Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/552 K.2025/696

Mahkememizde görülmekte bulunan "Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının" yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen 04/09/2024 tarihli dava dilekçesi ile özetle; davalı şirketin hukuka ve hakkaniyete aykırı şekilde fatura alacağına dayalı müvekkili şirkete karşı icra takibi başlatıldığını; davalı şirket ile davacı şirket arasında Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderilmek üzere ABD standartlarına uygun 2 adet DC01 Merkezi Dingilli Römork ve 2 adet Çelik Ev Karkası isimli malları üretip teslim etme hususunda aralarında satış sözleşmesi yaparak anlaştıklarını, müvekkili şirket üretilen ürünleri ABD'ye yolladığını;

ürünün ABD ihraç standartlarına, Federal Taşıt Motorlu güvenlik Taşıt Güvenlik Standartlarına ve diğer standartlara uygun olmadığı tespit edilerek gönderilen ürünler ABD tarafından 01/02/2023 tarihinde re-export edildiğini, davacının ürünlerin ABD standartlarına uygun olmadığını ve ayıplı olduğunu nakliye şirketinden gelen mailler üzerine öğrendiğini, akabinde öğrendiği anda bu durumu malları satın aldığı davalı firma yetkilisine ihbar ettiğini;

ürünlerin ABD tarafından geri gönderilmesi üzerine davacı şirket, ürünlerin anlaşılan şekilde ABD standartlarına uygun olmaması ve ayıplı çıkması nedeniyle sözleşmeden dönme hakkını kullanarak davalı şirkete ürünlerin ücretini ödemeyeceğini, ürünleri iade ederek teslim etmeyi teklif etmesine rağmen davalı şirket teklif edilen tüm bu hususları reddederek kötü niyetle hareket ettiğini, akabinde 22/12/2022 tarihli düzenlenen fatura ile müvekkili şirket aleyhine Sakarya 1. İcra Dairesi'nde (2024/4795 Esas) faturaya dayalı icra takibi başlattığını;

davalı tarafından düzenlenen faturaya davacının itiraz ederek iade faturası düzenlediğini, davalıya ürünlerini iade alması ve ayıplı ürünlerden doğan mevcut zararın ödenmesi için ihtar gönderildiğini, ancak ürünler davalı tarafından teslim alınmadığı gibi müvekkilinin zararı da giderilmediğini; müvekkili davalıya borçlu olmadığını, ayrıca davalının edimini hiçbir şekilde doğru gerçekleştirmediği ifası dolayısıyla müvekkili şirketten ücret talep etmesi ticari ahlaka ve dürüstlük kuralına aykırı olacağı gibi haksız kazanç olarak nitelendirileceğini belirterek davacının davalılara borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir

Davalı şirket, tebligata rağmen suresinde cevap vermediğinden, tüm vakıaları inkar etmiş sayılmışlardır.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava, davalının teslimde temerrüte düştüğü ve ürünleri ayıplı olduğu iddiası ile, taraflar arasındaki eser sözleşmesi gereğince düzenlenen fatura nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık; davalının teslimde temerrüte düşüp düşmediği, ürünleri ayıplı olup olmadığı, neticeten davacının takibe dayanak fatura nedeniyle borçlu olup olmadığına ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Dava dilekçesi ve ekleri ile Mahkememizin 2023/365 E. sayılı dosyası ile Sakarya 1. İcra Dairesi'nin 2024/4795 Esas sayılı takip dosyası incelenmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

İİK'nın 72/1. Maddesi, "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir." hükmünü,

İİK'nın 72/4. Maddesi, "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez." hükmünü,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 475. Maddesi; "Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme. 2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme. İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır." hükmünü

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 479. Maddesi, "İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur." hükmünü düzenlemiştir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 09.03.2016 Tarih, 2015/3055 Esas 2016/1534 Karar sayılı kararında "Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme aktidir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser yüklenicinin sermayesi, sanat ve becerisini kullanarak gerçekleştirdiği sonuçtur.

İş sahibi ısmarladığı eserin belli nitelikler taşımasını, amacı karşılamasını arzu eder şayet ısmarlanan eser iş sahibinin beklentisini karşılamıyorsa sözleşmenin yararlar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eser, fen ve sanat kurallarına uygun ve iş sahibinin amacını karşılar nitelikte imâl edilmelidir. Aksi halde eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluğu ortaya çıkar....

İş sahibinin kullanamayacağı ve nısfet kaidesine göre kabule icbar edilemeyeceği derecede kusurlu veya mukavela şartlarına aykırı olursa iş sahibi o şeyi kabulden imtina edilebilir. İş sahibinin Yasa'nın bu hükmünden yararlanabilmesi için teslim edilen eserin benzeri imalâtlarda bulunan değer ve kalitede olmaması, bu yüzden de iş sahibinin eserden beklediği amacı karşılamaması gerekir.

Eseri kabulden kaçınma hakkı (Sözleşmenin feshi) eseri teslim almadan kaçınma şeklinde kullanılabileceği gibi eğer ayıplar teslimden sonra kullanmayla ortaya çıkıyorsa zamanaşımı süresi içerisinde bunların öğrenilmesiyle de kullanılabilir. İş sahibinin sözleşmenin feshi hakkını kullanması ile sözleşme geriye etkili olarak ortadan kalkar ve taraflar fesihten önce edimde bulunmuşlarsa bunların iadesini isteyebilirler..." şeklinde belirtilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Taraflar arasında 3 adet çekilebilir Tıny Hause karavanın Amerikan standartlarına uygun olarak imalatı ve teslimi hususunda 08/06/2022 tarihinde anlaşma olduğu, Amerikan uygunluk sertifikası sürecinden sonra 90 iş günü içinde teslimin öngörüldüğü, davacının 27/06/2022 tarihinde davalıya 59.914,00 Amerikan Doları ödeme yaptığı, sürecin başlatılmamış olması üzerine davacının 23/02/2023 tarihli 1520 sayılı Noter ihtarnamesi ile davacıya tebliğden itibaren 15 gün içinde sözleşme konusu karavanların teslimini ihtar ettiği ve aksi taktirde ödediği peşinatın iadesini isteyerek sözleşmeden dönme iradesini ortaya koyduğu,

bu ihtarnamenin davalıya 25/02/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davalının ise 22/12/2022 tarihli faturayı düzenleyerek davacı şirket aleyhine faturaya dayalı icra takibi başlattığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, davacı taraf iş bu dava dosyasında davalı olan şirket aleyhine, Mahkememizin 2023/365 E. Sayılı dava dosyası ile de davalının teslimde temerrüte düştüğü ve ürünleri ayıplı olduğu iddiası ile, taraflar arasındaki eser sözleşmesi gereğince ödenen bedelin iadesini talep ettiği, dosyanın "Davalı şirketin yetkilisinin internet ortamında vermiş olduğu mülakatta Amerikaya ürün (Tinyhouse) sattıklarını ifade ettiği görülmektedir.

Dosyaya sunulan bu haber içeriği davalı tarafça inkar edilmemiştir. Bunun yanında taraf şirketlerin yetkilileri arasındaki mesaj içeriklerinde de bu yönde ifadeler geçmekte ve Amerikan Standartları Uygunluğu sertifikasının alınmasının davalının yükümlülüğünde olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca eser sözleşmesinde iş sahibinin edimi bedel ödemek yüklenicinin edimi ise eseri meydana getirip teslim etmektir.

Eserin meydana getirilmesinin bir parçası da projelendirmek ve istenen standartlara uygunluğu sağlamak ve belgelendirmektir. Sözleşmede bu yükümlülüğün davacı işverende olduğuna dair açık bir düzenleme yer almadıkça bu husus davalı yüklenicinin sorumluluğundadır. Davalının bu yükümlülüğünü yerine getirmediği ve sözleşme tarihinden fesih tarihine kadar geçen 8 ayı aşkın sürede eseri imal etmediği anlaşılmaktadır.

Davacı taraf sözleşme tarihinden yaklaşık 8 ay sonra davalıya ihtarname göndererek teslimi talep etmiş ve davalı yükleniciyi temerrüde düşürmüştür. İhtarname ile verilen süre içinde de teslim gerçekleşmemiş olmakla -8 ayı aşkın bir gecikme kaynaklı olarak- davacı haklı şekilde sözleşmeden dönmüştür. Bu durumda davacı yaptığı ödemeyi davalıdan geri istemekte haklıdır.

(Emsal Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2015/6243 Esas 2016/1504 Karar) " gerekçesi ile davacının bedel iadesi talebinin kabul edilmesine karar verildiği, kararın istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Tarafların ticari defterlerinin incelenmesinin ve yeniden teknik bilirkişiden rapor alınmasının sonuca etkili olmayacağından usul ekonomisi gereği defter incelemesi ve teknik bilirkişiden rapor alınması yoluna gidilmemiş, dosya kapsamındaki deliller yeterli olduğu kanaati ile dosya kapsamındaki deliller ile yetinilmiştir.

Bekletici mesele yapılan Mahkememizin 2023/365 E. Sayılı dava dosyasının gerekçesinde de belirtildiği üzere, davalının taraflar arasındaki eser sözleşmesinde kendisine yüklenen yükümlülüğünü yerine getirmediği, davacının haklı şekilde sözleşmeden döndüğü, bu durumda davacı iş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslim edilmemesi sebebi ile muaccel hale gelmediği anlaşıldığından davanın kabulüne, davalının kötü niyetli olduğu sabit olmadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-Davanın KABULÜ İLE,

Sakarya 1. İcra Dairesinin 2024/4795 Esas sayılı takip dosyasının dayanağını teşkil eden faturadan ve ilgili icra dosyasındaki borçtan dolayı davacının davalıya borçlu bulunmadığının TESPİTİNE,

2-Davacının tazminat talebinin reddine,

3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 33.693,30-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 10.095,69-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 23.597,61-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 77.986,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan; 855,20-TL Başvuru Harcı, 10.095,69-TL Peşin/nisbi Harcı, 81,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 11.031,89TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Arabuluculuk sarf ücreti olan 3.600,00-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye İrat kaydına,

7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince taraf vekillerine tebliğine,

8-Artan gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE,

23/10/2025 Katip · e-imza Hakim · e-imza