Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/715 K.2024/696

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili Av. ... tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 20/12/2023 Tarihli dava dilekçesi ile özetle.

Davacının davalı şirketin bir dönem işçisi olan dava dışı ...'ye asıl işveren sıfatıyla kıdem tazminatı ödediğini, davalı ile 21/12/2022 tarihli İaşe ve Yemekhane İşleri Hizmeti Konulu sözleşme akdedildiğini ve dava dışı işçi ...'nin bu sözleşmeye istinaden davalı nezdinde çalıştığını, davacı şirketin yalnızca, sadece ücret alacaklarıyla sınırlı olmak üzere davalının çalıştırmakta olduğu işçilerin alacaklarından sorumlu olduğunu, bunun dışında şirketin iç ilişkide davalıya karşı bir sorumluluğu olmadığını, dış ilişkide her ne kadar davalı şirketle birlikte kanun gereği işçilik alacaklarından müteselsil sorumluluk olsa dahi,

iç ilişkide sözleşme hükümlerinin geçerli olacağını, sözleşme hükümleri incelendiğinde şirketin işçi alacaklarından sorumluluğunun sadece ücret alacağıyla sınırlı olduğunu ve ücret alacağında da azami 3 aylık ücret nezdinde sorumlu olduğunun sözleşmeyle kabul edildiğini, iş bu nedenle dava dışı işçiye şirketçe kanun gereği ödenen kıdem tazminatının davalıdan rücuan tahsilinin gerektiğini, iç ilişkide ücret alacağı dışındaki diğer tüm işçi alacaklarının ödenmesindeki sorumluluğun davalı şirkete ait olduğunu, davalı hakkında Sakarya 2. İcra Müdürlüğünün 2023/15688 Esasına kayıtla ilamsız icra takibi başlatıldığını,

icra takibine davalı şirket tarafından itiraz edildiğini belirterek, Sakarya 2. İcra Müdürlüğünün 2023/15688 Esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın iptalini, takibin devamını ve davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı taraf. Davalı vekili.

Rücuya konu tazminatın ödendiği işçi olan ...'nin alınan ihale kapsamında belirli süre ile müvekkil şirket nezdinde çalıştığını, ihale döneminin sona ermesiyle iş akdinin de sona erdiğini, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçinin kıdem tazminatına hak kazanmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatından sorumlu tutulamayacağını, söz konusu ihale açısından sözleşme ve ekleri kapsamında belirlenen müvekkilinin işçilerine ödemekle yükümlü olduğu ücretlerin zamanında ve eksiksiz ödendiğini,

bu sözleşme ve şartnamelerde kıdem tazminatından müvekkilinin sorumlu olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığını, Kıdem tazminatına ilişkin olarak sözleşmenin diğer hususlar başlıklı 36. maddesinde açıkça Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin geçerli olacağının belirtildiğini, ilgili yönetmeliğin Aynı Kamu Kurum veya Kuruluşlarında Çalışanlar başlıklı 5. maddesi ile kıdem tazminatından asıl işveren olan idarenin sorumlu olduğunun hüküm altına alındığını,

müvekkiline ödenen ücretlerin içerisinde işçilerin kıdem tazminatına ilişkin ücret kaleminin de bulunmadığını, işçiler üzerindeki tasarrufun davacı şirkette olduğunu, işçilerin işe alınması, işine son verilmesi gibi husular üzerinde müvekkilinin herhangi bir söz hakkı bulunmadığını, bu nedenle ödenen tazminatın müvekkiline yükletilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinde davalının çalıştırdığı işçilerden sorumluluğa ilişkin bir düzenleme olup olmadığı, varsa dava dışı işçi ...'ye ödenen tazminattan kimin hangi oranda sorumlu olduğu, davacının davalıya ödenen tazminat nedeniyle rücu edip edemeyeceği, Sakarya 2. İcra Müdürlüğünün 2023/15688 Esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar:

Dava: Dava dışı işçiye ödenen tazminatın rücû için yapılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinde davalının çalıştırdığı işçilerden sorumluluğa ilişkin bir düzenleme olup olmadığı, varsa dava dışı işçiye ödenen tazminattan kimin hangi oranda sorumlu olduğu, davacının davalıya ödenen tazminat nedeniyle rücu edip edemeyeceği, Sakarya 2. İcra Müdürlüğü 2023/15688 Esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller:

Mahkememizce Sgk'ya dava dışı işçi ...'nin hizmet döküm cetvelinin ve işveren bilgilerinin celbi için yazılan müzekkere cevap verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce Sakarya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2023/15688 Esas sayılı dosyası Uyap Sistemi Üzerinden ilgili dosya olarak eklenmiş, bir sureti dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememiz ara kararı gereğince bilirkişi raporu aldırılmış alınan rapordan özetle; "Davacı kurumun, dava dışı sigortalı ...'ye yaptığı ödeme nedeni ile davalının sorumlu olduğu miktarın, dava konusu icra takip dosyasında yazılı 102.541,30 TL asıl alacak ve 5.874,35 TL işlemiş faiz alacağı kadar olacağı, yersiz bir talebin tespit edilemediğine ilişkin görüş ve kanaatindeyim" şeklindedir.

Bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, raporun taraf vekillerine tebliğ edildiği, rapora karşı davalı vekilinin itiraz ve beyanlarını içerir dilekçe sunduğu, davacı vekilinin rapora karşı beyanda bulunmadığı görülmüştür.

Mahkememizin 26/09/2024 Celse Tarihli duruşma zaptı (2) Nolu ara kararı ile; "2-Dava dosyasının evvelce rapor sunan bilirkişi ...'ya tevdi edilerek, davalı yüklenicinin kendi dönemi ile sınırlı olarak hesaplama yapılarak ek rapor tanzim edilmesinin istenmesine," şeklinde karar verilmiş olup, istenilen hususlarda ek rapor düzenlenmek üzere dosya aslı ...'ya 26/09/2024 Tarihinde tevdi edilmiştir.

Aktüerya Hesap Uzmanı Bilirkişisi ... 26/10/2024 Tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davacı kurumun, dava dışı sigortalı ...'ye yaptığı ödemenedeni ile davalının sorumlu olduğu miktarın, dava konusu icra takip dosyasında yazılı 102.541,30-TL asıl alacak ve 5.874,35-TL işlemiş faiz alacağı kadar olacağı, yersiz bir talebin tespit edilmediğine ilişkin görüş ve kanaatindeyim," şeklinde ek rapor düzenlemiştir.

Davalı vekilinin bilirkişi ek raporuna karşı itirazlarını içerir beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar:

Davalı ile davacı kurum arasında 2022/1104195 İhale Kayıt Nolu 21/12/2022 Sözleşme Tarihli T 45980 İaşe ve Yemekhane İşleri Hizmeti Konulu sözleşmenin düzenlendiği, bu sözleşmelerin 22.1 maddesi gereğince, yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin 6. Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamak zorundu olduğu şeklinde düzenleme mevcuttur.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2019/633 E. 2020/819 K. Sayılı ilamında da belirtildiği gibi, hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 24.04.2024 Tarih 2023/(23)6-46 E. 2024/203 K. Sayılı ilamında "...kıdem tazminatı ödenen dava dışı işçinin davacı yüklenicinin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davalı işveren üniversitenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşme ve eklerinde herhangi bir hüküm bulunmaması hususları dikkate alındığında davacı yüklenicinin kendi çalıştırdığı işçisi için ödediği bedeli ve ferilerini davalı üniversiteden talep etmesine imkân bulunmamaktadır..." denilerek, asıl işverenin, işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşme ve eklerinde herhangi bir hüküm bulunmaması halinde, dava dışı işçinin alacaklarından taşerona karşı sorumlu olmayacağını belirtmiştir.

İşçilik alacakları asıl işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 30/10/2023 T. 2022/2824 E. 2023/3556 K. Sayılı ilamında da; "...taraflar arasındaki ilişkinin 6132 sayılı TTK kapsamında kalan ticari iş niteliğinde olması nedeni ile avans faizine hükmedilmesinde hukuka aykırı bir yan bulunmamakla birlikte, dosya kapsamında davacı tarafınca ödenen bedeller bakımından davalılara yönelik TBK 117 kapsamında temerrüde düşürücü bir işlem bulunmamasına karşın dava tarihi yerine ödeme tarihi olan 09/02/2017 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir...." denilerek, dava konusu alacak için davalı tarafın temerrüte düşürülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 05.02.2024 T. 2023/4462 E. 2024/493 K. Sayılı ilamında da; "...Davacı tarafça dava konusu edilen alacağa ticari faiz talep edildiği mahkemece kısmen kabule karar verilen miktar yönünden yasal faize hükmedildiği anlaşılmaktadır.

Davalılar tacir olup dava konusu alacak ticari işletmesi ile ilgili olduğundan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 19/2.maddesine göre; taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır ve dava konusu alacak için ticari (avans) faizi istenebilir.

Hal böyle olunca mahkemece hükmedilen alacağa ticari (avans) faizi uygulanmasına karar verilmesi gerekirken yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir.." denilerek, dava konusu alacak için ticari (avans) faizi istenebileceği belirtilmiştir.

TBK'nun 117. Maddesi uyarınca muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur ve davacı ancak temerrüt tarihinden itibaren faiz talep edebilir. Alacaklı tarafından, icra takibinden önce, davalı tarafın temerrüde düşürüldüğüne dair bir belge sunulamadığından, davalı şirket, takip tarihi itibarıyla temerrüde düşürülmediğinden, davalı kendi sorumluluğu oranında sadece asıl alacaktan sorumlu olacağı kanaatine varılmıştır.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre: davacı asıl işverenin dava dışı işçiye ödediği işçilik alacaklarından dolayı davalı yüklenicilere rücu edebileceği; yüklenicinin işçiyi çalıştırdığı dönemle orantılı sorumlu olduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne, icra inkar tazminatı talebinin ise alacak likit olmaması sebebi ile yasal şartları oluşmadığından reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Her ne kadar aldırılan bilirkişi raporunda, dava dışı işçilere ödenen kıdem tazminatına ilişkin bir hesaplama yapılmış ise de, davalı tarafça, davacı tarafın yaptığı ve belirlediği ödemeye açıkça itiraz edilmediğinden ve dolayısıyla da bu husus uyuşmazlık konusu olmadığından, mahkememizce bu husus değerlendirmeye alınmamış, talep gibi hüküm kurulmuştur.

Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın kısmen KABULÜ ile;

Davalının Sakarya 2. İcra Müdürlüğü 2023/15688 esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın KISMEN İPTALİ ile,

Takibin 102.541,30.TL asıl alacak üzerinden devamına,

İcra inkar tazminat talebinin reddine,

2-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları Tarifesi gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 7.004,60-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.851,47-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 5.153,13-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T 'e göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 5.874,35-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 1.851,47-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 2.121,32-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan; 2.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 215,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 2.715,50-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak (%94,58 Kabul, %5,42 Red) 2.568,36-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama gideri olan 147,14-TL'nin ise davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Arabuluculuk Nedeniyle hazine tarafından karşılanan 3.120,00-TL ücretin kabul red oranı dikkate alınarak (%94,58 Kabul, %5,42 Red) 2.950,90-TL'sinin davalıdan, 169,104-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına,

8-Artan gider avansın kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı