davacı yükleniciye uygulanan 1.153.210,05 TL gecikme cezasının mevzuata uygun olmadığı,

Geçici kabul tutanağının resmi belge niteliğine haiz olduğu, bu belgenin her iki tarafa da sorumluluklar yüklediği, dolayısıyla bu belge hiç düzenlenmemiş gibi kabul edilerek değerlendirme yapılamayacağı,

Ayrıca, söz konusu alıma ilişkin düzenlenen geçici kabul tutanağı fiili duruma uygun olmadığından geçici kabul işleminin geçerli olmadığı iddia edilmekte ise de, muayene ve kabul komisyonu tarafından düzenlenen "yüklenici tarafından yapılmış işleri kabul bakımından incelemiş ve yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür" şeklindeki geçici kabul tutanağının taraflar açısından bağlayıcılığı bulunduğu,

Davacı tarafından düzenlenen faturaya davalı idarenin itiraz etmemesinin ve hatta bedelinin emanet hesabına alınmasının kabul mahiyetinde olduğu,

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, davacı .....’nin “Kumlama Kabini Temini ve Montajı İşi” nde geçici kabulün süresinde yapıldığı, 23.400 EURO nefaset ve 1.153.210,05 TL gecikme cezası kesintisinin mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılmadığı,

Bu çerçevede iş bedeli olan KDV hariç 463.500,00 EURO dan idarece yükleniciye yapılan 235.630,22 EURO ödeme (ödeme tarihindeki kura göre 2.328.578,57-TL) düşüldükten sonra KDV hariç 227.869,78 EURO'nun (ayrıca KDV bedelinin) davalı .... talep edebileceği

Sonucuna varılmıştır.,

Davacı 31.12.2019 tarih ve AOM 2019000005436 numaralı 3.637.412,66 TL tutarlı ve 31.12.2019 tarih ve AOM2019000005437 numaralı 9.809.595,77 TL tutarlı faturaları düzenlemiş olmakla KDV yükümlülüğü altına girmiş bulunmaktadır. Her iki KDV dahil faturanın toplamı üzerinden ödenmiş %18 KDV tutarı 2.051.238,57 TL dir. (13.447.008,40 TL/118x18)

Dolayısıyla davalı idare bu KDV tutarını da davacıya ödemek zorundadır. Fakat yukarıda belirtildiği üzere eksik ve kusurlu işler sebebiyle davalı idarenin davacıdan talep edebileceği 324.000,00 TL tazminat tutarının bu rakamdan mahsubu ile bakiyenin hüküm altına alınmasının usul ekonomisi ve menfaatler dengesi açısından isabetli olduğu değerlendirilmiştir. KDV alacağına ilişkin talep kısmen kabul görmüştür.

Hüküm kurulurken KDV nin daha önce davacı tarafça ödenmiş olması ve KDV den kaynaklı alacak talebinin ayrıca hüküm altına alınması nazara alınarak sözleşmeden kaynaklı alacaklar (1.406.684,78 Euro ve 75.000,00 Euro) sebebiyle ayrıca KDV ye hükmolunmamıştır.

Davacının davalıdan T37029 nolu sözleşmeden kaynaklı 1.178.815,00 EURO ve T37513 nolu sözleşmeden kaynaklı 227.869,78 EURO alacağı (toplam 1.406.684,78 EURO) ile T37029 nolu sözleşmeden kaynaklı 75.000,00 Euro teminat mektubu alacağı bulunmaktadır. Sözleşmelerin 12.2.1 hükmü uyarınca (17/01/2020 Geçici kabul tutanak tarihinden itibaren 45 gün) sözleşmeden kaynaklı alacaklar için temerrüt tarihi 02/03/2020 dir. 75.000,00 Euro bedelli teminat mektubu açısından ise paraya çevrilme tarihi olan 25/11/2020 tarihi temerrüt tarihidir.

Harç ve vekalet ücreti belirlenirken Sakarya BAM 5 HD ve Yargıtay 6. HD uygulamaları nazara alınmış yabancı para alacağı için dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru (17,8496 TL) esas alınarak hükmolunan toplam değer (28.174.719,20-TL) üzerinden hesaplama yapılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Hüküm: gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın kısmen kabulüne,

a-1.406.684,78 Euro'nun 02/03/2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

b-75.000,00 Euro'nun 25/11/2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

c-1.727.238,58 TL'nin 02/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Fazlaya ilişkin kısmın reddine,

3-İlgili Sakarya BAM 5 HD ve Yargıtay 6. HD uygulamaları nazara alınarak, yabancı para alacağı için dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru (17,8496 TL) esas alınarak belirlenen, hükmolunan toplam değer (28.174.719,20-TL) üzerinden yapılan hesaplamaya göre;

a-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.924.615,07-TL harçtan davacı tarafça peşin olarak yatırılan 486.687,02 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.437.928,05 TL karar harcının davalı taraftan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

b-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca belirlenen 1.337.747,19-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden -reddedilen kısım (324.007,80-TL) sebebiyle- AAÜT uyarınca belirlenen 51.841,25-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Yargılama giderleri açısından;

a-Davacı tarafından yatırılan ve tamamen davalı sorumluluğunda kalan 486.687,02-TL başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Davacı tarafça yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 60.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.050,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 61.130,70 TL yargılama giderinin kabul oranına göre hesaplanan 60.435,65 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

c-Davalı tarafından yapılan 69.000,00 TL bilirkişi ücreti, 5.000,00 TL keşif araç ücreti, 3.030,30 TL keşif harcı, 810,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 77.840,30 TL yargılama giderinin red oranına göre hesaplanan 885,00 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

d-Ara buluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 1.560,00-TL ara bulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

5-Gerekçeli kararın yönetmelik gereği talep halinde taraf vekillerine tebliğine,

6-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,

05/11/2025 Başkan · e-imza · Üye · e-imza · Üye · e-imza · Katip · e-imza