Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/774 K.2025/334

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafın iddiaları: Keşidecisi davalı olan ve davacının yetkili ve iyiniyetli hamili olduğu ait 31.600,00-TL bedelli 0140021 nolu 12/12/2019 keşide tarihli çekin 28.10.2020 tarihinde bankaya ibrazında İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/1058 esas sayılı çek iptali dosyasından verilen ödeme yasağı bulunduğundan bahisle arkasına şerh düşüldüğünü, davacı aleyhinde Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/620 Esas sayılı dosyasında açtığı çek istirdat davasının 2024/481 Karar sayılı ve 09/05/2024 tarihli karar ile reddedildiğini,

ayrıca davacı aleyhinde Pamukova Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/1035 soruşturma sayılı dosyasında bu çek sebebiyle başlatılan soruşturmanın takipsizlikle sonuçlandığını, bu çek sebebiyle davalı keşideciye müracaat hakkının bulunduğunu, davalının bu çekten kaynaklı olarak davacı zararına sebepsiz zenginleştiğini, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek TTK nun 732 maddesi kapsamında çek bedeli 31.600,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafın savunmaları: Çekin süresinde ibraz edilmemesi ve üç yıllık zamanaşımına uğraması sebebiyle kambiyo vasfını yitirdiğini, davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, davacının çeki dava dışı 3. kişiden aldığını ve ancak ancak bu kişiye karşı temel ilişkiye istinaden talep hakkının bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Davalının keşideci olduğu çekin süresinde ibraz edilmemesi ve zamanaşımına uğraması sonrasında TTK 732 maddesine istinaden davalının sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği, davacının bu kapsamda davalıdan çek bedelini talep edip edemeyeceği, faiz başlangıcının ne olacağı hususlarındadır.

Dayanak çek 12/12/2019 keşide tarihli olup ibraz süresinden sonra 28/10/2020 tarihinde bankaya ibraz edildiğinden kambiyo vasfını yitirmiş olup keşideciye karşı kambiyo senedinden kaynaklanan müracaat haklarından bahsetmek mümkün değildir. Davacı ile keşideci arasında temel ilişkinin bulunmadığı, çekin davacıya ciro yoluyla geçtiği açıktır. Dolayısıyla temel ilişkiye dayanılması mümkün değildir.

Davacı taraf terditli olarak TTK 732 maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayanmıştır. TTK nun 818/1m gereği çekler hakkında da uygulanması mümkün olan TTK nun 732 maddesi;

(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.

(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.

(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.

(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir." şeklindedir.

Çek hakkında zamanaşımı süresi, ibraz süresinin bitmesi ile başlar. Bu nedenle zamanaşımı süresi, 6762 sayılı TTK'nın 726. maddesini değiştiren 6273 sayılı Kanun'un 7. maddesinin yürürlüğe girdiği 03/02/2012 tarihinden önce ibraz süresi dolan çeklerde altı ay, ibraz süresi bu tarihten sonra dolan çeklerde ise üç yıldır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2016/10220 Esas, 2016/20494 Karar). Bu hali ile davaya konu çekin ibraz süresi 22/12/2019 olup 22/12/2022 tarihi itibariyle (3) yıllık zamanaşımı süresi tamamlanmıştır.

Dava konusu çek sebebiyle TTK 732 maddesine dayanılarak sebepsiz zenginleşme kaynaklı keşideciye yöneltilecek talep hakkının tabi olduğu zamanaşımı, senedin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır. Bu durumda dava zamanaşımı süresi 22/12/2023 tarihinde dolmaktadır. Davacı eldeki davasını 21/11/2024 tarihinde açmıştır.

Davalı cevap dilekçesinde zamanaşımı savunmasında bulunmamış ancak -kendisine ticari defter ve belgelerini sunması amacıyla 19/02/2025 tarihli ön inceleme duruşması ara kararı ile verilen iki haftalık kesin süre içinde ticari defterlerini sunmayıp- 26/03/2025 tarihli dilekçesi ile cevap dilekçesini ıslah ederek yeni bir cevap dilekçesi vermiş ve bu kez zamanaşımı savunmasında bulunmuştur. Davalının bu cevap dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmiştir.

Davalının cevap dilekçesini ıslah ederek zamanaşımı savunmasında bulunması mümkündür. Ancak ıslahtan önceki aşamalarda ticari defter ve kayıtlarını sunmak üzere kendisine verilmiş olan kesin sürenin gereğinin yerine getirilmemesinin sonuçlarını ıslah ile berteraf edemeyecektir. Zira davalıya ispat vasıtalarını sunması için verilmiş olan kesin süre davacı açısından usuli kazanılmış hak teşkil etmektedir. Davalı verilen kesin süre içinde ticari defter ve belgelerini sunmamış ve buna delil olarak dayanmaktan vazgeçmiş, bu süre geçtikten ve davacı lehine kazanılmış hak oluştuktan sonra cevap dilekçesini ıslah ederek zamanaşımı savunmasında bulunmuştur.

Ayrıca davacı aleyhinde bu çek sebebiyle Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/620 Esas sayılı dosyasında çek istirdat davası açılmış ve bu dava 09/05/2024 tarihinde reddedilerek yekili hamil olduğu hususu netleşmiştir. Çek istirdat davasının açılması zamanaşımını kesen bir etkiye sahiptir. (emsal Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2015/17243 Esas 2016/5988 Karar)

Bu sebeplerle davalının zamanaşımı savunması kabul edilmemiştir.

Davacı verilen kesin süreye rağmen istenen ticari defter ve kayıtların sunmamış ve bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılmıştır. Davalı keşidecisi olduğu bu çek sebebiyle davalı zararına sebepsiz olarak zenginleşmediğini ispat zorundadır. Mevcut dosya kapsamına göre davalı bu hususu ispat edemediğinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Sebepsiz zenginleşme tarihi ve temerrüt tarihi çekin zamanaşımına uğradığı tarih olduğundan faiz başlangıcı 22/12/2022 olarak kabul edilmiştir.

Katip Hakim