Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/268 K.2024/536

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı ve dava dışı diğer iki borçlu aleyhine Sakarya 3. İcra Müdürlüğü'nün 2024/3705 Esas sayılı dosya üzerinden kambiyo senetlerine mahsus aciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin 27/03/2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, icra takibine karşı itiraz edildiğini, ve haksız icra tehdidine karşı 05/04/2024 tarihinde tedbir talebinde bulunduklarını, haksız ve hukuka aykırı olarak başlatılmış olan icra takibine yönelik borca itirazlarının ve tedbir talebinin devam ettiğini, davaya konu çek ödemesinin gerçekleştiğini,

ödemenin gerçekleşmesi sonrasında çekin ... tarafından ...'ya kargo ile gönderildiğini ancak bunun bilgisini davacıya vermediğini ve davacının çekin arkasındaki cirosunu iptal edemediğini, takibe dayanak çekin sonradan kötü niyetli kimselerin eline geçtiğini, tarih kısmında tahrifat gerçekleştirildiğini ve 15/01/2024 olan tarihin 18/03/2024 şeklinde değiştirildiğini, alacaklının kötü niyetli olarak takibe dayanak yaptığı çekin tarih kısmını değiştirdiği ve haksız yere aynı çek için mükerrer ödemeye sebep olma niyetinde olduğunu,

ödeme tarihini tahrif ederek açıkça kötü niyetli hareket eden davalının ilgili kanun hükmü gereğince alacağın %20'sinden az olmak üzere tazminata mahkum edilmesini, başlatılan icra takip dosyasına ilişkin davalıya borçlu olmadığının tespitini ve takibin durdurulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalının çekte ciranta konumunda olduğunu ve çekin tahrif edilip edilmediği konusunda bilgi sahibi olmadığını, iyi niyetli olarak çeki alarak tarihinde takasa koymak suretiyle parasını tahsil etmek istediğini, davalının çekteki cirantaların borcu ödeyip ödemediklerini de bilmediğini, mevcut ciro zincirine güvenerek çeki aldığını ve tarihinde takasa koyduğunu, davacının iddia ettiği gibi ciro zincirinde bulunan cirant-davacı ödeme yapmış ise cirosunu iptal etmesinin gerektiğini, davalının iyi niyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu, yüksek enflasyon nedeniyle paranın değerinin her geçen gün düştüğünü,

tacir sıfatına haiz olan davalının zarara uğradını, Sakarya 3. İcra Müdürlüğü'nün 2024/3705 esas sayılı dosyasındaki tedbirin kaldırılmasını, haksız davanın reddini, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesine göre açılmış menfi tesbit davasıdır.

Davacı lehtar/ciranta olarak gözüktüğü Sakarya 3. İcra Müdürlüğü'nün 2024/3705E. sayılı dosyasında bulunan ... tanzim tarihli ... seri nolu ...TL bedelli çek nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti istemi ile dava açmıştır.

Sakarya 3. İcra Müdürlüğü'nün 2024/3705 esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden ilgili dosya olarak eklenmek suretiyle incelenmiştir.

Sakarya 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/114 Esas sayılı dosyasının bir sureti UYAP sistemi üzerinden celp edilerek incelenmiştir.

Adana 20. Noterliği'nden ... tarih ve ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesinin bir sureti temin edilmiş ve incelenmiştir.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/108 D.iş sayılı dosyası işbu dosya arasına celp edilmiş ve incelenmiştir.

Sakarya 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/114 E. Sayılı dosyası incelendiğinde, davcısının ..., davalısının ... olduğu, davanın imzaya itiraz davası olduğu, davanın konusu davacının takibe konu çekteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürdüğü ve davannın henüz derdest olduğu görüldü.

Kambiyo Senetlerinde İmzaların Bağımsızlığı (istiklali) İlkesi Geçerlidir Bu ilke 6102 sayılı TTK'nun 677. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.'' Buna kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı (ilkesi) denir.

Bu ilkenin sonucu olarak diğer imza sahipleri, kendi imzalarını inkar etmeksizin kambiyo senetindeki diğer imzalardan birinin geçerli olmadığı yolunda bir itirazı ileri sürmek suretiyle sorumluluktan ve borcu ödemekten kurtulamaz. Örneğin; kambiyo senedini düzenleyen, işlem ehliyetinden yoksun ise, bu durum onun için bir geçersizlik ve dolayısıyla mutlak def'i halini oluşturur. Bu durum o kişi tarafından senet hamillerine karşı ileri sürülebilir.

Buna karşın, cirantaların, keşidecinin ehliyetsiz olduğu yolundaki def'iden yararlanması, yani bu senedin kendileri yönünden de geçersizliğini ileri sürmeleri mümkün değildir. Bu nedenle kambiyo senedine atılan her imza diğer imzalardan bağımsızdır. Geçerli imzaların sahipleri, başka imzanın geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz.

Nitekim uygulamada Yargıtay 19.HD'sinin 14.12.2015 tarihli ve 2015/2841 E., 2016/16765 K. sayılı kararı ile "...Dava, çeke dayalı icra takibinden dolayı borçlu bulunulmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacılardan ....Şti. dava konusu çekin lehdarı, diğer davacı ...

2. cirantası olup, mahkemece 3. ciranta durumundaki ...in gerçek kişi olmadığı, imzanın ona ait olmadığı, bu nedenle son hamilin yetkili hamil sayılamayacağı ve dolayısıyla alacak isteminde bulunamayacağı gerekçesiyle dava kabul edilmiş ise de dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nun 589. maddesinde düzenlenen imzaların istiklali ilkesi mahkemece gözden kaçırılmıştır.

6762 sayılı TTK'nun 730/1-3 maddesi yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken aynı Kanunun 589. maddesine göre.

"Bir poliçe, poliçe ile borçlanmayı ehil olmayan kimselerin imzasını, sahte imzaları, mevhum şahısların imzalarını yahut imzalayan veya namlarına imzalanmış olan şahısları herhangi bir sebep dolayısıyla ilzam etmeyen imzaları taşırsa diğer imzaların sıhhatine bu yüzden halel gelmez." Belirtilen yasa hükmü karşısında lehdar durumundaki davacı şirket ve 2. ciranta durumundaki davacı Kasım İnanlı kendi imzalarını inkar etmediklerine göre 3. ciranta durumundaki kişinin mevhum kişilerden olduğunu ve imzanın ona ait bulunmadığını ileri sürerek dava konusu çekten dolayı sorumluluktan kurtulamazlar.

Yargıtay 11.HD'sinin 21/11/2018 tarih ve 2017/48 Esas ve 2018/7230 sayılı kararında "Mülga TTK. 598. maddesi ''Bir poliçeyi elinde bulunduran kimse, son ciro beyaz ciro olsa dahi kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde salahiyetli hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse son ciroyu imzalayan kimse, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Poliçe herhangi bir surette hamilin elinden çıkmış bulunursa yukarıdaki fıkrada yazılı hükümlere göre hakkı anlaşılan yeni hamil, ancak poliçeyi kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır bir kusur bulunduğu takdirde o poliçeyi geri vermekle mükelleftir.'' hükmü yer almaktadır. Yine mülga TTK.

589. maddesinde ''Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kimselerin imzasını, sahte imzaları, mevhum şahısların imzalarını yahut imzalayan veya namlarına imzalanmış olan şahısları herhangi bir sebep dolayısıyla ilzam etmeyen imzaları taşırsa, diğer imzaların sıhhatine bu yüzden halel gelmez.'' hükmü yer almaktadır.

Yasa koyucu, “imzaların istiklali” başka bir anlatımla “taahhütlerin bağımsızlığı” ilkesi olarak da adlandırılan bu düzenlemeyle senedin geçerliliğinin, sorumluluktan tamamen bağımsız olabileceğini kabul etmiştir. Kambiyo senetlerinde hak sahibinin, kendisini hak sahibi yapacak beyanların doğruluğunu araştırma yükümlülüğü mevcutken onu da hak sahibi yapan beyanların geçerliliğini her yönüyle araştırmaları düzenlenmemiştir.

Bu hükümler çerçevesinde imzaların istiklali ilkesi gereğince, herkes kendi imzasından mesuldür.

Mahkemece, her ne kadar davacı kooperatif imzaları yeterince incelenmeksizin karar verilmişse de, davacı kooperatifin imzalarının sahte olduğu kabul edilse dahi bu durum poliçe bedelinin kooperatiften talep edilmesine engel teşkil edip, keşideci kooperatif ortaklarından talep edilmesine engel değildir.Mahkemece, yukarıda açıklanan nedenler incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu davanın kısmen kabulüne karar verilmesi yerinde olmayıp, bozmayı gerektirir."

Yargıtay 12.HD'sinin 25/11/20213 tarih 2013/31051 esas ve 37220 sayılı kararında " Sahte imza bir başkasının imzasının taklit edilmesi hali olup; takip tarihi itibariyle yürürlükte olan 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 589. maddesi hükmüne göre.

“Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kimselerin imzasını, sahte imzaları, mevhum şahısların imzalarını yahut imzalayan veya namlarına imzalanmış olan şahısları herhangi bir sebep dolayısıyla ilzam etmeyen imzaları taşırsa, diğer imzaların sıhhatine bu yüzden halel gelmez”. Ticari senetteki geçersiz imza sadece kendisi yönünden hükümsüzlük sonucu doğurur. Senetteki her imza diğerlerinden bağımsız olarak sadece imza sahibini bağlar.

İmzaların bağımsızlığı ilkesi, poliçeye atılı her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzaların sahiplerinin sorumlu tutulmamasına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar.

Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de, ciro zincirini de koparmaz.Somut olayda, takibe konu çekin unsurlarının tam olduğu ve süresinde bankaya ibraz edildiğine göre bu çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus genel haciz yoluyla takip yapılması mümkündür.

Öte yandan, takibe konu çekte ciranta olan borçlu, keşideci borçlu şirketin imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamaz, keşideci imzasının geçersiz olması sadece sahibi yönünden bir sonuç doğurur."

Şeklinde Yargıtay farklı dairelerinde vermiş olduğu kararlar ile de imzaların istiklali ilkesi ortaya konulmuştur.

Somut davada davacı lehdar konumunda olup, keşideci ...'ya ait dava ve takibe konu çekteki keşide tarihi kısmındaki imzanın sahte olduğundan bahisle davalıya karşı kendisinin de sorumlu olmadığını iddia etse de, çekin arka yüzünde ciro imzasına davacı tarafından inkar edilmediği ve bu durumda yukarıda ayrıntıları ile açıklanan "imzaların istiklali ilkesi" ve Yargıtay kararları kapsamında davacı keşidecinin çekteki keşide tarihi kısmındaki sahte olduğundan bahisle ödeme yapmaktan kaçınamayacağı, ayrıca Sakarya 1. İcra Hukuk mahkemesine dava dışı keşideci tarafından sunulan dava dilekçesinde,

davaya konu çekin ödendiğine dair bir iddia olmadığı gibi, keşidecinin çekteki imzayı inkar ettiği ve dolayısıyla da çekin ödendiğinin davacı tarafça ispat edilemediğinden davacı tarafından açılan menfi tespit davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

İİK'nun 72/4. maddesi; ''Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.'' şeklindedir. Davacının dava dilekçesinde ihtiyati tedbir talep ettiği, talebinin kabul edildiği ve davacı tarafça teminat yatırıldığı, tedbir kararının 19/04/2024 tarihinde uygulandığından davalı lehine İİK'nın 72/4. Maddesinde düzenlenen tazminata hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır