Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/563 K.2025/533

Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilİ, ..., Keşide Yeri ..., Keşide Tarihi 30/07/2025, Çek No: ... olan 1.000.000,00 TL bedelli çekin cirantası olduğunu, Ancak davacı müvekkili, 27/03/2025 tarihinde, iş bu çeki ... isimli şahısa gönderilmek üzere ... otobüsüne teslim ettiğini; Akabinde davacı müvekkilinin göndermiş olduğu çek ... isimli şahsa ulaştığını ancak taraflarca anlaşılanın aksine çek müvekkiline gönderilmediğini, çekin 04/04/2025 tarihinde ... kargoya teslim edildiğini öğrendiğini ve çekin eline ulaşmasını bir müddet beklediğini, ancak çek müvekkiline ulaşmayınca , müvekkili ilgili kargo firmasına giderek kargonun olmadığını öğrendiğini belirterek çekin iptalini talep ve dava etmiştir.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava: Kıymetli Evrak İptali davasıdır.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Dava dilekçesi ve ekindeki bilgi ve belgeler incelenmiştir

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar:

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir (..., ..., ... ; Kıymetli Evrak Hukuku 8. Baskı, Ankara 2018, s. 119).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."

Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (..., ...; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/4524E. 2012/9838K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Davamıza gelince; davacı vekili, davacının cirantacısı olduğu çekin kaybolduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır.

Davaya konu çek, Yasin Turgut isimli şahısa gönderilerek teslim edildiği hususu ihtilaf konusu değildir. Ayrıca çekin davacıya iade edilmek üzere kargoya verilmediği de davacı tarafı kabulündedir. Bu durumda, dava konusu çek, davacının iradesi dışında elinde çıkmış değildir, iradi olarak zilyetliğin devri davacı tarafça sağlanmıştır.

Çekin davacıya iade edilmek üzere kargoya verilmiş ve kargoda kaybolmuş olsa dahi, davacı çeke zilyet olmaktan çıkmış ve kargodaki çek davacıya teslim olunmadığı sürece, davacı çekin hamili olarak kabulü mümkün değildir.

İş bu nedenlerle de davacı, her iki ihtimalde de, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesinin göndermesi ile aynı kanunun 757. maddesi gereğince, "İradesi dışında çek elinden çıkan kişi" olamayacaktır.

Neticeten davacı yetkili hamil olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza