Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/528 K.2026/312

Mahkememizde görülmekte bulunan tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti; Asıl davada;

davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Sakarya ile Akyazı ilçesi Türkorman Mahallesi sınırları içerisinde Türk orman kavşağında ...'ın sevk ve idaresindeki ....plakalı otomobil ile Sakarya istikametinden gelip Türkorman Mahallesi kavşağında U dönüşü yapmak üzere sola manevra yaparak karşı yol bölümüne geçtiği esnada, Düzce istikametinden gelip Sakarya istikametine seyretmekte olan ...'nın idaresindeki ... plakalı otomobilin şüpheli ...'ın sevk ve idaresindeki ...plakalı araca sağ yan kısmından çarpmasısonucu çift taraflı ölümlü ve yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiği ve ...plakalı aracın içerisinde bulunan ....kaza neticesin de vefaet ettiğini;

meydana gelen kaza da Asli kusur ...plakalı araçta tali kusur ise ....plakalı araçta olduğunu; ...plakalı araç davalı tarafından ZMMS kapsamında sigortalı olduğunu; davacılar müteveffanın anne ve babası olduğunu belirterek destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze ve defin giderlerinin işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

Davalı Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava dilekçesinde bahsi geçen ...plakalı araç, müvekkili şirkete, 14.12.2022-19.09.2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere T-324832089-0-1 poliçe numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, bu poliçeden dolayı sorumluluklarının, sigortalılarının kusuru oranında olmak üzere, ölüm/sakatlık halinde azami 1.200.000,00-TL ile sınırlı olduğunu; dava konusu kazanın oluşunda sigortalı araç sürücüsü kudret tabanlı'nın kusursuz olduğunu;

müteveffanın araçta yolcu konumunda olup emniyet kemerinin takılı olup olmadığı araştırılması gerektiği ve kabul anlamına gelmemek ile birlikte davacılar lehine hesaplanacak tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini; ehliyeti bulunmadan trafiğe çıkan sürücü ....'ın aracında yolculuk eden müteveffa ...'nın olası destekçilerine çıkacak tazminata müterafik kusur indirimi uygulanması gerektiğini; müteveffanın davacılara gerçekten destek olduğunun ispatı gerektiğini; cenaze ödeneği müvekkili şirketin teminatı kapsamında olmadığını;

asıl alacağa ancak dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilebilineceğini" belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...'ın sevk ve idaresindeki ....plakalı otomobil ile ...'nın idaresindeki ...plakalı otomobilin şüpheli ...'ın sevk ve idaresindeki ...plakalı araca çarpması sonucu trafik kazasının meydana geldiğini ve ...plakalı aracın içerisinde bulunan ....kaza neticesinde vefaet ettiğini; ...plakalı aracın somut kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu; davacıların müteveffanın eşi ve çocukları olduğunu belirterek eş ve çocuklar yönünden tazminat talep etmiştir.

Davalı Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle;:davacı tarafın eksik başvuru yaptığını, davacılar yabancı uyruklu olduğundan teminat alınması gerektiğini, dava konusu kazanın oluşunda sigortalı araç sürücüsü kudret tabanlı'nın kusursuz olduğunu, müteveffa araçta yolcu konumunda olup emniyet kemerinin takılı olup olmadığı araştırılması gerektiğini ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, müteveffanın davacılara gerçekten destek olduğunun ispatı gerektiğini, cenaze ödeneği davalı şirketin teminatı kapsamında olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Asıl davada;

Dava, davacıların müşterek çocuğu ve desteği olan müteveffanın trafik kazasında vefat etmesi sebebiyle destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri istemlerine ilişkin alacak davasıdır.

Davalı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı, ....plaka sayılı araç ile davacıların murisinin içinde yolcu olduğu ve dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın karıştığı trafik kazasında davacıların desteği ...'nın vefat ettiği hususunda ihtilaf yoktur.

Uyuşmazlık, kazanın gerçekleşmesinde davalı sürücüye kusur izafe edilip edilemeyeceği, müteveffanın kaza sırasında emniyet kemerini takıp takmadığı, müterafik kusur indiriminin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği, davalı sigorta şirketinin cenaze giderlerinden sorumlu olup olmadığı davacıların talep edebileceği maddi tazminat tutarı hususlarında toplanmaktadır.

Birleşen davada;

Dava, davacı ...'nın eşi ve diğer davacıların babası ve desteği olduğu iddia olunan müteveffanın trafik kazasında vefat etmesi sebebiyle destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri istemlerine ilişkin alacak davasıdır.

Davalı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı, ...plaka sayılı araç ile davacıların murisinin içinde yolcu olduğu ve dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın karıştığı trafik kazasında davacıların desteği olduğu iddia olunan ...'nın vefat ettiği hususunda ihtilaf yoktur.

Uyuşmazlık, davacıların yabancılık teminatına tabi olup olmadıkları, kazanın gerçekleşmesinde sigortalı aracın sürücüsüne kusur izafe edilip edilemeyeceği, müteveffanın kaza sırasında emniyet kemerini takıp takmadığı, müterafik kusur indiriminin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği, davalı sigorta şirketinin cenaze giderlerinden sorumlu olup olmadığı, müteveffanın davacıların desteği olup olmadığı, davacıların talep edebileceği maddi tazminat tutarı hususlarında toplanmaktadır.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Dava dilekçeleri ve ekleri ile Sigorta Tahkim komisyonu'ndan, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'dan, Sakarya İl Müftülüğünden, İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nden, Sakarya 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nden ve Adapazarı Sosyal güvenlik Merkezi'nden evraklar celpedilerek incelenmiştir.

Davacıların Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olduğu görülmekle Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'ne yazı yazılarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanunun 48/2 hükmü kapsamında Suriye Arap Cumhuriyeti Devleti ile Ülkemiz arasında mütekabiliyet esasının bulunup bulunulmadığı hususu sorulmuştur.

Davacıların vatandaşı olduğu Suriye ile Türkiye arasında yargı alanında karşılıklılık ilişkisi bulunmadığı Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Müdürlüğü müzekkere cevabından anlaşılmıştır.

Davacı asillerinin Türk Vatandaşı olmaması ve Suriye Arap Cumhuriyeti Devleti ile Ülkemiz arasında mütekabiliyet esasının bulunmaması sebebiyle 5718 S. Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 48/1. Bendi ve 6100 S. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 84/a bendi gereğince, davacılar vekillerine belirlenen teminatın yatırılması için süre verilmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

5718 sayılı MÖHUK;

madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”

madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinde, “Dava şartları şunlardır: ....

ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi. ..." hükmü yer almaktadır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 07/04/2024 Tarih, 2024/3402 Esas 2024/3425 Karar sayılı ilamında "...Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'ne yazı yazılarak, Ülkemiz ve Suriye Arap Cumhuriyeti arasında, teminattan muafiyete ilişkin yürürlükte olan bir sözleşmenin ya da fiili karşılıklılığın (uygulamanın) bulunup bulunmadığı sorulmalı, yazı cevabına göre, 5718 sayılı Kanun'un 48/2 nci maddesinin uygulanmasının mümkün olup olmadığı belirlenmelidir.

5718 sayılı Kanun'un 48/2 nci maddesinin de uygulanamayacağı sonuca ulaşılması durumunda; aynı Kanun'un 48/1 inci maddesi uyarınca, davacıya, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere İtiraz Hakem Heyeti'nin belirleyeceği teminatı göstermek üzere, gerekli ihtarat yapılarak kesin süre verilmeli, verilecek kesin süre içerisinde teminatın gösterilmesi halinde davanın esasına girilmeli, aksi halde ise dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

. .." denilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Asıl dava davacılarının vekiline ve birleşen dava davacılarının vekiline, 18/12/2025 tarihli celsede (1) nolu ara karar ile, mahkememizce belirlenen miktarda teminatı yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmiş ve verilen sürede teminatın yatırılmaması durumunda davanın dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedileceği yönünde ihtar yapılmıştır.

Mahkememizce verilen süre içerisinde bu yükümlülük yerine getirilmediğinden ,6100 sayılı HMK'nun 114/1-ğ ve 115 . Maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle asıl dava ve birleşen davaların usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-Asıl Dava Olan 2024/528 Esas Sayılı Dosya Yönünden;

Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-ğ ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,

a-Harçlar kanunu gereğince Davacı Muhammed yönünden alınması gereken 116,60-TL eksik harcın, Davalı ...yönünden alınması gereken 732,00-TL harcın davacılardan alınarak hazineye irad kaydına,

b-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacılardan müştereken müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,

c-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

d-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadeisne,

e-Arabuluculuk ücreti olan 3800-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

2-Birleşen Dava Olan 2025/407 Esas Sayılı Dosya Yönünden;

Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-ğ ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,

a-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 466,40-TL harcın davacılardan alınarak hazineye irad kaydına,

b-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 5.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,

c-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

d-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,

e-Arabuluculuk ücreti olan 3800-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına

3-Gerekçeli kararın HMK 321/2 md gereği taraflara tebliğine,

Dair, taraf vekillerinin yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. verildi.07/05/2026

Katip · E-imzalıdır. Hakim · E-imzalıdır.